826-850. sorular ve açıklamaları
826Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Geçme yasağı sonunu
- B)Park yasağını
- C)Öndeki taşıtı geçmenin yasak olduğunu
- D)Hız sınırlaması sonunu
Açıklama — Görselde yer alan trafik işareti, 'Geçme yasağı sonu'nu bildirir. Bu levha, beyaz zemin üzerine siyah çerçeveli dairesel bir formda olup, içinde yan yana duran iki otomobil silüetinin üzerinden geçen kalın, siyah, çapraz çizgiler barındırır. Trafik işaret dilinde siyah-beyaz renkler ve üzerindeki bu tür çapraz çizgiler, genellikle daha önce bir yasaklama levhasıyla başlatılmış olan bir kısıtlamanın sona erdiğini ifade eder. Levhadaki iki araç figürü sollama eylemini sembolize ederken, üzerlerinin çizilmiş olması bu eyleme getirilen yasağın kaldırıldığını gösterir. A seçeneğindeki 'Öndeki taşıtı geçmenin yasak olduğunu' bildiren levha ise kırmızı çerçeveli beyaz bir zemine sahiptir ve içinde sollama yapan araç kırmızı, sollanan araç ise siyah renkte gösterilir; bu levha yasağı başlatır, bitirmez. B seçeneğindeki 'Hız sınırlaması sonunu' bildiren levha da bir yasak sonu levhası olmakla birlikte, üzerinde araç figürleri yerine daha önce belirtilmiş olan hız limitini gösteren bir sayının üzeri çizili şekilde bulunur. D seçeneğindeki 'Park yasağını' bildiren levha ise görsel olarak tamamen farklıdır; mavi zeminli, kırmızı çerçeveli ve üzerinde tek bir kırmızı çapraz çizgi bulunan bir levhadır. Sorudaki işaret, Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca sürücülerin uyması gereken 'Trafik Tanzim İşaretleri' grubuna aittir. Temel kural, bir yasaklama getiren işaretin geçerliliğinin, o yasağı sona erdiren bir işaret görülene kadar devam etmesidir. Dolayısıyla, bu levhayı gören bir sürücü, yol, trafik ve hava koşullarının elverişli olması durumunda, gerekli güvenlik önlemlerini alarak (sinyal verme, ayna kontrolü, güvenli mesafe) tekrar öndeki aracı geçebileceğini anlamalıdır. Bu izin, kontrolsüz bir sollama serbestisi anlamına gelmemekte, manevranın tüm kurallara uygun ve güvenli bir şekilde yapılmasını gerektirmektedir.
827Trafik uygun olsa bile şekildeki kavşakta hangi numaralı araçların ok yönündeki hareketi kesinlikle yasaktır?
- A)Yalnız 1
- B)1 ve 3
- C)Yalnız 3
- D)2 ve 4
Açıklama — Görselde, ortasında refüj bulunan bölünmüş bir karayolu ile iki yönlü bir yolun kesişim noktasını, yani bir kavşağı inceliyoruz. Bu kavşakta 1 ve 3 numaralı araçlar sola dönüş, 2 ve 4 numaralı araçlar ise U dönüşü yapmak istemektedir. Doğru cevabın 2 ve 4 numaralı araçlar olmasının sebebi, her iki aracın da tam karşısında, refüj üzerine yerleştirilmiş olan 'U dönüşü yapılmaz' trafik tanzim işaretinin bulunmasıdır. Bu işaret, bulunduğu noktada U dönüşü manevrasını, trafik durumu ne olursa olsun kesin bir dille yasaklar. Sorudaki 'trafik uygun olsa bile' ifadesi, bu kuralın mutlak olduğunu ve sürücünün yorumuna veya yolun anlık durumuna bağlı olmadığını özellikle vurgulamaktadır. Bu nedenle 2 ve 4 numaralı araçların ok yönündeki hareketi kesinlikle yasaktır. Diğer yandan, 1 ve 3 numaralı araçların yapmak istediği sola dönüş manevrasını yasaklayan hiçbir işaret veya yol çizgisi bulunmamaktadır. Bu araçlar, refüjdeki açıklıktan geçerek sola dönüş yapabilirler; ancak bu manevra serbest olsa da karşı yönden gelen trafiğe geçiş hakkı verme zorunluluğuna tabidir. Dolayısıyla, bu araçların hareketleri geçiş hakkı kurallarına uymak kaydıyla serbesttir. Bu sorunun dayandığı temel ilke, Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği'nde belirtildiği üzere, sürücülerin trafik tanzim işaretlerinin getirdiği yasak ve mecburiyetlere kayıtsız şartsız uyma zorunluluğudur. 'U dönüşü yapılmaz' levhası, bir manevranın tehlikeli olabileceği veya trafik düzenini bozabileceği yerlere konur ve bu yasağa uymak hayati önem taşır.
828Sola dönüş yapmak isteyen şekildeki 1 numaralı aracın sürücüsü aşağıdakilerden hangisini yapmak zorundadır?
- A)2 numaralı aracın geçmesini beklemek
- B)Sağa dönüş işareti vermek
- C)Dar bir kavisle dönmek
- D)Hızlanarak yoluna devam etmek
Açıklama — Bu sorunun doğru bir şekilde çözümü için öncelikle görseldeki trafik durumunu analiz etmeliyiz. Herhangi bir trafik ışığı, işaret levhası veya trafik görevlisinin bulunmadığı bu tip bir kavşak, kontrolsüz kavşak olarak adlandırılır. 1 numaralı araç sola dönüş yapmak isterken, karşı yönden gelen 2 numaralı araç ise düz bir şekilde yoluna devam etmektedir. Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, kontrolsüz kavşaklarda geçiş hakkı belirli kurallara tabidir. Bu kurallardan en önemlilerinden biri, dönüş yapan araçların, doğru gitmekte olan araçlara yol vermek zorunda olmasıdır. 1 numaralı araç sola dönüş manevrası yaptığı için, ana hareket yönünü değiştirmeyen ve düz ilerleyen 2 numaralı aracın geçiş üstünlüğü vardır. Bu nedenle, 1 numaralı aracın sürücüsü, 2 numaralı aracın kavşağı güvenli bir şekilde geçmesini beklemek zorundadır. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; hızlanarak yola devam etmek, hem geçiş hakkı kuralının açık bir ihlalidir hem de kavşaklara yavaşlayarak girme temel güvenlik ilkesine aykırıdır ve ciddi kaza riski taşır. Sağa dönüş işareti vermek, sürücünün sola dönme niyetinde olduğu için tamamen mantıksızdır; sinyaller, yapılacak manevrayı diğer sürücülere doğru bildirmek için kullanılır ve yanlış sinyal vermek kazaya davetiye çıkarır. Dar bir kavisle dönmek ise bir geçiş hakkı kuralı değil, bir sürüş tekniği konusudur ve geçiş üstünlüğünün kimde olduğu gerçeğini değiştirmez. Geçiş hakkı, dönüşün şekline göre değil, araçların hareket yönüne göre belirlenir. Bu durumda temel kural, kavşaklarda dönüş yapan sürücülerin, düz gidenlere yol vermesi gerektiğidir. Bu durumu kolayca hatırlamak için şu basit ilkeyi aklınızda tutabilirsiniz: 'Dönen bekler, düz gider.'
