Doğrudan Cevap: B Sınıfı Engelli Ehliyeti
Türkiye'de engelli sürücüler için ayrı bir ehliyet sınıfı artık bulunmamaktadır. 1 Ocak 2016 itibarıyla uygulanan değişiklik ile H sınıfı kaldırıldı ve engelli adayların başvurabilecekleri sınıf, durumlarına göre normal sınıf isimlerini (M, A1, B, vs.) kullanmaktadır. En yaygın olanı B sınıfı engelli ehliyetidir.
H Sınıfı Niye Kaldırıldı?
H sınıfı, geçmişte engelli sürücülere özel olarak tanımlanmış ehliyet sınıfıydı. Avrupa Birliği CEMT standartlarına uyum kapsamında 2016'da kaldırılmış ve engelli adaylar normal sınıf ehliyeti alabilir hale gelmiştir. Bu değişiklik:
- Engelli ve normal sürücüler arasındaki eşitliği güçlendirdi
- Uluslararası yolculuklarda tanınma sorunlarını ortadan kaldırdı
- İdari süreçleri standartlaştırdı
Engelli Sürücüler Ehliyet Alabilir Mi?
Evet — Belirli sağlık kriterlerine uyan engelli bireyler ehliyet alabilir. Engellilik türüne göre sürücü olabilme durumu:
| Engellilik Türü | Sürücülük Durumu |
|---|---|
| Ortopedik (alt ekstremite) | Tertibatlı araçla mümkün |
| Ortopedik (üst ekstremite, kısmi) | Adapte araçla mümkün |
| İşitme engeli | Genelde mümkün (sigorta detaylı kontrol) |
| Görme engeli (tek göz) | Belirli görme kriteri ile mümkün |
| Görme engeli (total/severe) | Mümkün değil |
| Nörolojik (kontrollü) | Sağlık kurulu kararıyla mümkün |
Karar sağlık kurulu raporu ile verilir. Olumlu rapor sonucunda normal MTSK eğitim sürecine başlanabilir.
Tertibatlı (Adapte) Araç
Engellilik durumundan dolayı standart araç kullanımı mümkün değilse tertibatlı (adapte) araç gereklidir. Engellilik raporunda iki ibare bulunabilir:
- “Tertibatlı araç kullanır” — Araç özel olarak modifikasyon edilmelidir (el kumandası, otomatik vites, özel pedal vb.)
- “Tertibatsız olarak ÖTV indiriminden faydalanır” — Araç modifikasyon gerekmiyor; ancak ÖTV avantajı uygulanır
Yaygın Adaptasyon Tipleri
- El kumandalı gaz/fren sistemi (alt ekstremite engelliler için)
- Otomatik vites (sol bacak engeli olanlar)
- Sol ayak gaz pedalı (sağ bacak engeli olanlar)
- Direksiyon topuzu (tek elle sürüş için)
- Tekerlekli sandalye rampası ve sabitleme sistemi
Adapte araç yetkili servisler tarafından yapılmalı ve ruhsata işlenmelidir.
Sağlık Raporu Özel Durumları
Engelli adaylar için sağlık raporu süreci normal adaydan farklıdır:
- Sağlık Kurulu Raporu — Devlet hastanesi sağlık kurulundan (en az 5 uzman)
- Engellilik oranı — Belge üzerinde yüzde olarak belirtilir
- Tertibat zorunluluğu — Sürücü olur ibaresine ek olarak yazılır
- Geçerlilik — Engellilik durumu kalıcı ise süresiz; geçici ise belirli süre
ÖTV Muafiyeti (2026: 2.873.972 TL)
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyet limiti 2026 yılı için 2.873.972 TL olarak belirlendi. Bu kapsamda %40 ve üzeri engellilik oranına sahip vatandaşlar:
- Motor hacmi 1.6 litreyi geçmemek kaydıyla sıfır kilometre otomobil alabilir
- 10 yılda bir ÖTV istisnasından faydalanır
- Vergiler dahil nihai fiyat 2.873.972 TL altında kalan araçlar için muafiyet uygulanır
%40+ Ortopedik Engellilik
Ortopedik engelleri nedeniyle hakkında sürücü belgesi alamayacağına karar verilen engelli bireyler de, taşıt iktisabında 10 yılda bir defaya mahsus ÖTV istisnasından faydalanabilir (kendisi sürücü olmasa da yakını sürecek).
