Sınavdaki Ağırlığı
Motor ve Araç Tekniği 9 soruyla sınavın üçüncü ağırlıklı konusudur. Adayların çoğu bu konuya “teknik” olduğu gerekçesiyle mesafeli yaklaşır; oysa sorular motorun iç yapısını değil, sürücünün fark etmesi gereken belirtileri ölçer. Hangi ikaz lambası yandığında durulur, hangi sıvı neye yarar, hangi ses ya da titreşim hangi arızaya işaret eder — soru kalıpları bunlardır.
Bu yüzden konu, kısa sürede kapatılabilecek bir alandır. Sistemleri görev bazlı öğrenmek (yağlama sürtünmeyi azaltır, soğutma sıcaklığı dengeler, şarj sistemi elektriği üretir) soruların büyük kısmını karşılar. Sınavın tamamındaki ağırlıkları ehliyet soru dağılımı sayfasında görebilirsiniz.
Alt Konular ve Soru Sayıları
| Alt konu | Tipik soru | Zorluk |
|---|---|---|
| Motorun bölümleri ve çalışma prensibi | 1-2 | Orta |
| Yağlama ve soğutma sistemleri | 1-2 | Kolay |
| Yakıt ve ateşleme sistemi | 1 | Orta |
| Elektrik, akü ve şarj sistemi | 1 | Kolay |
| Aktarma organları (debriyaj, vites, diferansiyel) | 1 | Orta |
| Fren, direksiyon ve süspansiyon | 1-2 | Kolay |
| Gösterge paneli, ikaz lambaları ve periyodik bakım | 1-2 | Kolay |
İkaz Lambaları: Renk Mantığı
Gösterge paneli sorularının tamamı tek bir mantıkla çözülür: rengin kendisi cevabın yarısıdır.
- Kırmızı: Hayati uyarı. Araç güvenli bir yerde durdurulur, motor kapatılır (yağ basıncı, hararet, şarj, fren arızası).
- Sarı / turuncu: Dikkat. Bir sistem beklendiği gibi çalışmıyor; sürüşe kontrollü devam edilip en kısa sürede kontrol ettirilir (motor arıza lambası, ABS, lastik basıncı).
- Yeşil / mavi: Bilgi. Bir sistemin aktif olduğunu bildirir (sinyal, kısa/uzun far). Arıza anlamı taşımaz.
Sınavda bir lambanın adını hatırlamasanız bile rengini bilmek şıkları ikiye indirir: kırmızıysa cevap büyük olasılıkla “dur ve motoru kapat”, sarıysa “kontrollü devam et ve kontrol ettir”dir.
Çözümlü Örnek Sorular
Aşağıdaki sorular sınavda en sık karşılaşılan kalıpları temsil eder; doğru cevap ve gerekçesi birlikte verilmiştir.
1Araç çalışır durumdayken gösterge panelinde yağ basıncı ikaz lambası yanarsa sürücü ne yapmalıdır?
- A)Hızını artırıp en yakın servise gitmelidir
- B)Aracı güvenli bir yerde durdurup motoru derhal kapatmalıdır
- C)Lambayı dikkate almadan yoluna devam etmelidir
- D)Motoru yüksek devirde çalıştırmalıdır
Doğru cevap: B — Yağ basıncı ikazı, motorun yağsız çalıştığını bildiren kırmızı bir uyarıdır. Motor kapatılmazsa çok kısa sürede onarılamaz hasar oluşur.
2Motorun aşırı ısınmasını (hararet) önleyen sistem hangisidir?
- A)Yakıt sistemi
- B)Soğutma sistemi
- C)Ateşleme sistemi
- D)Şarj sistemi
Doğru cevap: B — Soğutma sistemi radyatör, termostat, devirdaim pompası ve fandan oluşur; motorun çalışma sıcaklığını sabit tutar.
3Motor yağının temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Yakıtı ateşlemek
- B)Hareketli parçalar arasındaki sürtünmeyi azaltmak
- C)Aküyü şarj etmek
- D)Egzoz gazını filtrelemek
Doğru cevap: B — Yağlama sisteminin birincil işlevi sürtünmeyi ve aşınmayı azaltmaktır; ayrıca soğutma, temizleme ve sızdırmazlık görevleri de vardır.