829Şekildeki araç sürücüsü kavşaktan sağa dönerek seyrini sürdürmek istiyor. Bu sürücünün aşağıdakilerden hangisini yapması yanlıştır?
- A)Yayaların geçişini beklemesi
- B)Sağa sinyal vermesi
- C)Kavşağa yaklaşırken hızını düşürmesi
- D)Yayaları ikaz ederek durdurup, seyrini sürdürmesi
Açıklama — Şekildeki durumda, yaya geçidinde bulunan yayaların geçiş üstünlüğü vardır. Bu nedenle, sürücünün yayaları ikaz ederek durdurup yoluna devam etmesi kesinlikle yanlıştır ve trafik kurallarına aykırıdır. Karayolları Trafik Kanunu'na göre, sürücüler yaya geçitlerinde yayalara yol vermek zorundadır. Sağa sinyal vermek, yayaların geçişini beklemek ve kavşağa yaklaşırken hız düşürmek ise doğru ve güvenli sürüş davranışlarıdır. Unutmayın, yaya geçitlerinde her zaman yayalara öncelik tanımak zorundasınız; can güvenliği her şeyden önce gelir.
830Şekildeki karşılaşmada öncelikle görev hâlindeki itfaiye aracının geçmesi gerekir. Bu durum aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
- A)Otomobilin tali yolda olması
- B)İtfaiye aracının ana yolda olması
- C)İtfaiye aracının geçiş üstünlüğüne sahip olması
- D)İtfaiye aracının diğer araca göre daha güçlü olması
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soruyu ve görseli dikkatle inceleyelim. Görselde, herhangi bir trafik ışığı, trafik polisi veya yolun öncelik durumunu belirten bir levha bulunmayan, yani kontrolsüz bir kavşakta karşılaşan bir otomobil ile bir itfaiye aracı bulunmaktadır. Soruda, bu durumda geçiş önceliğinin görev halindeki itfaiye aracında olduğu belirtiliyor ve bunun sebebi soruluyor. Doğru cevap, itfaiye aracının geçiş üstünlüğüne sahip olmasıdır ve bu durum, durumu en net ve yasal şekilde açıklar. Karayolları Trafik Kanunu, görev esnasında can ve mal güvenliğini sağlamak amacıyla hareket eden itfaiye, ambulans, polis gibi araçlara 'geçiş üstünlüğü' adı verilen özel bir hak tanır. Bu hak, bu araçların başkalarının can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartıyla, trafik kurallarının ve kısıtlamalarının birçoğundan muaf olmasını sağlar ve diğer tüm sürücülerin onlara yol vermesini zorunlu kılar. İtfaiye aracının kavşaktan ilk geçmesinin temel nedeni, yolda olmasından veya aracın türünden değil, taşıdığı acil görevden kaynaklanan bu yasal haktır. Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım. A seçeneği, otomobilin tali yolda olmasını gerekçe gösterir; ancak görselde yolların ana yol-tali yol ayrımını gösteren hiçbir işaret levhası veya yol çizgisi yoktur, bu nedenle bu varsayım dayanaksızdır. Benzer şekilde B seçeneği de itfaiye aracının ana yolda olduğunu söyler ki bu da görselden çıkarılabilecek bir sonuç değildir. Kaldı ki, itfaiye aracı ana yolda olsa bile, geçişinin asıl ve en temel nedeni yine geçiş üstünlüğü hakkı olurdu. D seçeneği ise trafik kurallarıyla tamamen ilgisiz bir yorumdur; trafikte geçiş hakkı araçların motor gücü, büyüklüğü veya fiziksel özelliklerine göre değil, kanunlarla belirlenmiş kurallara göre düzenlenir. Bu sorunun temel aldığı trafik kuralı, 'Geçiş Üstünlüğü' ilkesidir. Bu kurala göre, görev halindeki geçiş üstünlüğüne sahip bir aracın sesli veya ışıklı uyarısını alan diğer sürücüler, derhal yolu açmak, gerekirse yavaşlayıp durarak bu aracın geçişini kolaylaştırmak zorundadır. Akılda kalıcı bir ilke olarak, siren sesi duyduğunuzda veya çakar lambası gördüğünüzde, yolun veya diğer kuralların ne olduğu o an için ikinci plandadır; sizin ilk göreviniz güvenli bir şekilde sağa yanaşarak veya kavşak boş ise kavşağı boşaltarak hayat kurtarmaya giden araca yol vermektir.
831Resimde görülen koruma başlığını, aşağıda verilenlerden hangilerinin kullanması zorunludur? I- Motosiklet yolcuları II- Motosiklet sürücüleri III- Motorlu bisiklet yolcuları IV- Motorlu bisiklet sürücüleri
- A)I, II ve III
- B)I, II, III ve IV
- C)I ve II
- D)III ve IV
Açıklama — Merhaba değerli sürücü adayı. Bu soruda, ekranda görülen koruma başlığının, yani kaskın kimler tarafından kullanılmasının zorunlu olduğu sorgulanmaktadır. Doğru cevap, I, II, III ve IV numaralı öncüllerin tamamını kapsar. Bu durumun yasal dayanağı Karayolları Trafik Yönetmeliği'dir. Yönetmeliğe göre, kanun koyucu iki tekerlekli motorlu araçların trafikteki savunmasız yapısını göz önünde bulundurarak, kaza anında en kritik organ olan başın korunmasını bir istisna olmaksızın şart koşmuştur. Bu nedenle, aracın cinsi (motosiklet ya da motorlu bisiklet) veya kişinin rolü (sürücü ya da yolcu) fark etmeksizin, bu araçlar üzerinde bulunan herkesin koruma başlığı takması yasal bir mecburiyettir. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakacak olursak; A seçeneği, sadece motosiklet sürücü ve yolcularını dahil ederek motorlu bisiklet kullanıcılarını göz ardı ettiği için eksiktir. Benzer şekilde, B seçeneği de sadece motorlu bisiklet sürücü ve yolcularını kapsayıp motosiklet kullanıcılarını dışarıda bıraktığı için hatalıdır. C seçeneği ise yalnızca motorlu bisiklet sürücüsünü (IV. öncül) dışarıda bıraktığı için eksiktir ve bu yüzden doğru olamaz. Trafikteki temel güvenlik ilkesi, riske maruz kalan herkesin korunmasıdır. İki tekerlekli motorlu araçlarda sürücü de yolcu da aynı risk altında olduğundan, koruma ekipmanı ayrım gözetmeksizin herkes için zorunludur. Akılda kalıcı bir ipucu olarak şunu aklınızdan çıkarmayın: 'İki teker üzerindeyse kask başta olmalı; sürücü de olsan, yolcu da olsan fark etmez!'
