701-725. sorular ve açıklamaları
701Yağ eksilten bir araçta periyodik yağ değişimi yapmak yerine sürekli eksik yağı tamamlayarak aracı kullanmaya devam etmek, aşağıdakilerden hangisine neden olur?
- A)Bakım masrafının azalmasına
- B)Yağın çamurlaşarak motora zarar vermesine
- C)Yağ ömrünün artmasına
- D)Yakıt tüketiminin azalmasına
Açıklama — Yağ eksilten bir araçta sürekli eksik yağı tamamlamak, yağın zamanla kirlenmesine ve çamurlaşmasına neden olur, bu da motorun iç parçalarına zarar verebilir. Yağ ömrünün artması (A) yanlıştır çünkü kirli yağın ömrü kısalır. Yakıt tüketiminin azalması (B) ve bakım masrafının azalması (C) da yanlıştır; kirli yağ motor verimliliğini düşürür ve uzun vadede daha fazla bakım gerektirir. Araç bakımında düzenli yağ değişimi, motorun sağlıklı çalışması için kritik bir önlemdir. Pratik ipucu: Yağ seviyesini kontrol ederken rengini ve kıvamını da gözlemleyin; koyu ve kalınsa değişim zamanı gelmiştir.
702Hararet yapmış bir motorda radyatör suyu çok sıcak değilse aşağıdakilerden hangisinin arızalı olduğu düşünülür?
- A)Klima kompresörünün
- B)Fan müşirinin
- C)Termostatın
- D)Fan sigortasının
Açıklama — Hararet yapmış bir motorda radyatör suyu çok sıcak değilse, termostatın arızalı olduğu düşünülür çünkü termostat, motorun ideal sıcaklıkta çalışmasını sağlar ve arızalandığında suyun dolaşımını engelleyebilir. Fan sigortası ve fan müşiri, motorun soğutma sisteminin diğer bileşenleriyle ilgilidir ve suyun sıcaklığını doğrudan etkilemez. Klima kompresörü ise motorun soğutma sistemiyle doğrudan ilişkili değildir. Araç bakımında, motor sıcaklığını düzenli kontrol etmek ve termostatın düzgün çalıştığından emin olmak, motorun aşırı ısınmasını önlemek için önemlidir. Unutmayın: Motor sıcaklığı göstergesi normalin üzerinde ise, ilk kontrol edilmesi gereken parçalardan biri termostattır.
703Lastik değişiminden sonra balans ayarı yapılmaması aşağıdakilerden hangisine neden olur?
- A)Motorun daha sarsıntılı çalışmasına
- B)Belirli bir hızdan sonra direksiyonun titremesine
- C)Aracın çekiş gücünün artmasına
- D)Fren mesafesinin kısalmasına
Açıklama — Lastik değişiminden sonra balans ayarı yapılmaması, tekerleklerin dengesiz dönmesine neden olur ve bu durum belirli bir hızdan sonra direksiyonun titremesine yol açar. Direksiyon titremesi, aracın kontrolünü zorlaştırabilir ve sürüş güvenliğini tehlikeye atabilir. Diğer seçenekler ise lastik balans ayarı ile doğrudan ilgili değildir; örneğin, çekiş gücü ve fren mesafesi daha çok lastiklerin durumu ve aracın genel mekanik aksamıyla ilgilidir. Balans ayarının önemi, aracın dengeli ve güvenli bir şekilde yol almasını sağlamaktır. Pratik ipucu: Lastik değişiminden sonra direksiyon titremesi hissederseniz, balans ayarını kontrol ettirin.
704I. Soğutma suyunun donmasını engellemek II. Motorun daha verimli çalışmasını sağlamak III. Motorda oluşabilecek pas ve korozyonu önlemek Yukarıdakilerden hangileri antifrizin görevlerindendir?
- A)I ve III.
- B)II ve III.
- C)Yalnız I
- D)I, II ve III.
Açıklama — Antifrizin temel görevleri arasında soğutma suyunun donmasını engellemek ve motorda pas ile korozyonu önlemek bulunur. Bu nedenle doğru cevap I ve III'tür. Motorun daha verimli çalışmasını sağlamak antifrizin doğrudan bir görevi değildir; bu, motorun genel bakım ve performansıyla ilgilidir. Antifriz kullanımı, motorun uzun ömürlü olmasını ve soğutma sisteminin etkin çalışmasını destekler. Hatırlatma: Antifriz sadece kışın değil, yıl boyunca kullanılmalıdır, çünkü pas ve korozyona karşı sürekli koruma sağlar.
