Psikoteknik Raporu Nedir? 2026 Rehberi

Doğrudan Cevap: Psikoteknik Raporu

Psikoteknik raporu, sürücünün araç kullanma için gerekli psikomotor ve bilişsel yeteneklerine sahip olup olmadığını objektif bilimsel testlerle ölçen bir değerlendirme raporudur. Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve Karayolları Trafik Yönetmeliği kapsamında zorunludur.

Test sonucunda sürücünün dikkat sürdürebilme, eş zamanlı işlem, tepki süresi, görsel-mekânsal algı, periferik görüş ve karar verme becerileri puanlanır. Sınır altında kalan adaylar belirli bir süre sonunda testi tekrarlayabilir.

Hangi Testler Yapılır?

Psikoteknik değerlendirme aşağıdaki standart testleri içerir:

• Dikkat ve Konsantrasyon Testi: Belirli bir süre boyunca dikkati koruma yeteneği
• Reaksiyon Süresi Testi: Uyarana tepki verme süresi (görsel ve işitsel)
• Eş Zamanlı İşlem (Multitask) Testi: Birden fazla uyarana aynı anda tepki verebilme
• Periferik Görüş Testi: Yan ve çevresel görüş alanı
• Görsel-Mekânsal Algı Testi: Şekil-renk algılama, mesafe değerlendirmesi
• Karar Verme Testi: Hızlı ve doğru karar verme becerisi
• Psikolog Değerlendirmesi: Kişilik envanteri, stres yönetimi, anksiyete tarama

Kimler İçin Zorunlu?

Psikoteknik raporu zorunluluğu iki kaynaktan doğar: sürücünün taşıdığı ticari belge sınıfı ve işlediği kural ihlali. Sıkça sorulan yaş şartı ise mevzuatta yer almaz.

1. Ticari Taşımacılık Sürücüleri

Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 34/1-(e) maddesi, yetki belgesi kapsamında çalışan şoförlerden psikoteknik değerlendirme içeren sağlık raporu ister. Bu şart yaştan bağımsız olarak tüm şoförler için geçerlidir:

• Taksi, dolmuş, minibüs sürücüleri
• Otobüs ve servis aracı sürücüleri
• Kamyon ve TIR sürücüleri
• SRC belgesi sahibi profesyonel sürücüler

2. Kural İhlali Yapanlar (2026 Genişlemesi)

Psikoteknik değerlendirmenin ihlal kaynaklı hâlleri Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 79. maddesi ve buna bağlı 4 sayılı Cetvel ile düzenlenir. 7574 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 27 Şubat 2026, sayı 33181) bu şartı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 46, 47, 48, 51, 55, 66, 70 ve 81. maddelerindeki ihlal hâllerine yaymıştır. Psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi istenen başlıca durumlar:

• Otoyolda ters yöne giren sürücüler
• Kırmızı ışık ihlalini 3-6 kez tekrarlayan sürücüler
• Alkol veya uyuşturucu/uyarıcı madde etkisinde araç kullananlar
• Hız ihlali nedeniyle belgesi beşinci kez geri alınanlar
• Geçiş üstünlüğü olan araca yol vermeyen sürücüler
• Motosikletle akrobasi yapan veya yarışa katılan sürücüler

3. Yaşa Bağlı Bir Zorunluluk Var mı?

Hayır. Yaşa bağlı bir psikoteknik zorunluluğu Türk mevzuatında bulunmamaktadır. Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik'in yürürlükteki metninde psikoteknik değerlendirmeye ya da belirli bir yaş eşiğine bağlı periyodik muayeneye ilişkin bir hüküm yoktur. Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde de yaşa bağlı böyle bir şart geçmez.