832Bu durumda hangisi doğrudur? I.Tramvayın geçmesine izin vermeliyim II.Motosikletin geçmesine izin vermeliyim III.Tramvay önce benim dönmeme izin vermeli
- A)I, II ve III
- B)II ve III
- C)Yalnız I
- D)I ve II
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu sorunun doğru çözümü için görseldeki kavşak düzenini ve trafik kurallarının öncelik sırasını anlamak esastır. Görselde, sürücü olarak bir kavşağa yaklaşmakta ve gösterge panelindeki sinyalden anlaşıldığı üzere sola dönüş yapmaya hazırlanmaktayız. Yolumuzda bulunan ters üçgen şeklindeki 'Yol Ver' levhası, kesişen yoldaki araçlara geçiş hakkı vermemiz gerektiğini belirtmektedir. Bu durumda iki farklı kural aynı anda devreye girmektedir. Öncelikle, kendine ait raylar üzerinde hareket eden tramvaylar, trafik görevlisi veya ışıklı işaretlerle aksi belirtilmedikçe, kavşaklarda geçiş önceliğine sahiptir. Bu öncelik, tramvayın bir raylı sistem aracı olmasından kaynaklanır. Dolayısıyla, tramvaya yol vermek zorundayız ve I. öncül olan 'Tramvayın geçmesine izin vermeliyim' ifadesi doğrudur. İkinci olarak, trafik kurallarının temel bir prensibine göre, sola dönüş yapan sürücüler, karşı yönden gelip düz ilerleyen veya sağa dönen araçlara geçiş hakkı tanımakla yükümlüdür. Karşıdan gelen motosiklet düz ilerlediği için ona da yol vermeliyiz. Bu durum, II. öncül olan 'Motosikletin geçmesine izin vermeliyim' ifadesini de doğru kılar. Sonuç olarak, hem tramvaya hem de motosiklete yol vermemiz gerektiğinden, I ve II numaralı öncüllerin her ikisi de doğrudur. III. öncülde yer alan 'Tramvay önce benim dönmeme izin vermeli' ifadesi ise geçiş önceliği kurallarını tamamen ihlal ettiği için yanlıştır. Sadece I. öncülü doğru kabul eden seçenek eksiktir, çünkü motosiklete yol verme yükümlülüğünü göz ardı etmektedir. Bu nedenle, kavşaktaki doğru geçiş sıralaması; önce tramvay, ardından düz giden motosiklet ve son olarak sola dönüş yapan bizim aracımız şeklinde olmalıdır.
833Buradaki geçiş sırası nasıl doğru olur? I.Sarı aracın geçmesine izin veririm II.Sarı aractan önce dönerim. III.Kırmızı aractan önce dönerim.
- A)I ve II
- B)II ve III
- C)Yalnız I
- D)Yalnız II
Açıklama — Görseldeki senaryoda, sürücü olarak bir tali yoldan ana yola katılmak üzere bir kavşağa yaklaşıyoruz. Kavşak girişinde bulunan 'Yol Ver' (ters üçgen) levhası, sürücünün geçiş önceliğine sahip olmadığını ve ana yoldaki araçlara yol vermesi gerektiğini açıkça belirtir. Ana yolda ise bir sarı araç ve bir kırmızı araç bulunmaktadır. Bu durumda doğru cevap 'Yalnız I' seçeneğidir, çünkü bu senaryodaki en temel kural, 'Yol Ver' levhasının bulunduğu tali yoldaki sürücünün, ana yoldaki tüm araçların geçişini beklemesi gerektiğidir. Bu kural uyarınca, ana yolda bulunan sarı aracın geçmesine izin vermek zorunlu ve doğru bir davranıştır. 'II. Sarı aractan önce dönerim' ve 'III. Kırmızı aractan önce dönerim' ifadeleri ise kesinlikle yanlıştır. 'Yol Ver' levhası, ana yoldaki trafiğin tamamına, yani hem sarı araca hem de kırmızı araca istisnasız öncelik vermemiz gerektiğini emreder. Bu araçlardan herhangi birinden önce kavşağa girmeye çalışmak, geçiş üstünlüğünü ihlal etmek anlamına gelir ve ciddi bir kaza riski oluşturur. Dolayısıyla, II ve III numaralı yanlış ifadeleri içeren diğer seçenekler de hatalıdır. Burada uygulanan temel trafik kuralı, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirtildiği üzere, 'Yol Ver' işareti olan sürücülerin, anayoldaki araçlar emniyetle geçmeden kavşağa giremeyeceğidir. Bu kural, tali yoldan ana yola katılan tüm sürücüler için geçerlidir ve kavşak güvenliğinin temelini oluşturur. Akılda kalıcı bir ipucu olarak, ters üçgen şeklindeki 'Yol Ver' levhası, sürücüye ana yoldaki araçların güvenli bir şekilde geçişi için yeterli boşluk oluşana kadar beklemesi gerektiğini bildirir. Bu levha, ana yoldaki tüm kullanıcılara karşı bir sorumluluğunuz olduğunu ve onlara öncelik tanımanız gerektiğini hatırlatır.
834Şekildeki trafik işaretini gören sürücünün aşağıdakilerden hangisini yapması yanlıştır?
- A)Yolu kontrol etmesi
- B)Öndeki aracı geçmesi
- C)Geçiş hakkını yayalara vermesi
- D)Aracının hızını azaltması
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soruyu ve işaretin anlamını tam olarak kavramak, trafikteki en savunmasız unsurlardan olan yayaların güvenliği için hayati önem taşır. Görselde, kırmızı üçgen çerçeve içinde bir yaya figürü bulunan tehlike uyarı işareti yer almaktadır. Bu levha, sürücüye ileride bir yaya geçidi olduğu ve bu bölgeye dikkatli yaklaşması gerektiği konusunda önceden bir uyarıda bulunur. Soruda bizden bu işareti gören sürücünün yapmaması gereken, yani yanlış olan davranış istenmektedir. Doğru cevap olan öndeki aracı geçme eylemi, kesinlikle yanlış bir davranıştır çünkü karayolları trafik kurallarına göre yaya ve okul geçitlerine, kavşaklara, tünellere, köprülere ve tepe üstlerine yaklaşırken öndeki aracı geçmek (sollama yapmak) yasaktır. Bu yasağın sebebi, sollama manevrası sırasında öndeki aracın, sizin yaya geçidini ve geçide adım atmak üzere olan bir yayayı görmenizi engelleyebilmesidir. Bu durum, fark edilemeyen bir yayaya çarpma gibi son derece tehlikeli ve ölümcül kazalara yol açabilir. Diğer seçeneklerde belirtilen davranışlar ise bu uyarı levhasını gören bir sürücünün yapması gereken doğru eylemlerdir. Sürücünün yolu kontrol etmesi, sadece yolu değil, yol kenarlarını ve kaldırımları da dikkatle gözlemleyerek her an bir yayanın geçide yönelebileceği ihtimaline karşı hazırlıklı olmasını gerektirir. Aracının hızını azaltması, bu tehlike uyarı işaretinin temel amacıdır; sürücü, yaya geçidine kontrollü ve yavaş bir hızla yaklaşmalıdır ki, bir yaya belirdiğinde güvenli bir şekilde durabilsin. Son olarak, geçiş hakkını yayalara vermesi de yasal ve ahlaki bir zorunluluktur. Işıklı işaret veya trafik görevlisi bulunmayan yaya geçitlerinde geçiş üstünlüğü daima yayalarındır ve sürücü, geçitte bir yaya varsa veya geçide girmek üzereyse mutlaka durup yol vermelidir. Akılda kalıcı bir ipucu olarak, üçgen içindeki yaya figürü size adeta 'Yavaşla, dikkat et, sollama yapma, çünkü öncelik benim!' demektedir.
835Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Dönel kavşak yaklaşımını
- B)İleri ve sola mecburi yönü
- C)Ada etrafında dönüleceğini
- D)Sağa ve sola mecburi yönü
Açıklama — Bu trafik işareti, sürücülerin bir kavşak veya yol ayrımında uymak zorunda oldukları hareket yönlerini bildirir. Görselde yer alan mavi ve dairesel zemin, trafik işaret dilinde bir mecburiyet, bir zorunluluk olduğunu ifade eder. Levhanın içindeki beyaz oklar ise bu zorunluluğun ne olduğunu, yani hangi istikametlere gidilebileceğini gösterir. Bu özel levhada, biri düz ileriye diğeri ise sola yönelen iki ok bulunmaktadır. Dolayısıyla bu işaret, sürücüye bulunduğu noktadan sadece ileri gidebileceğini veya sola dönebileceğini emreder. Bu iki yön dışında sağa dönmek, geri dönmek veya U dönüşü yapmak gibi manevralar bu levhanın bulunduğu yerde kesinlikle yasaktır. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; 'dönel kavşak yaklaşımı'nı bildiren levha, sürücüleri ileride bir dönel kavşak olduğu konusunda uyaran, genellikle kırmızı çerçeveli üçgen bir tehlike uyarı işaretidir ve şekil olarak sorudaki levhadan tamamen farklıdır. 'Sağa ve sola mecburi yön' seçeneği de yanlıştır, çünkü levhadaki oklar sağ yönü değil, ileri yönü göstermektedir. 'Ada etrafında dönüleceğini' bildiren levha ise yine mavi daire şeklinde bir mecburi yön levhası olmakla birlikte, içerisinde dairesel bir hareketi simgeleyen, birbirini takip eden oklar bulunur ve sürücüye dairesel bir kavşak adası etrafında dönmesi gerektiğini bildirir; oysa sorudaki levha doğrusal hareket yönleri sunmaktadır. Bu işaretin amacı, kavşaklarda trafik akışını düzenlemek, sürücülerin öngörülebilir manevralar yapmasını sağlayarak trafik güvenliğini artırmaktır. Karayolları Trafik Kanunu uyarınca bu levhaya uymak yasal bir zorunluluktur ve uyulmaması trafik kuralı ihlali anlamına gelir. Kısacası, mavi daire 'mecbursun' derken, içindeki beyaz oklar gidilebilecek yegane yolları göstermektedir.
836Şekildeki bölünmüş kara yolunda, 3 numaralı araç sürücüsünün azami (en yüksek) hızı saatte kaç kilometredir?
- A)30
- B)50
- C)70
- D)90
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu sorunun doğru çözümü, görseldeki özel trafik işaretini ve bu işaretin genel trafik kuralları karşısındaki önceliğini anlamaya dayanmaktadır. Şekilde, ortasında fiziki bir ayırıcı bulunan bir bölünmüş kara yolu ve bu yolda ilerleyen 3 numaralı otomobil görülmektedir. Bu yol kesimi için geçerli olan azami hızın saatte 70 kilometre olduğunu bildiren bir trafik işareti bulunmaktadır. Trafikte temel ve öncelikli kural, sürücülerin yol üzerinde karşılaştıkları trafik işaret levhaları, yol üzeri işaretlemeler ve diğer trafik görevlilerinin talimatlarına uymaları gerektiğidir. Bu özel talimatlar, yolun türüne veya aracın cinsine göre belirlenmiş olan genel hız limitlerinden daima üstündür. Dolayısıyla, 3 numaralı aracın sürücüsü, yolda belirtilen 70 km/s hız sınırına uymakla yükümlüdür. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; 50 km/s, otomobiller için genel yerleşim yeri içi hız limitidir, ancak görselde bir yerleşim yeri olduğuna dair bir kanıt olmadığı gibi, yoldaki 70 işareti bu genel kuralı geçersiz kılmaktadır. 90 km/s hızı, otomobillerin şehirlerarası çift yönlü ve bölünmemiş kara yollarındaki azami hız limitidir. Görseldeki yol bölünmüş bir kara yolu olduğu için, herhangi bir özel işaret olmasaydı bu yoldaki genel hız limiti 110 km/s olurdu. Ancak en önemli nokta, ne 90 km/s ne de 110 km/s olan genel limitlerin, yol üzerinde 70 km/s gibi özel bir hız sınırı belirtildiğinde geçerliliğini yitirmesidir. 30 km/s ise genellikle okul bölgeleri veya yol çalışması gibi özel tehlike arz eden ve düşük hız gerektiren alanlar için tabelayla belirlenen bir limittir ve bu yolun yapısıyla uyumlu değildir. Sonuç olarak, sürücü her zaman öncelikle gördüğü yerel ve özel işaretlere uymalıdır, çünkü bu işaretler genel kurallara göre önceliklidir.
837Şekildeki kavşakta karşılaşan araçların geçiş hakkı sıralaması nasıl olmalıdır?
- A)3 - 2 - 1
- B)1 - 2 - 3
- C)1 - 3 - 2
- D)2 - 3 - 1
Açıklama — Bu sorunun doğru çözümü için öncelikle kavşağın yapısını ve araçların hareketlerini analiz etmeliyiz. Görseldeki trafik işaret levhaları, bunun kontrollü bir kavşak olduğunu göstermektedir. 1 numaralı traktör ve 3 numaralı otomobilin bulunduğu yolun, ilgili levhalar sayesinde anayol olduğu anlaşılmaktadır. 2 numaralı otomobilin bulunduğu yolda ise 'Yol Ver' levhası yer almakta, bu da bu yolun tali yol olduğunu belirtmektedir. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, tali yoldan gelen sürücüler, anayoldaki araçlara yol vermek zorundadır. Bu temel kural uyarınca, tali yoldaki 2 numaralı otomobil, anayol üzerindeki 1 ve 3 numaralı araçların geçişini beklemelidir; dolayısıyla 2 numaralı araç en son geçecektir. Bu tespitten sonra, anayol üzerindeki 1 ve 3 numaralı araçların kendi aralarındaki geçiş hakkı sıralamasını belirlememiz gerekir. Her ikisi de anayolda olduğu için aralarında başka bir kural devreye girer: Dönüş yapan araçlar, aynı yolda doğru gitmekte olan araçlara yol verir. 1 numaralı traktör düz ilerlediği için, sola dönüş yapan 3 numaralı otomobile göre geçiş önceliğine sahiptir. Bu durumda ilk geçiş hakkı 1 numaralı traktöründür. Traktör geçtikten sonra, anayoldaki diğer araç olan 3 numaralı otomobil dönüşünü tamamlar. Son olarak, tali yolda bekleyen 2 numaralı otomobil kavşaktan geçer. Bu mantık silsilesi, doğru sıralamanın 1-3-2 olduğunu ortaya koyar. Diğer seçenekler bu kurallara aykırıdır; örneğin 3-2-1 seçeneği hem dönüş yapanın düz gidene yol vermesi kuralını hem de tali yol kuralını ihlal eder. 1-2-3 seçeneği, tali yoldaki bir aracın anayoldaki bir araçtan önce geçemeyeceği kuralına aykırıdır. 2-3-1 seçeneği ise tali yoldaki aracın ilk geçeceğini varsaydığı için temelden yanlıştır. Akılda kalıcı bir özet olarak 'Anayoldaki düz gider, sonra anayoldaki döner, en son tali yoldaki geçer' kuralı bu senaryo için faydalıdır. Ancak bu ipucunun her durumda geçerli olmadığını, örneğin anayolda karşı yönlerden gelen araçlardan birinin sola dönmesi gibi farklı durumlarda başka kuralların devreye girebileceğini unutmamak önemlidir.