705Seyir hâlindeyken aracın gösterge panelinde aşağıdaki ikaz ışıklarından hangisinin yanıyor olması derhal durmayı gerektirmez?
- A)
- B)
- C)
- D)
Açıklama — Bu soruda, gösterge panelindeki hangi ikaz ışığının aracı derhal durdurmayı gerektirmediği sorulmaktadır. Doğru cevap, yakıt seviyesinin azaldığını gösteren ikaz ışığıdır. Bu ışık yandığında, araçta mekanik bir arıza olduğu veya acil bir tehlike bulunduğu anlamına gelmez; yalnızca sürücüyü en kısa sürede yakıt alması gerektiği konusunda uyarır. Araç, kalan yakıtla güvenli bir şekilde en yakın istasyona kadar yoluna devam edebilir, bu nedenle panik yapıp aniden durmak gereksiz ve tehlikeli olabilir. Diğer seçeneklerdeki ikaz ışıkları ise aracın hayati sistemlerinde derhal müdahale gerektiren ciddi sorunları işaret eder. Akü (şarj sistemi) ikaz ışığı, alternatörün aküyü şarj etmediğini ve aracın mevcut akü gücüyle çalıştığını gösterir. Bu durumda yola devam etmek, aküdeki elektrik bittiğinde motor da dahil tüm sistemlerin durmasına ve aracın kontrolsüz bir şekilde yolda kalmasına neden olabilir. Hararet (motor soğutma suyu sıcaklığı) ikaz ışığı, motorun aşırı ısındığını belirtir ve bu durum, devam edildiği takdirde motorda onarımı çok maliyetli veya imkânsız kalıcı hasarlara yol açabilir. Yağ basıncı ikaz ışığı ise en kritik uyarılardan biridir; motorun hareketli parçalarının yeterince yağlanmadığını gösterir. Yağlama olmadan motoru çalıştırmak, saniyeler içinde dahi motorda çok ciddi arızalara sebep olabileceği için bu ışık yandığında motor derhal durdurulmalıdır. Genel bir kılavuz olarak, gösterge panelindeki kırmızı renkli ikaz ışıkları genellikle acil durmayı gerektiren ciddi sorunları, sarı veya turuncu ışıklar ise en kısa sürede ilgilenilmesi gereken daha az acil durumları belirtir; ancak bu renk kodlamasının araçtan araca değişebileceği unutulmamalıdır.
706Aşağıdakilerden hangisi yakıt tüketiminin artmasına neden olmaz?
- A)Debriyaj balatasının eskimesi
- B)Lastik hava basıncının düşmesi
- C)Depodaki yakıt seviyesinin azalması
- D)Aracın uygun olmayan devirde kullanılması
Açıklama — Depodaki yakıt seviyesinin azalması, yakıt tüketimini doğrudan etkilemez; bu sadece aracın ne kadar yakıt kaldığını gösterir. Debriyaj balatasının eskimesi, motorun daha fazla güç harcamasına neden olarak yakıt tüketimini artırabilir. Lastik hava basıncının düşmesi, yuvarlanma direncini artırarak daha fazla yakıt harcanmasına yol açar. Aracın uygun olmayan devirde kullanılması, motorun verimsiz çalışmasına ve dolayısıyla yakıt tüketiminin artmasına neden olur. Yakıt tasarrufu için lastik basıncını düzenli kontrol edin ve motor devrini uygun aralıkta tutun.
707Trafik adabı aşağıdakilerden hangisini belirler?