4Aracın elektrik sistemine enerji sağlayan ve motor çalışırken şarj edilen parça hangisidir?
- A)Marş motoru
- B)Distribütör
- C)Akü
- D)Karbüratör
Doğru cevap: C — Akü, motor çalışmadığında elektrik enerjisini depolar ve marşa güç verir; motor çalışırken alternatör tarafından şarj edilir.
5ABS fren sistemi sürücüye hangi avantajı sağlar?
- A)Fren mesafesini her koşulda yarıya indirir
- B)Ani frende tekerleklerin kilitlenmesini önleyerek direksiyon hâkimiyetini korur
- C)Motor gücünü artırır
- D)Lastik aşınmasını tamamen önler
Doğru cevap: B — ABS'nin işlevi tekerlek kilitlenmesini önlemektir; böylece sürücü fren yaparken direksiyon hâkimiyetini kaybetmez. Fren mesafesini her zaman kısaltmaz.
6Aracın hareketini sağlayan gücü motordan tekerleklere ileten organlara ne ad verilir?
- A)Aktarma organları
- B)Süspansiyon sistemi
- C)Yakıt sistemi
- D)Aydınlatma sistemi
Doğru cevap: A — Debriyaj, vites kutusu, şaft, diferansiyel ve akslardan oluşan bu grup aktarma organları olarak adlandırılır.
7Direksiyon titremesi ve lastiklerin düzensiz aşınması genellikle hangi işlemin gerektiğine işaret eder?
- A)Yağ değişimi
- B)Rot ve balans ayarı
- C)Akü değişimi
- D)Buji değişimi
Doğru cevap: B — Düzensiz lastik aşınması ve direksiyonda titreme, ön düzen (rot) ayarının bozulduğunu ya da balans gerektiğini gösterir.
8Aşağıdakilerden hangisi periyodik bakımda mutlaka kontrol edilmesi gereken bir husustur?
- A)Radyonun ses ayarı
- B)Lastik diş derinliği ve hava basıncı
- C)Koltuk kılıflarının rengi
- D)Cam filminin kalınlığı
Doğru cevap: B — Lastik diş derinliği ve hava basıncı doğrudan yol tutuşunu, fren mesafesini ve yakıt tüketimini etkiler; periyodik bakımın temel kalemlerindendir.
Sık Yapılan Hatalar
- Kırmızı ve sarı ikazı aynı saymak. Kırmızı “dur”, sarı “dikkat” demektir; soruların ayrım noktası budur.
- ABS'nin fren mesafesini kısalttığını sanmak. ABS kilitlenmeyi önler ve direksiyon hâkimiyetini korur; her zeminde mesafeyi kısaltmaz.
- Akü ile alternatörü karıştırmak. Akü depolar, alternatör üretir ve aküyü şarj eder.
- Sistemleri parça adlarıyla ezberlemek. Sorular parça adını değil görevini sorar; görev bazlı çalışmak daha verimlidir.
- Hararet yapan motora hemen soğuk su eklemek. Motor soğumadan radyatöre müdahale edilmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Motor ve Araç Tekniği'nden kaç soru çıkar?
50 soruluk ehliyet e-sınavında Motor ve Araç Tekniği'nden 9 soru çıkar. Bu, sınavın %18'idir.
Teknik bilgim yok, bu konuyu öğrenebilir miyim?
Evet. Sorular mühendislik bilgisi değil, sürücünün günlük olarak karşılaşacağı belirtileri ölçer: hangi ikaz lambası ne anlama gelir, hangi sıvı ne işe yarar, hangi belirti hangi arızaya işaret eder.
En çok hangi alt konudan soru gelir?
Gösterge paneli ve ikaz lambaları ile motor yardımcı sistemleri (yağlama, soğutma, yakıt) en sık soru gelen başlıklardır.
Kırmızı ikaz lambası yandığında ne yapılmalıdır?
Kırmızı ikaz lambaları hayati uyarıdır: araç güvenli bir yerde durdurulur ve motor kapatılır. Sarı/turuncu lambalar ise dikkat bildirir, sürüşe kontrollü şekilde devam edilebilir.
Bu konudan kaç doğru hedeflemeliyim?
9 sorunun 6-7'sini doğru yapmak gerçekçi bir hedeftir. Konu kısa olduğu için bir günlük odaklı çalışmayla bu seviyeye ulaşılabilir.