838Şekildeki trafik işaretini gören sürücünün aşağıdakilerden hangisini yapması yanlıştır?
- A)Takip mesafesini azaltması
- B)Yolu kontrol etmesi
- C)Aracını yavaşlatması
- D)Bu bölgeden dikkatli geçmesi
Açıklama — Görselde, kırmızı üçgen çerçeve içinde kayarak ilerleyen bir otomobil figürünün yer aldığı 'Kaygan Yol' tehlike uyarı işareti bulunmaktadır. Bu levha, sürücüyü ilerideki yol kesiminin yağmur, kar, buz, dökülmüş yağ veya benzeri bir nedenle kayganlaştığı konusunda uyarır. Soruda, bu işareti gören bir sürücünün yapmaması gereken, yani yanlış olan davranış sorulmaktadır. Doğru cevap olan 'Takip mesafesini azaltması' seçeneği, bu durumda yapılabilecek en tehlikeli hareketlerden biridir. Kaygan bir zeminde lastiklerin yol tutuşu, yani aderansı, ciddi şekilde azalır ve buna bağlı olarak aracın fren mesafesi normal hava ve yol koşullarına göre kat kat uzar. Takip mesafesini azaltmak, yani öndeki araca daha fazla yaklaşmak, olası bir ani durma durumunda çarpışma riskini en üst seviyeye çıkarır. Güvenli sürüş prensipleri, bu gibi tehlikeli durumlarda tam tersini, yani takip mesafesini hıza ve yol koşullarına uygun güvenli bir mesafenin de üzerine çıkararak olası tehlikelere karşı sürücüye daha fazla zaman ve mesafe kazandırmayı gerektirir. Diğer seçenekler incelendiğinde, 'Yolu kontrol etmesi' doğru bir davranıştır; sürücü levhayı gördükten sonra yol yüzeyini dikkatle gözlemleyerek kayganlığın sebebini ve derecesini anlamaya çalışmalıdır. 'Aracını yavaşlatması' ise bu levhayı görünce yapılması gereken ilk ve en önemli eylemdir. Düşük hız, hem aracın kontrolünü kolaylaştırır hem de fren mesafesini güvenli seviyelere indirir. 'Bu bölgeden dikkatli geçmesi' de yine doğru ve kapsayıcı bir ifadedir; bu dikkat, yavaşlamayı, ani direksiyon ve fren manevralarından kaçınmayı ve artırılmış takip mesafesini içerir. Temel trafik kuralı gereği, sürücüler tehlike uyarı işaretlerinin belirttiği durumlara karşı hızlarını azaltmak, temkinli ve dikkatli olmak zorundadır. Özellikle takip mesafesi, normal şartlarda hıza ve koşullara göre ayarlanması gereken güvenli bir boşluk iken, kaygan zemin gibi olumsuz koşullarda bu mesafenin daha da artırılması hayati önem taşır.
839Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Ana yol - tali yol kavşağına yaklaşıldığını
- B)Dönel kavşağa yaklaşıldığını
- C)Kontrolsüz kavşağa yaklaşıldığını
- D)Demir yolu geçidine yaklaşıldığını
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soruda görülen trafik işaretinin anlamını ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu ayrıntılı bir şekilde ele alalım. Gördüğünüz levha, kırmızı çerçeveli ve beyaz zeminli üçgen yapısıyla bir tehlike uyarı işaretidir. Bu tür levhalar, sürücüyü ilerideki bir tehlikeye karşı önceden bilgilendirerek tedbir almasını sağlar. Levhanın içindeki siyah sembol, yaklaşılmakta olan kavşağın yapısını şematik olarak gösterir. Kalın ve dikey olarak çizilmiş olan ana hat, üzerinde seyrettiğiniz ve geçiş üstünlüğüne sahip olduğunuz ana yolu temsil eder. Bu kalın hatta soldan ve sağdan bağlanan daha ince çizgiler ise size yol vermesi gereken, yani geçiş hakkı olmayan tali yolları simgeler. Dolayısıyla bu levha, ana yolda ilerleyen sürücüye, biraz ileride tali yollardan trafiğe katılımın olacağı bir kavşağa yaklaşıldığını bildirir ve bu nedenle doğru cevap 'Ana yol - tali yol kavşağına yaklaşıldığını' seçeneğidir. Şimdi diğer seçenekleri inceleyelim. 'Dönel kavşağa yaklaşıldığını' bildiren levha, üçgen içinde dairesel bir düzende saat yönünde dönen üç adet ok sembolü içerir; bu nedenle sorudaki görselle bir ilgisi yoktur. 'Kontrolsüz kavşağa yaklaşıldığını' bildiren levha ise, tüm kolların eşit öneme sahip olduğu kavşakları belirtir ve üçgen içinde bir artı (+) işareti barındırır. Sorudaki levhada ise yollar arasında belirgin bir öncelik sıralaması (kalın ve ince çizgilerle) gösterildiği için bu seçenek de yanlıştır. 'Demir yolu geçidine yaklaşıldığını' bildiren levhalar ise farklılık gösterir; bariyerli veya kontrollü bir geçidi belirtmek için çit sembolü, bariyersiz veya kontrolsüz bir geçidi belirtmek için ise lokomotif sembolü kullanılır. Trafik güvenliği açısından bu levhanın pratik anlamı şudur: Ana yolda olduğunuz için geçiş üstünlüğü sizdedir, ancak her kavşakta olduğu gibi hızınızı azaltmalı ve tali yollardan çıkabilecek, size yol verme kuralını ihlal etme potansiyeli olan diğer sürücülere karşı daima dikkatli olmalısınız. Tali yoldan bu kavşağa yaklaşan bir sürücü ise kendi yolunda 'Yol Ver' veya 'Dur' levhalarından birini görerek ana yoldaki araçlara, yani size, yol vermekle yükümlüdür. Unutmayın, levhadaki kalın çizgi sizin yolunuzdur ve önceliğin sizde olduğunu hatırlatan basit bir görsel ipucudur.
840Şekle göre hangi numaralı araçların, bulundukları şeridi sürekli olarak işgal etmeleri yasaktır?