- A)Trafik içinde hatalı davranış sergileyen sürücülerin uyarılmaması gerektiğini
- B)Bir toplumdaki kişilerin birbirlerine karşı davranışlarıyla trafik ortamındaki davranışlarının farklı olduğunu
- C)Öfkeli araç kullanmaya eğilimli olmak ile saldırgan sürücülük davranışlarının birbirleriyle ilişkili olmadığını
- D)Trafik kurallarının kişiler tarafından ve her koşulda güvenliği sağlamak amacıyla uygulanıp uygulanmayacağını
Açıklama — Trafik adabı, trafik kurallarının her koşulda güvenliği sağlamak amacıyla uygulanıp uygulanmayacağını belirler. Bu, sürücülerin trafik kurallarına uymalarının, hem kendi güvenlikleri hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliği için kritik olduğunu ifade eder. A seçeneği yanlıştır çünkü hatalı davranış sergileyen sürücülerin uyarılması, trafik güvenliğini artırır. B seçeneği, trafik adabının toplum içindeki genel davranışlarla benzer olduğunu göz ardı eder. C seçeneği ise öfkeli araç kullanımı ve saldırgan sürücülük davranışlarının ilişkisini yanlış yorumlar. Trafik güvenliği ilkesi, kuralların her zaman ve her koşulda uygulanmasını gerektirir. Pratik ipucu: Trafikte her zaman empati yapın ve diğer sürücülerin de sizin gibi güvenli bir şekilde evlerine ulaşmak istediklerini unutmayın.
708Aşağıdakilerden hangisi trafik ortamında sürücülerin en fazla ihtiyaç duyacakları değerlerdendir?
- A)Öfke
- B)Hoşgörü
- C)İnatlaşma
- D)Aşırı tepki
Açıklama — Hoşgörü, trafik ortamında sürücülerin en fazla ihtiyaç duyacakları değerlerden biridir çünkü trafikte karşılaşılabilecek stresli durumlar karşısında sakin kalmayı ve diğer sürücülere saygı göstermeyi sağlar. Öfke, inatlaşma ve aşırı tepki gibi davranışlar ise sürüş güvenliğini tehlikeye atabilir ve kazalara yol açabilir. Trafik güvenliği ilkeleri, sürücülerin sabırlı ve anlayışlı olmalarını, böylece güvenli bir trafik akışının sağlanmasını önerir. Aklınızda kalsın: Trafikte hoşgörü, hem sizin hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliğini artırır.
709Trafik ortamında bazen hak kendinizden yana iken bile bu hakkınızı diğer sürücüye vermek size bir şey kaybettirmeyeceği gibi daha huzurlu bir trafik ortamı sağlamaya katkıda bulunacaktır. Yukarıdaki açıklama trafikteki temel değerlerden hangisine aittir?
- A)Sabırsızlık
- B)Saldırganlık
- C)Tahammülsüzlük
- D)Feragat ve fedakârlık
Açıklama — Doğru cevap "Feragat ve fedakârlık" çünkü trafikte bazen kendi hakkınızdan vazgeçmek, diğer sürücülere yol vermek gibi davranışlar, daha huzurlu ve güvenli bir trafik ortamı yaratır. Sabırsızlık, saldırganlık ve tahammülsüzlük ise trafikte stres ve kazalara yol açabilecek olumsuz tutumlardır. Trafik güvenliği ilkeleri, sürücülerin birbirine saygılı ve anlayışlı davranmasını teşvik eder. Unutmayın, trafikte bir dakikanızı kaybetmek yerine, güvenli bir yolculuk kazanmak daha değerlidir.
710Aracını kaldırıma park etmiş bir sürücü, diğer yol kullanıcılarının kaldırımı kullanmasına engel olduğu gibi kaldırımı kullanamayan yayaların araç yoluna çıkmalarına neden olmaktadır. Oysaki - - - - düzeyi yüksek bir sürücü, kendini yaya olan yol kullanıcısının yerine koyar ve aracını kaldırıma park etmez. Verilen ifadede boş bırakılan yere aşağı dakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A)öfke
- B)empati
- C)bencillik
- D)sorumsuzluk
Açıklama — Doğru cevap "empati" çünkü empati, bir kişinin kendini başkasının yerine koyarak onun duygularını ve ihtiyaçlarını anlamasıdır. Kaldırıma park eden bir sürücü, yayaların geçişini engellediğini fark ederse, empati yaparak bu davranıştan kaçınır. Diğer seçenekler olan öfke, bencillik ve sorumsuzluk, sürücünün başkalarının ihtiyaçlarını göz ardı etmesine neden olur ve bu da trafik güvenliği açısından olumsuz bir tutumdur. Trafik kurallarına göre, kaldırım yayaların kullanımına ayrılmıştır ve araçların park etmesi yasaktır. Pratik ipucu: Kaldırıma park etmeden önce, oradan geçmek zorunda olan bir yaya olup olmadığını düşünün.