Trafik Sigortası İndirimi
1 Şubat 2026'da yürürlüğe giren yeni genelge uyarınca engelli sağlık raporu olan sürücülere trafik sigortası poliçesinde:
- Hasarsızlık basamağına göre yasal indirim uygulanır
- Standart poliçe ek koşulları olmadan satılmalıdır
- Bir sigorta şirketinin engelliyi reddetmesi yasak
SGK ve Devlet Desteği
Engelli sürücülere yönelik ek devlet destekleri:
- MTV muafiyeti: ÖTV muafiyetli araçlar için motor taşıt vergisi indirimi
- Otopark / HGS muafiyeti: Belirli otoparklar ve otoyol geçişlerinde indirim/muafiyet
- Engelli park yeri: Şehir merkezlerinde tanımlı park alanları
- SGK rehabilitasyon desteği: Engelli aday için ehliyet kursu kısmen karşılanabilir
Detaylı bilgi için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve SGK'ya başvurulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
H sınıfı ehliyet hâlâ veriliyor mu?
Hayır. Engelli sürücülere özel H sınıfı, Avrupa Birliği CEMT standartlarına uyum kapsamında 1 Ocak 2016 itibarıyla kaldırıldı. Engelli adaylar artık durumlarına göre normal sınıf adlarını taşıyan ehliyet alır; en yaygını B sınıfı engelli ehliyetidir. Değişiklik engelli ve diğer sürücüler arasındaki eşitliği güçlendirdi ve uluslararası yolculuklarda tanınma sorununu ortadan kaldırdı.
Engelli bireyler ehliyet alabilir mi?
Evet. Belirli sağlık kriterlerine uyan engelli bireyler ehliyet alabilir; karar devlet hastanesi sağlık kurulu raporu ile verilir. Alt ekstremite ortopedik engellilerde tertibatlı araçla, üst ekstremite kısmi engellerde adapte araçla sürüş mümkündür; işitme engeli genelde engel değildir, tek gözde belirli görme kriteri aranır. Total ya da ağır görme engelinde ehliyet verilmez. Olumlu rapor sonrası normal MTSK eğitimine başlanır.
Tertibatlı araç ne demek, kimler için zorunlu?
Engellilik raporunda “tertibatlı araç kullanır” ibaresi varsa aracın özel olarak uyarlanması zorunludur: el kumandalı gaz-fren, otomatik vites, sol ayak gaz pedalı, direksiyon topuzu ya da tekerlekli sandalye rampası gibi. “Tertibatsız olarak ÖTV indiriminden faydalanır” ibaresinde ise araçta değişiklik gerekmez, yalnızca ÖTV avantajı uygulanır. Adaptasyon yetkili servislerde yapılmalı ve ruhsata işlenmelidir.
2026 engelli ÖTV muafiyeti limiti ne kadar?
2026 yılı için ÖTV muafiyet limiti 2.873.972 TL olarak belirlendi. %40 ve üzeri engellilik oranına sahip vatandaşlar, motor hacmi 1.6 litreyi geçmeyen ve vergiler dahil nihai fiyatı bu limitin altında kalan sıfır kilometre otomobili ÖTV'siz alabilir. İstisna 10 yılda bir kullanılır. Ortopedik engeli nedeniyle ehliyet alamayan bireyler de, aracı bir yakını sürmek üzere aynı haktan yararlanabilir.
Engelli sürücünün sağlık raporu nasıl alınır?
Engelli adaylar için rapor, devlet hastanesinde en az beş uzmandan oluşan sağlık kurulundan alınır. Raporda engellilik oranı yüzde olarak belirtilir, sürücü olur ibaresine ek olarak tertibat zorunluluğu yazılır. Engellilik kalıcı ise rapor süresiz, geçici ise belirli süreli düzenlenir. Olumlu rapor ile MTSK kaydı yapılarak normal eğitim sürecine geçilir.
Engelli sürücülere trafik sigortasında indirim var mı?
Evet. 1 Şubat 2026'da yürürlüğe giren genelge uyarınca engelli sağlık raporu bulunan sürücülere trafik sigortası poliçesinde hasarsızlık basamağına göre yasal indirim uygulanır; poliçe ek koşul olmadan satılmak zorundadır ve sigorta şirketinin engelli sürücüyü reddetmesi yasaktır. Ayrıca ÖTV muafiyetli araçlarda MTV indirimi, belirli otopark ve otoyol geçişlerinde muafiyet gibi destekler de vardır.