- A)3 ve 4
- B)1 ve 2
- C)1 ve 3
- D)2 ve 3
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu sorunun doğru yanıtı, trafik akışının güvenliği ve sürekliliği için temel bir kurala dayanmaktadır. Görselde, ortası refüjle ayrılmış ve her iki yönde de ikişer şeridi bulunan bir bölünmüş karayolu bulunmaktadır. Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, bu tür çok şeritli yollarda araçların seyretmesi gereken ana şerit, gidiş yönüne göre en sağdaki şerittir. Soldaki şerit ise esasen geçiş yapmak, yani öndeki daha yavaş bir aracı sollamak için kullanılır. Sollama işlemi tamamlandıktan sonra, sürücünün trafik güvenliğini tehlikeye düşürmeden tekrar sağ şeride dönmesi zorunludur. Sorudaki görseli incelediğimizde, 2 ve 3 numaralı araçların, önlerinde geçecekleri bir araç olmamasına rağmen sol şeritte seyrettiklerini görüyoruz. Bu durum, sol şeridin geçiş amacı dışında sürekli olarak işgal edilmesi anlamına gelir ve bu bir kural ihlalidir. Bu ihlal, trafiğin akışını yavaşlatmakla kalmaz, aynı zamanda arkadan gelen daha hızlı araçları, kendisi de bir kural ihlali olan sağdan geçme gibi tehlikeli manevralara zorlayabilir. Diğer yandan, 1 ve 4 numaralı araçlar ise kendi gidiş yönlerindeki en sağ şeridi kullanarak kurallara uygun ve doğru bir sürüş sergilemektedirler. Bu nedenle, bulundukları şeridi sürekli işgal etmelerinde herhangi bir sakınca yoktur. Özetle, trafiğin akıcılığını ve güvenliğini sağlamak için sol şerit gereksiz yere işgal edilmemeli, sadece geçiş amacıyla ve geçiş süresince kullanılmalıdır.
841Şekle göre 1 numaralı araca arkadan çarpan 2 numaralı araç sürücüsü hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenir?
- A)Takip mesafesi kuralını ihlal ettiği
- B)Hız kurallarına uymadığı
- C)Gözlerinin iyi görmediği
- D)Araç lastiklerinin eski olduğu
Açıklama — Bu sorunun doğru yanıtı, 2 numaralı araç sürücüsünün takip mesafesi kuralını kesinlikle ihlal ettiğidir. Trafikteki temel prensiplerden biri, her sürücünün, önündeki aracın herhangi bir beklenmedik sebeple ani fren yapabileceğini öngörmesi ve bu duruma rağmen güvenli bir şekilde durabilecek kadar mesafe bırakması zorunluluğudur. Görseldeki gibi arkadan çarpma ile sonuçlanan kazalarda, çarpan aracın sürücüsü bu güvenli mesafeyi korumadığı için, kazanın oluşumundaki temel sorumluluğa sahiptir. Öndeki aracın ani fren yapmasının nedeni ne olursa olsun, bu durum arkadaki sürücünün takip mesafesini doğru ayarlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle, 2 numaralı sürücünün takip mesafesi kuralına uymadığı kesin olarak söylenebilir. Diğer seçenekler ise kesinlik taşımayan varsayımlardır. Sürücünün hız kurallarına uymadığı söylenemez; yasal hız sınırları içinde seyrediyor olsa bile yetersiz takip mesafesi bu kazaya neden olabilir. Benzer şekilde, sürücünün gözlerinin iyi görmediği veya aracın lastiklerinin eski olduğu gibi iddialar, görselden çıkarılamayacak, kanıta dayanmayan kişisel tahminlerdir. Yeterli takip mesafesi bırakılsaydı, bu faktörler mevcut olsa bile kaza önlenebilirdi. Takip mesafesini ayarlamak için pratik bir hesaplama yöntemi olarak, normal hava ve yol koşullarında aracın kilometre cinsinden saatteki hızının en az yarısı kadar metre mesafe bırakılması gerektiği kabul edilir. Örneğin, 90 km/s hızla giden bir aracın önündeki araçla arasında en az 45 metre mesafe bırakması gerekir. Bu mesafeyi kontrol etmenin bir diğer güvenilir yolu ise 'iki saniye kuralı'dır. Önünüzdeki araç yol kenarındaki sabit bir nesnenin (ağaç, levha gibi) yanından geçtiği an 'bin bir, bin iki' diye saymaya başlayın. Eğer siz saymayı bitirmeden aynı nesnenin hizasına geliyorsanız, takip mesafeniz yetersiz demektir ve yavaşlayarak aradaki boşluğu artırmalısınız.
842Şekildeki gibi sola dönüş yapacak olan 2 numaralı araç sürücüsü aşağıdakilerden hangilerini yapmalıdır? I. Dar bir kavisle dönmeli II. Yayanın geçmesini beklemeli III. Sola dönüş lambasını yakmalı IV. İlk geçiş hakkını 1 numaralı araca vermeli
- A)II ve III.
- B)I, II ve III.
- C)II, III ve IV.
- D)I ve IV.
Açıklama — Bu soru, bir kavşakta sola dönüş manevrasının gerektirdiği temel ve birbiriyle bağlantılı kuralları anlamanızı ölçmektedir. Görseldeki senaryoda 2 numaralı araç sürücüsünün güvenli ve kurallara uygun bir dönüş için hangi adımları izlemesi gerektiğini inceleyelim. Doğru cevabı oluşturan II, III ve IV numaralı öncüllerin her biri, trafik güvenliğinin farklı bir yönünü temsil eder. Öncelikle, II numaralı öncül olan 'Yayanın geçmesini beklemeli' ifadesi mutlak bir zorunluluktur. Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, trafik ışığı veya görevli bulunmayan, ancak levhalarla belirlenmiş yaya geçitlerinde sürücüler, geçmekte olan veya geçmek üzere olan yayalara ilk geçiş hakkını vermekle yükümlüdür. Bu kural, trafikteki en savunmasız unsur olan yayaların güvenliğini sağlamayı amaçlar. Ardından, III numaralı öncül 'Sola dönüş lambasını yakmalı' der. Bu da temel bir iletişim kuralıdır. Sürücüler, yön değiştirme gibi niyetlerini dönüşe başlamadan makul bir mesafe ve süre önce sinyal vererek diğer yol kullanıcılarına bildirmek zorundadır. Bu, hem öngörülebilirliği artırır hem de olası kazaların önüne geçer. Son olarak, IV numaralı öncül olan 'İlk geçiş hakkını 1 numaralı araca vermeli' ifadesi kritik bir geçiş üstünlüğü kuralına dayanır. Bu durumun iki temel açıklaması olabilir: Birincisi, eğer 2 numaralı araç bir tali yoldan anayola çıkıyorsa, anayolda seyreden 1 numaralı araca yol vermek zorundadır. İkincisi, ve daha genel bir kural olarak, herhangi bir kavşakta sola dönüş yapan bir sürücü, karşı yönden düz giden veya sağa dönen araçlara her zaman ilk geçiş hakkını vermekle yükümlüdür. Bu nedenle 2 numaralı sürücü, 1 numaralı araç geçişini güvenle tamamlayana kadar beklemelidir. I numaralı öncülde belirtilen 'Dar bir kavisle dönmeli' ifadesi ise yanlıştır çünkü bu kural sadece sağa dönüşler için geçerlidir. Sola dönüşler, karşı yönden gelen trafiğin şeridine girmemek ve dönüş yapılan yoldaki doğru şeride güvenli bir şekilde yerleşebilmek için daima geniş bir kavisle, kavşağın ortasına yakın bir noktadan yapılmalıdır. Bu yanlış bilgi, I öncülünü içeren seçenekleri doğrudan eler. Diğer seçeneklerden biri ise II ve III numaralı öncülleri içerse de IV numaralı öncülü dışarıda bıraktığı için eksiktir. Sürücünün yayaya yol verip sinyal kullanması doğru olsa da, anayoldaki veya karşıdan gelen araca yol vermemesi büyük bir kazaya sebebiyet vereceğinden, bu seçenek de yetersiz kalmaktadır. Sonuç olarak, güvenli bir sola dönüş; niyetini belli etmeyi, yayalara öncelik tanımayı, geçiş üstünlüğü kurallarına uymayı ve manevrayı doğru kavisle tamamlamayı gerektiren kapsamlı bir eylemdir.