711Aşağıdakilerden hangisi, trafik denetim görevlileriyle iletişim kuran sürücünün trafik adabı açısından özen göstermesi gereken davranışlardandır?
- A)Empati kurmaktan kaçınmak
- B)Dinlemeyi etkin şekilde yapmamak
- C)Karşısındaki kişiye saygı duyarak varlığını kabul etmek
- D)Karşısındaki kişinin ne demek istediğini gözden geçirmek yerine akıl okumak
Açıklama — Trafik denetim görevlileriyle iletişimde, karşısındaki kişiye saygı duyarak varlığını kabul etmek, trafik adabının temel bir gereğidir. Bu davranış, hem iletişimi kolaylaştırır hem de karşılıklı anlayışı artırır. Diğer seçenekler, empati kurmamak, etkin dinlememek ve akıl okumak gibi yanlış yaklaşımlar içerir; bu tür tutumlar iletişimi zorlaştırır ve yanlış anlamalara yol açabilir. Trafik güvenliği ilkeleri, saygılı ve anlayışlı bir iletişim kurmayı teşvik eder. Pratik ipucu: Trafik görevlisiyle konuşurken, göz teması kurarak ve dikkatlice dinleyerek iletişiminizi güçlendirin.
712Aşağıdaki davranışlardan hangisi trafikte bireye yapılan hak ihlallerinden biri değildir?
- A)Trafik kurallarına riayet edilmesi
- B)En soldaki şeridin sürekli işgal edilmesi
- C)Hız sınırlamalarının üstünde araç kullanılması
- D)Engelli kişiler için ayrılmış yerlere park edilmesi
Açıklama — Trafik kurallarına riayet edilmesi, trafikteki düzeni ve güvenliği sağlamak için gereklidir ve bu nedenle bir hak ihlali değildir. Diğer seçenekler ise trafikteki bireylerin haklarını ihlal eder. En soldaki şeridin sürekli işgal edilmesi, hızlı akan trafiği engelleyebilir. Hız sınırlarının aşılması, kazalara yol açabilecek tehlikeli bir davranıştır. Engelli kişiler için ayrılmış yerlere park edilmesi, bu kişilerin haklarına saygısızlık anlamına gelir. Trafikte saygı ve kurallara uyum, herkesin güvenliğini sağlar. Hatırlatma: Trafik kuralları, herkesin güvenliği için vardır; uyum sağlamak, ihlal etmekten daha önemlidir.
713Şekildeki trafik işaretinin anlamı nedir?
- A)Sağa zorunlu yön
- B)Sağa dönülmez
- C)Sola dönülmez
- D)Sola zorunlu yön
Açıklama — Bu işaret, kırmızı bir daire içinde sola dönen bir ok ve bu oku çapraz kesen kırmızı bir çizgi barındırır. Kırmızı daire ve çapraz çizgi, trafik kurallarında "yasak" anlamına gelirken, içindeki ok yasaklanan eylemi gösterir. Dolayısıyla, bu işaret sürücülerin sola dönüş yapmasının yasak olduğunu belirtir. Diğer seçenekler olan "zorunlu yön" işaretleri mavi renkte ve çapraz çizgisiz olurken, "sağa dönülmez" işareti okun sağa dönük olmasıyla farklılaşır. Bu kural, trafik akışını düzenleyerek ve tehlikeli dönüşleri önleyerek güvenliği artırır. Unutmayın, kırmızı daire ve çapraz çizgi gördüğünüzde, içindeki eylemin yasaklandığını anlayın.
714Ticari amaçlı yük veya yolcu taşımacılığında kullanılan araç resimleri verilmiştir. Bu araçlardan hangilerini şehirler arasında kullanan bir şoförün 24 saat süre içerisinde; devamlı olarak 4,5 saatten fazla sürmesi yasaktır?