Aksine mevzuat ters yönde hareket etmiştir: Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 34/1-(c) maddesindeki ticari şoförler için üst yaş sınırı anlamına gelen “66 yaşından gün almamış olmaları” şartı, 16 Mayıs 2026 tarihli ve 33255 sayılı Resmî Gazete ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Sağlık durumuna bağlı olarak muayene gerektiren hâller ise yaştan değil, ilgili sağlık şartları yönetmeliğinden doğar.

27 Şubat 2026 Torba Kanun

7574 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 27 Şubat 2026, sayı 33181), trafik güvenliğini artırmak amacıyla psikoteknik kapsamını genişletti. Kanunun psikoteknikle ilgili asıl etkisi tektir: psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi şartını, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 46, 47, 48, 51, 55, 66, 70 ve 81. maddelerindeki ihlal hâllerine yaymak.

Yani zorunluluk artık yalnızca ticari taşımacılık belgesine değil, sürücünün işlediği ihlale de bağlanabiliyor. Kanunun psiko-teknik atıflarının tamamı ihlal ya da sürücü belgesinin geri alınması kaynaklıdır.

Sık karıştırılan iki nokta: raporun elektronik sistem üzerinden e-imza ile düzenlenmesi 7574 ile değil, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 79. maddesine 21 Mart 2020 tarihli ve 31075 sayılı Resmî Gazete ile eklenen düzenlemeyle gelmiştir. Yetkili merkezlere ilişkin kriterler de bu Kanun'da değil, aynı Yönetmeliğin 4 sayılı Cetveli'nde yer alır.

Yetkili Merkezler

Psikoteknik raporu sadece Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş merkezlerden alınabilir. Merkezlere ilişkin esaslar Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 4 sayılı Cetveli'nde düzenlenir. Aranan başlıca nitelikler:

• Sağlık Bakanlığı ruhsatı
• Psikoloji uzmanı (lisansüstü) görevli
• Standartlaştırılmış test cihazları
• Raporun elektronik sistem üzerinden e-imzayla düzenlenmesi
• Düzenli denetim ve sertifikasyon

Yetkili merkezlerin güncel listesi Sağlık Bakanlığı ve İl Sağlık Müdürlükleri web sayfalarından öğrenilebilir. Yetkisiz merkezden alınan raporlar geçersizdir ve idari para cezası gerekir.

Ücret ve Süre

Geçerlilik ve Yenileme Süresi

Mevzuatta psikoteknik raporuna herkes için geçerli tek bir süre atanmamıştır. Yaygın olarak bilinen 5 yıl, aslında ticari taşımacılığa özgü bir yenileme periyodudur: Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 34/1-(e) maddesi, yetki belgesi kapsamında çalışan şoförlerin psikoteknik değerlendirme içeren sağlık raporunu beş yılda bir yenilemesini şart koşar. Bu süre yaştan bağımsızdır.

İhlal kaynaklı psikoteknik zorunluluğunda ise rapor, sürücü belgesinin geri verilmesi için istenen bir koşuldur; süreklilik taşıyan bir “belge geçerliliği” olarak işlemez. Sağlık durumuna bağlı tıbbi takip gerektiren hâllerde ise yenileme aralığını düzenleyen hüküm, ilgili sağlık şartları yönetmeliğidir.

Yenileme tarihi geldiğinde otomatik bir uyarı yapılmaz; sürücü kendisi takip etmelidir. e-Devlet üzerinden “Sağlık Belgelerim” sekmesinden raporun tarihi görülebilir.

Belgesiz Araç Kullanma Cezası

Psikoteknik raporu gerekli olduğu hâlde raporsuz veya yenileme süresi geçmiş bir raporla araç kullanmak Karayolları Trafik Kanunu kapsamında idari para cezasını gerektirir.

• 2026 yılı için tahmini ceza: 2.000-5.000 TL
• Tekrarlanan durumlarda araç tescili dondurulabilir
• Ticari taşımacılıkta yetki belgesi iptali
• İşvereni de kapsayan cezai sorumluluk

Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir (2026 için %18,95).