843Şekildeki kavşakta ilk geçiş hakkı sıralaması nasıl olmalıdır?
- A)3 - 1 – 2
- B)1 - 3 - 2
- C)1 - 2 - 3
- D)2 - 3 - 1
Açıklama — Kavşaklarda ilk geçiş hakkı kurallarına göre, öncelikle kavşak içine girmiş olan araç (2 numaralı araç) geçiş hakkına sahiptir.
844Şekildeki kazada hangi numaralı araç sürücüsü asli kusurlu sayılır?
- A)2
- B)1
- C)3
- D)4
Açıklama — Bu sorunun doğru cevabı 2 numaralı araçtır çünkü sürücüsü, kavşaklarda geçiş hakkı kurallarını ihlal ederek kazaya sebep olmuştur. Görselde, bir tali yolun anayola bağlandığı bir kavşak bulunmaktadır. 2 numaralı aracın bulunduğu yolda, sürücünün durmasını ve anayoldaki araçlara yol vermesini gerektiren sekizgen bir 'DUR' levhası yer almaktadır. Trafik kurallarına göre, 'DUR' levhasının olduğu bir tali yoldan anayola giriş yapacak sürücü, kavşağa gelmeden önce mutlaka durmalı, anayolun her iki yönünü de dikkatle kontrol etmeli ve anayolda seyreden araçlara ilk geçiş hakkını tanımalıdır. Sürücü, ancak anayolun geçiş için tamamen güvenli olduğundan emin olduktan sonra hareket edebilir. Kazanın oluş şekli, 2 numaralı araç sürücüsünün bu emre uymadığını, ilk geçiş hakkına sahip olan anayoldaki araca yol vermeyerek kavşağa girdiğini ve kazanın birincil sorumlusu olduğunu göstermektedir. Bu durum, Karayolları Trafik Kanunu'nda tanımlanan asli kusur hallerinden olan, kavşaklarda 'doğru yönden gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını vermemek' kuralının açık bir ihlalidir. Anayolda seyreden araçların geçiş üstünlüğü olduğundan, kazadaki asli kusur 2 numaralı araç sürücüsüne aittir.
845Haritada yeri gösterilen illerden hangisi daha güneydedir?
- A)Sivas
- B)Uşak
- C)Trabzon
- D)Konya
Açıklama — Doğru cevap Konya'dır çünkü haritadaki konumlarına baktığımızda, Konya'nın diğer illere göre en güneyde yer aldığını açıkça görürüz. Uşak batıda, Sivas daha kuzeyde ve Trabzon ise Karadeniz kıyısında, en kuzeyde bulunmaktadır. Harita okuma becerisi, sürücülerin gidecekleri güzergahı doğru belirlemesi ve yolculuklarını güvenle planlaması için önemlidir. Bu tür sorular, genel coğrafya bilginizin yanı sıra harita üzerindeki yönleri algılama yeteneğinizi ölçer.
846Şekildeki kara yolu üzerinde soru işareti (?) ile gösterilen, çizgilerle belirlenmiş alana ne ad verilir?
- A)Bisiklet yolu
- B)Yaya yolu
- C)Yaya geçidi
- D)Banket
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soruyu ve görseli birlikte dikkatlice inceleyelim. Görselde, asfalt bir taşıt yolunda ilerleyen bir otomobil görüyoruz. Soru işareti, yolun üzerine enlemesine çizilmiş, kalın ve beyaz paralel çizgilerden oluşan, halk arasında 'zebra deseni' olarak da bilinen alanı işaret etmektedir. Ayrıca bu alanın hemen yanında, üzerinde yürüyen insan figürü olan bir trafik levhası bulunmaktadır. Bu görsel unsurların tamamı, bu alanın ne olduğunu bize net bir şekilde anlatır. Doğru cevap 'Yaya geçidi'dir, çünkü Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, yayaların yolun karşısına güvenli bir şekilde geçmelerini sağlamak için yol üzerine çizilen bu özel işaretlemeler ve ilgili levhalarla belirlenmiş alanlara yaya geçidi denir. Görseldeki çizgiler ve levha, bu tanıma birebir uymaktadır. Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım. A seçeneğindeki 'Banket', taşıt yolunun hemen dışında bulunan, genellikle stabilize veya çakıllı, acil durumlarda araçların durabileceği veya yayaların yürüyebileceği yol kenarı kısmıdır; görseldeki alan ise yolun tam üzerindedir. B seçeneğindeki 'Yaya yolu', genellikle kaldırım olarak bildiğimiz, taşıt yolundan daha yüksek seviyede ve sadece yayaların kullanımı için ayrılmış olan bölümdür; soru işaretli alan ise araçların kullandığı zeminle aynı seviyededir. D seçeneğindeki 'Bisiklet yolu' ise bisikletliler için ayrılmış özel bir şerittir ve genellikle üzerinde bisiklet sembolleri bulunur; görseldeki işaretleme ise yayalar içindir. Bu konuyla ilgili en temel ve hayati trafik kuralı şudur: Karayolları Trafik Kanunu'na göre, sürücüler yaya geçitlerine yaklaşırken hızlarını mutlaka azaltmalı ve geçitten geçmekte olan veya geçmek üzere olan bir yaya gördüklerinde durarak onlara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. Bu kural, trafikteki en savunmasız unsurlardan olan yayaların can güvenliğini korumayı amaçlamaktadır. Akılda kalıcı bir ipucu olarak şunu unutmayın: Yoldaki beyaz çizgileri bir 'zebra' olarak düşünün; yayalar o zebranın sırtından güvenle karşıya geçer, sürücünün görevi ise bu geçişe saygı duyup durmaktır.