- A)Yalnız I
- B)I ve II
- C)II ve III
- D)I, II ve III
Açıklama — Görselde ticari amaçla yük taşımacılığında kullanılan bir kamyon (I), yolcu taşımacılığında kullanılan bir minibüs (II) ve yine yolcu taşıyan bir şehirler arası otobüs (III) yer almaktadır. Sorunun odak noktası, bu araçları "ticari amaçla" ve "şehirler arasında" kullanan bir şoförün uyması gereken yasal sürüş süresi sınırlamasıdır. Karayolları Trafik Yönetmeliği, profesyonel sürücülerin yorgunluğa bağlı kaza yapma riskini azaltmak için net kurallar belirlemiştir. Bu kurallara göre, ticari amaçla yük veya yolcu taşıyan bir şoför, 24 saatlik herhangi bir süre içerisinde devamlı olarak 4,5 saatten fazla araç süremez. Bu 4,5 saatlik kesintisiz sürüşün sonunda, şoförün en az yarım saat (30 dakika) mola vermesi zorunludur. Bu kural, aracın türüne (kamyon, otobüs, minibüs) veya taşınanın niteliğine (yük veya yolcu) bakılmaksızın, yapılan işin ticari olması durumunda tüm sürücüler için geçerlidir. Kuralın temel amacı, uzun süre direksiyon başında kalmanın neden olduğu yorgunluk ve dikkat kaybını önleyerek hem sürücünün hem de trafikteki diğer kişilerin güvenliğini sağlamaktır. Bu nedenle görseldeki her üç araç da bu kurala tabi olduğundan, doğru cevap I, II ve III'ün tamamını kapsayan seçenektir. Diğer seçenekler ise kuralı eksik yorumladığı için yanlıştır. Örneğin, kuralı sadece kamyonlar veya sadece yolcu taşıyan araçlar için geçerli saymak, kuralın kapsayıcı güvenlik ilkesini göz ardı etmek anlamına gelir ve hatalıdır.
715Şekildeki trafik işareti neyi bildirir?
- A)Tehlikeli madde taşıyan taşıtın giremeyeceğini
- B)Geçme yasağının sona erdiğini
- C)Kamyonların öndeki taşıtı geçmesinin yasak olduğunu
- D)Kamyonlar için geçme yasağının sonu olduğunu
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soruyu ve levhayı doğru anlamak, trafikteki en önemli güvenlik kurallarından birini kavramak demektir. Görselde, uluslararası standartlara uygun, yuvarlak formda ve kırmızı çerçeveli bir trafik tanzim işareti bulunmaktadır. Bu tür işaretler, sürücülere bir yasaklama veya kısıtlama bildirir. Levhanın beyaz zemininde, sol tarafta bir kamyon ve sağ tarafta bir otomobil figürünün bulunduğu kompozisyon, bir sollama (geçme) anını sembolize etmektedir. Bu levha, Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, kamyonların öndeki taşıtı geçmesinin yasak olduğunu açıkça ifade eder. Levhadaki kamyon figürünün kırmızı renkte olması, yasağın hangi araç türüyle ilgili olduğunu görsel olarak vurgulamak içindir, ancak bu durum trafik işaretlerinde genel bir renk kodu kuralı olduğu anlamına gelmez. Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım. Kamyonlar için geçme yasağının sonu olduğunu bildiren levha, bu levhadaki figürlerin siyah renkte çizildiği ve üzerlerinde birden fazla ince, çapraz siyah veya gri çizginin bulunduğu bir levhadır; dolayısıyla bu seçenek yanlıştır. Tehlikeli madde taşıyan taşıtın giremeyeceğini bildiren levha ise tamamen farklıdır; bu yasak, kırmızı çerçeveli bir daire içinde, üzerinde tehlikeli madde plakasını simgeleyen küçük bir turuncu dikdörtgen bulunan siyah bir kamyon figürü ile gösterilir. Son olarak, tüm motorlu taşıtlar için geçerli olan genel geçme yasağının sona erdiğini bildiren levhada, yan yana duran iki otomobil figürü siyah renkte ve üzerlerinde yine çapraz ince çizgilerle gösterilir. Bu sorudaki levha ise yasağı sadece kamyonlara özgü kılmaktadır. Bu kuralın altında yatan temel güvenlik prensibi şudur: Kamyonlar, büyüklükleri, ağırlıkları ve yavaş ivmelenmeleri sebebiyle sollama manevrasını otomobillere göre çok daha uzun sürede ve mesafede tamamlarlar. Bu durum, özellikle görüşün kısıtlı olduğu virajlarda, tepe üstlerinde veya dar yollarda karşı yönden gelen trafik için büyük bir tehlike oluşturur. Bu levha, tam da bu riskli bölgelerde kazaları önlemek amacıyla yerleştirilir.
716Hangisi alternatörün üretmiş olduğu elektriğin voltajını ve şiddetini kontrol altıda tutan şarj sistemi parçasıdır?
- A)Karbüratör
- B)Regülâtör
- C)Marş motoru
- D)Sigorta
Açıklama — Regülâtör, alternatörün ürettiği elektriğin voltajını ve şiddetini kontrol eden parçadır, böylece aracın elektrik sistemine uygun bir enerji sağlanır. Karbüratör, yakıt-hava karışımını düzenler; marş motoru, motoru çalıştırmak için kullanılır; sigorta ise elektrik devrelerini aşırı yüklenmeye karşı korur. Araçların elektrik sistemlerinin düzgün çalışması, güvenli sürüş için önemlidir. Hatırlatma: Regülâtör, aracın elektrik sisteminin "düzenleyicisi" gibi çalışır, bu yüzden "regüle etmek" kelimesinden yola çıkarak akılda tutulabilir.
717Aşağıdakilerden hangisi yakıt sisteminde yapılan ayarlardandır?
- A)Rölanti ayarı
- B)Debriyaj ayarı
- C)Platin ayarı
- D)Buji ayarı
Açıklama — Rölanti ayarı, motorun boşta çalışırken devrini düzenleyerek yakıt tüketimini ve motorun verimli çalışmasını sağlar. Bu ayar, yakıt sisteminin bir parçasıdır ve motorun düzgün çalışması için önemlidir. Debriyaj ayarı, vites geçişlerini etkiler ve yakıt sistemiyle doğrudan ilgili değildir. Platin ayarı, ateşleme sistemine aittir ve buji ayarı da ateşleme sisteminin bir parçasıdır. Yakıt sisteminin doğru ayarlanması, aracın performansını ve yakıt ekonomisini artırır. Hatırlatma: Rölanti ayarının doğru yapılması, şehir içi dur-kalk trafikte yakıt tasarrufuna katkı sağlar.
718Aşağıdakilerden hangisi araçlarda kirli yakıt kullanılmasının bir sonucudur?
- A)Marş yapıldığında, marş motorunun yavaş dönmesi
- B)Motor rölanti devrinin yüksek olması
- C)Yağlama sisteminin görev yapamaması
- D)Motorun düzensiz ve tekleyerek çalışması
Açıklama — Kirli yakıt kullanımı, motorun yanma odasında düzgün bir yanma süreci gerçekleşmesini engeller, bu da motorun düzensiz ve tekleyerek çalışmasına neden olur. Diğer seçeneklerden A) motor rölanti devrinin yüksek olması, kirli yakıtla doğrudan ilişkili değildir; genellikle rölanti ayarları veya hava-yakıt karışımı ile ilgilidir. B) Yağlama sisteminin görev yapamaması, motor yağı ile ilgilidir ve yakıtın kalitesiyle doğrudan bağlantılı değildir. D) Marş motorunun yavaş dönmesi, genellikle akü veya marş motoru sorunlarından kaynaklanır. Araç bakımında yakıt kalitesine dikkat etmek, motor performansını ve ömrünü korur. Hatırlatma: Yakıt alırken güvenilir istasyonları tercih edin, bu motor sağlığını korur.
719Temiz kireçsiz su ile donmayı ve korozyonu önleyici antifriz karışımından oluşan sıvıya ne ad verilir?
- A)Motor soğutma suyu
- B)Motor yağı
- C)Fren hidroliği
- D)Akü elektroliti
Açıklama — Doğru cevap "Motor soğutma suyu" çünkü bu sıvı, motorun çalışma sıcaklığını düzenler ve kireçsiz su ile antifriz karışımından oluşur. Motor yağı, motorun parçalarını yağlayarak sürtünmeyi azaltır; fren hidroliği, fren sisteminde basınç iletimi sağlar; akü elektroliti ise akünün kimyasal tepkimeleri için gereklidir. Motorun aşırı ısınmasını önlemek, aracın güvenli ve verimli çalışması için önemlidir. Pratik ipucu: Soğutma suyunu kontrol ederken, motorun soğuk olduğundan emin olun.