847Hangi davranış doğru? I.tramvayın geçmesine izin vermeliyim II.motosikletin geçmesine izin vermeliyim III.Tramvay önce benim dönmeme izin vermeli
- A)I,II ve III
- B)I ve II
- C)I ve III
- D)Yalnız I
Açıklama — Merhaba sürücü adayı. Bu görseldeki durumu adım adım analiz edelim. Bir otomobilin sürücü koltuğundan T-şeklinde bir kavşağa yaklaştığımızı görüyoruz. Gösterge panelindeki sol sinyal lambası ve yerdeki büyük kırmızı ok, sola dönme niyetimizi belirtiyor. Karşı yönden bir motosikletli düz ilerlerken, sağ tarafımızdaki yoldan ise kendi rayları üzerinde bir tramvay kavşağa giriyor. Ayrıca, sağımızda bulunan ve bize hitap eden ters üçgen şeklindeki 'Yol Ver' levhası da durumu netleştirmektedir. Bu durumda doğru davranışların 'I ve II' olmasının iki temel sebebi vardır. Birincisi, trafik kuralları gereği, raylı sistem üzerinde hareket eden araçların, kesiştikleri yoldaki diğer araçlara göre genel bir geçiş üstünlüğü bulunur. Bu nedenle, levha olmasa dahi kavşaktaki tramvaya yol vermek zorundayız. Sağımızdaki 'Yol Ver' levhası da bu kuralı pekiştirerek kesişen yoldaki trafiğe öncelik tanımamız gerektiğini bize ayrıca bildirir. Dolayısıyla 'I. tramvayın geçmesine izin vermeliyim' ifadesi doğrudur. İkincisi, temel bir kavşak kuralı olarak, sola dönüş yapan sürücüler, karşı yönden düz ilerleyen veya sağa dönen araçlara geçiş hakkı tanımakla yükümlüdür. Karşımızdan gelen motosikletli düz devam ettiği için, dönüş manevramızı yapmadan önce onun geçmesini beklemeliyiz. Bu sebeple 'II. motosikletin geçmesine izin vermeliyim' ifadesi de doğrudur. Her iki davranış da zorunlu olduğundan, doğru cevap 'I ve II' olmalıdır. Diğer yandan, 'III. Tramvay önce benim dönmeme izin vermeli' ifadesi tamamen yanlıştır. Belirttiğimiz gibi, raylı sistem araçlarının geçiş önceliği vardır ve bu önceliği ihlal etmek büyük bir hata ve tehlike kaynağıdır. Bu yanlış önermeyi içeren veya motosikletliye yol verme zorunluluğunu göz ardı eden diğer tüm seçenekler bu nedenle eksik veya hatalıdır. Özetle, bu kavşaktaki doğru davranış iki temel kurala dayanmaktadır: Raylı sistem araçlarına her zaman öncelik verilir ve sola dönüş yapan sürücüler karşıdan gelen trafiğe yol verir. 'Yol Ver' levhası ise tali yolda olduğumuzu ve kesişen yoldaki tüm araçlara geçiş hakkı vermemiz gerektiğini teyit eden bir işarettir.
848Bu durumda nasıl davranman doğru olur?
- A)Sollamak için karşıdan gelen araç geçene kadar beklerim
- B)Yük taşımalarını beklerim
- C)Hiçbiri
- D)Karşıdan gelen aracın geçmesini beklemeden önünden sollarım
Açıklama — Görselde şerit daralmış durumda ve karşıdan gelen bir araç varken, güvenli bir sollama yapabilmek için karşı şeridin tamamen boş olması esastır.
849Trafik görevlisinin geceleyin ışıklı işaret çubuğunu şekildeki gibi hareket ettirmesinin sürücüler için anlamı nedir?
- A)Dur işareti
- B)Geç işareti
- C)Hızlandırma işareti
- D)Yavaşlatma işareti
Açıklama — Görselde bir trafik görevlisinin geceleyin ışıklı işaret çubuğuyla yaptığı hareket, sürücülere ilerlemeleri için yolun açık olduğunu bildiren 'Geç' işaretidir. Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde tanımlandığı üzere bu işaret, görevlinin ışıklı çubuğu geniş bir kavis çizecek şekilde yatay düzlemde hareket ettirerek trafiğin akmasını istediği yöne doğru yönlendirmesiyle verilir. Bu davetkar ve yönlendirici hareket, sürücülere güvenli bir şekilde ilerleyebilecekleri mesajını iletir. Diğer seçeneklerin yanlış olmasının sebebi, bu talimatların farklı ve belirgin hareketlerle verilmesidir. Örneğin, 'Hızlandırma işareti', ışıklı çubuğun trafiğin akış yönünde aşağı ve yukarı sallanmasıyla verilir. 'Dur işareti' ise gece koşullarında genellikle ışıklı çubuğun doğrudan sürücüye doğru tutulması veya sürücüye yönelik olarak sallanmasıyla belirtilir ki bu, görseldeki ilerleme komutunun tam tersidir. Son olarak 'Yavaşlatma işareti' de, ışıklı çubuğun yere paralel tutularak yukarı ve aşağı hareket ettirilmesiyle iletilir ve görseldeki dairesel hareketle bir ilgisi yoktur. Unutulmaması gereken en önemli kural, trafik görevlisinin talimatlarının her zaman trafik ışıkları, levhalar ve yol çizgilerinden daha üstün olduğudur. Yani bir kavşakta kırmızı ışık yansa bile polis memuru geçiş işareti yapıyorsa, sürücülerin tereddüt etmeden bu talimata uyması zorunludur. Akılda kalıcı olması için, görevlinin ışıklı çubuğuyla adeta yolu açan geniş bir kavis çizerek sizi ilerlemeye davet ettiğini düşünebilirsiniz; bu yönlendirici kavis her zaman 'Geç' anlamına gelir.
850Şekildeki trafik işaretini gören sürücünün aşağıdakilerden hangisini yapması doğrudur?
- A)Uygun vitesle inmesi
- B)Sert fren yapması
- C)Hızını artırması
- D)Vitesi boşa alması
Açıklama — Görselde yer alan kırmızı çerçeveli üçgen levha, sürücüyü ileride tehlikeli bir iniş eğimi olduğu konusunda uyaran bir tehlike uyarı işaretidir. Bu işaretle karşılaşıldığında yapılması gereken en doğru ve güvenli hareket, uygun vitesle inmektir. Bunun temel sebebi, motor freni olarak da bilinen kompresyon etkisinden faydalanarak aracın hızını kontrol altında tutmaktır. Yokuş aşağı inerken aracı düşük bir viteste (genellikle yokuşu tırmanırken kullanılacak vites veya bir altı) tutmak, motorun tekerleklerin dönüş hızını yavaşlatmasına yardımcı olur. Bu sayede araç, yer çekiminin etkisiyle kontrolsüz bir şekilde hızlanmaz ve fren sistemine binen yük önemli ölçüde azalır. Böylece frenlerin aşırı ısınıp performansını kaybetmesi, yani fren zayıflaması riski önlenir ve sürücü aracı daha güvenli ve kontrollü bir şekilde yönlendirebilir. Diğer seçenekler ise tehlikeli sonuçlar doğurur. Hızı artırmak, zaten yer çekimi nedeniyle hızlanma eğiliminde olan aracın kontrolünü tamamen kaybetmeye yol açacağı için son derece yanlıştır. Sert veya sürekli fren yapmak, uzun bir inişte fren balatalarını ve disklerini aşırı ısıtarak fren sisteminin tamamen devre dışı kalmasına neden olabilir; bu nedenle sürdürülebilir bir yöntem değildir ve sadece ani tehlike anlarında başvurulmalıdır. Vitesi boşa almak ise yapılabilecek en büyük hatalardan biridir. Bu hareket, motor ile tekerlekler arasındaki bağlantıyı keserek motor freni etkisini tamamen ortadan kaldırır ve aracın tüm ağırlığının fren sistemine binmesine neden olur. Bu durum, aracın çok daha hızlı ivmelenmesine ve frenlerin kısa sürede etkisiz hale gelmesine yol açar. Ayrıca Karayolları Trafik Yönetmeliği, eğimli yollarda vitesi boşa alarak inmeyi açıkça yasaklamaktadır. Bu nedenle, eğimli yollarda iniş sırasında temel güvenlik ilkesi, aracın hızının sadece fren pedalıyla değil, öncelikli olarak motor gücüyle kontrol edilmesidir. Karayolları Trafik Yönetmeliği de sürücülerin hızlarını yolun eğimi gibi şartlara göre ayarlamalarını zorunlu kılar. Pratik bir kural olarak, 'hangi vitesle çıkılıyorsa, o vitesle inilmesi' gerektiği akılda tutulmalıdır; bu, genellikle en güvenli vites seçimini sağlar.