720Dizel motorun soğuk havalarda kolay çalışmasını aşağıdakilerden hangisi sağlar?
- A)Termostat
- B)Kızdırma bujisi
- C)Hava filtresi
- D)Antifriz
Açıklama — Kızdırma bujisi, dizel motorların soğuk havalarda daha kolay çalışmasını sağlar çünkü bujiler, motorun yanma odasındaki havayı ısıtarak yakıtın daha kolay tutuşmasına yardımcı olur. Antifriz, motorun soğutma sistemini korur ve donmayı önler, ancak motorun çalışmasını doğrudan etkilemez. Termostat, motorun ideal çalışma sıcaklığını korur, fakat ilk çalıştırmada etkili değildir. Hava filtresi ise motorun temiz hava almasını sağlar, ancak soğuk çalıştırma ile ilgisi yoktur. Pratik ipucu: Soğuk havalarda dizel aracınızı çalıştırmadan önce kızdırma bujilerinin ısınmasını bekleyin, bu motorun daha kolay çalışmasına yardımcı olur.
721Marşa basıldığında marş motoru yavaş dönüyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A)Yağ pompası arızalıdır.
- B)Diferansiyel arızalıdır.
- C)Akünün kutup başları gevşemiş veya oksitlenmiştir.
- D)Buji kabloları gevşektir.
Açıklama — Marş motorunun yavaş dönmesi genellikle elektrik sistemindeki bir sorunla ilgilidir. Doğru cevap olan "Akünün kutup başları gevşemiş veya oksitlenmiştir" seçeneği, elektrik akımının düzgün iletilmesini engelleyerek marş motorunun yavaş çalışmasına neden olabilir. Diğer seçenekler ise bu durumu açıklamaz; örneğin, diferansiyel arızası veya yağ pompası marş motorunun çalışmasıyla doğrudan ilgili değildir. Buji kabloları ise motorun ateşleme sistemini etkiler, marş motorunu değil. Araç bakımında akü kutup başlarının temiz ve sıkı olduğundan emin olmak, marş problemlerini önlemeye yardımcı olur. Hatırlatma: Araç çalışmıyorsa, önce akü bağlantılarını kontrol edin.
722Şekilde gösterilen marş motorunun görevi nedir?
- A)Aküyü şarj etmek
- B)Motora ilk hareketi vermek
- C)Araca ilk hareketi vermek
- D)Motoru çalışma sıcaklığında tutmak
Açıklama — Sevgili sürücü adayı, bu soruyu ve görseli birlikte detaylıca inceleyelim. Görselde bir içten yanmalı motorun bir modeli ve ok ile işaretlenmiş olan marş motoru görülmektedir. Marş motoru, motorun ana gövdesine bağlı, küçük ama güçlü bir elektrik motorudur ve doğru cevapta belirtildiği gibi görevi motora ilk hareketi vermektir. Bir motorun kendi gücüyle çalışmaya başlayabilmesi için, pistonlarının ilk birkaç turu dönmesi, yakıt-hava karışımını silindirlere çekmesi, sıkıştırması ve ardından yanmayı başlatması gerekir. Motor, durur haldeyken bu ilk dönme hareketini kendi kendine yapamaz. İşte tam bu noktada marş motoru devreye girer. Kontak anahtarını çevirdiğinizde aküden aldığı elektrik gücüyle çalışan marş motoru, üzerindeki küçük dişliyi ileri iterek motorun volan dişlisine takar ve onu hızla döndürür. Bu ilk döndürme hareketi, motorun kendi çalışma döngüsünü başlatması için gereken itici güçtür. Motor çalışmaya başladığı anda marş motoruyla olan mekanik bağlantı kesilir ve görevi o an için biter. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım. Motoru çalışma sıcaklığında tutmak, radyatör, termostat ve devirdaim pompasından oluşan soğutma sisteminin görevidir; marş motorunun sıcaklıkla bir ilgisi yoktur. Araca ilk hareketi vermek de yanlıştır, çünkü bu görevi, çalışan motorun gücünü tekerleklere aktaran şanzıman ve aktarma organları üstlenir. Unutmayın, önce motor çalışır, sonra araç hareket eder; marş motoru aracı değil, motoru çalıştırır. Aküyü şarj etmek ise alternatörün, yani şarj dinamosunun görevidir. Hatta marş motoru aküyü şarj etmek bir yana, çalışmak için aküden en çok güç çeken parçalardan biridir. Motor çalıştıktan sonra alternatör devreye girerek hem aracın elektrik ihtiyacını karşılar hem de marş sırasında harcanan enerjiyi aküye geri doldurur. Bu konuyla ilgili temel bir kural olarak, motor çalışmıyorsa marşa 10-15 saniyeden uzun süre basılı tutmamak gerekir. Israrcı olmak hem marş motorunun aşırı ısınıp zarar görmesine hem de akünün tamamen boşalmasına neden olabilir. Bir denemede çalışmazsa, kısa bir süre bekleyip tekrar denemek en doğrusudur. Akılda kalıcı bir ipucu olarak, marş motorunu bisiklete binerken pedala verdiğiniz ilk güçlü itiş gibi düşünebilirsiniz; o ilk itiş olmadan pedal çevirmeye devam edemezsiniz. Marş motoru da motora o 'ilk itişi' verir ve motor kendi kendine çalışmaya başlar.
723Aşağıdakilerden hangisi bujilere giden elektriğin voltajını yükseltir?
- A)Sigorta
- B)Endüksiyon bobini
- C)Marş motoru
- D)Karbüratör
Açıklama — Endüksiyon bobini, bujilere giden elektriğin voltajını yükselterek ateşleme sisteminin çalışmasını sağlar. Bu, bujilerin motor silindirlerinde yakıt-hava karışımını ateşlemesi için gerekli yüksek voltajı sağlar. Sigorta, elektrik devrelerini aşırı yüklenmeye karşı korur; karbüratör, yakıt-hava karışımını ayarlar; marş motoru ise motoru çalıştırmak için kullanılır. Bu parçaların hiçbiri voltaj yükseltme işlevine sahip değildir. Araç bakımında, ateşleme sisteminin düzgün çalışması için endüksiyon bobininin sağlıklı olması önemlidir. Hatırlatma: Ateşleme sistemi sorunları, aracın çalışmamasına veya düzensiz çalışmasına neden olabilir.
724Aşağıdakilerden hangisi süspansiyon sisteminin elemanıdır?
- A)Direksiyon
- B)Vites kutusu
- C)Şaft
- D)Helezon yaylar
Açıklama — Helezon yaylar, süspansiyon sisteminin temel elemanlarından biridir ve aracın yol yüzeyindeki darbeleri emerek sürüş konforunu artırır. Şaft, direksiyon ve vites kutusu ise aracın farklı sistemlerine ait parçalardır; şaft güç aktarımını, direksiyon yönlendirmeyi, vites kutusu ise hız ve tork kontrolünü sağlar. Süspansiyon sisteminin doğru çalışması, aracın yol tutuşunu ve sürüş güvenliğini doğrudan etkiler. Hatırlatma: Süspansiyon sistemi, aracın konfor ve güvenliğini sağlamak için yolun pürüzlerini absorbe eden bir sistemdir.
725Aşağıdakilerden hangisi kişinin hem kendisi hem de akan trafikte diğer sürücüler için yapacağı riskli davranışlara örnek olarak değerlendirilemez?
- A)Alkollü araç kullanmak
- B)Aşırı hız yapmak
- C)Emniyet kemeri takmak
- D)Uyuşturucu etkisi altında araç kullanmak
Açıklama — Emniyet kemeri takmak, sürücünün ve yolcuların güvenliğini artıran bir davranıştır ve bu nedenle riskli bir davranış olarak değerlendirilemez. Aşırı hız yapmak, uyuşturucu etkisi altında araç kullanmak ve alkollü araç kullanmak ise hem sürücünün hem de diğer yol kullanıcılarının hayatını tehlikeye atan riskli davranışlardır. Emniyet kemeri takmak, Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre zorunludur ve hayati tehlikeleri azaltır. Hatırlatma: Araca bindiğinizde ilk yapmanız gereken şey emniyet kemerinizi takmak olmalıdır.