751-775. sorular ve açıklamaları
751Şekildeki kontrolsüz kavşakta ilk geçiş hakkını hangi araç kullanmalıdır?
- A)Otomobil
- B)Motosiklet
- C)Kamyonet
- D)Traktör
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soruyu doğru anlamak, trafikteki en kritik anlardan biri olan kontrolsüz kavşaklarda güvenliği sağlamak için hayati önem taşır. Görselde, herhangi bir trafik ışığı, trafik levhası veya trafik görevlisi tarafından yönetilmeyen bir kavşak bulunmaktadır. Bu tür durumlarda geçiş üstünlüğünü belirlemek için Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirtilen kurallar silsilesini uygulamamız gerekir. Kavşağa yaklaşan araçlar arasında bir kamyonet, bir otomobil, bir traktör ve bir motosiklet yer almaktadır. Bu durumda doğru cevap kamyonettir, çünkü kurallar uygulandığında ilk geçiş hakkı ona aittir. Gerekçesi şöyledir: Kontrolsüz kavşaklarda geçiş hakkını belirleyen temel kurallar vardır. İlk olarak, dönüş yapan araçlarla ilgili kurala bakalım. Sola dönüş yapan sürücüler, karşıdan gelen ve düz gitmekte olan araçlara yol vermekle yükümlüdür. Görselde motosiklet sürücüsü sola dönmek istediği için, karşı istikametten düz gelen araca öncelik tanımalıdır; bu nedenle ilk geçiş hakkına sahip olamaz. Geriye kalan ve düz gitmekte olan otomobil, kamyonet ve traktör için ise kontrolsüz kavşakların en temel kuralı devreye girer: Bütün sürücüler, kendi sağındaki araca yol vermek zorundadır. Bu kural araç cinsi ayrımı yapmaksızın tüm motorlu taşıtlar için geçerlidir; yani traktörün diğer motorlu araçlara sırf cinsi nedeniyle yol verme zorunluluğu yoktur, o da bu kurala tabidir. Otomobil sürücüsünün bakış açısından, kamyonet onun sağ tarafında kalmaktadır, bu sebeple otomobil durup kamyonete yol vermelidir. Aynı şekilde, traktör de kendi sağındaki araca yol vermek durumundadır. Tüm bu kuralları birleştirdiğimizde, kamyonetin sağında geçiş hakkı vermesi gereken başka bir araç olmadığını görürüz. Otomobil ve traktör sağdan gelme kuralı gereği, motosiklet ise dönüş kuralı gereği beklemek zorundadır. Bu nedenle kavşağı ilk kullanma hakkı kamyonetindir. Unutulmamalıdır ki, kontrolsüz kavşaklarda geçiş üstünlüğü, dönüş kuralları ve özellikle 'herkesin sağındaki araca yol vermesi' prensibi ile belirlenir.
752Şekildeki trafik görevlisinin işaretine göre 2 numaralı aracın sürücüsü ne yapmalıdır?
- A)Sola dönmeli
- B)Doğru gitmeli
- C)Beklemeli
- D)Geriye dönmeli
Açıklama — Bu sorunun doğru cevabı, trafik görevlisinin işaretlerinin anlamını bilmekten geçer. Görselde, trafik görevlisi kollarını iki yana, yere paralel şekilde açarak kavşağın ortasında durmaktadır. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre bu duruş, görevlinin ön ve arka cephesinde kalan yolların trafiğe kapalı olduğu, omuzlarının baktığı istikametlerdeki yolların ise trafiğe açık olduğu anlamına gelir. Soruda 2 numaralı araç, trafik görevlisinin tam ön cephesinde konumlandığı için, kendisine verilen 'DUR' işaretine uymak ve geçiş hakkı kendisine verilene kadar beklemek zorundadır. Aynı şekilde, görevlinin arkasında kalan 4 numaralı araç da beklemelidir. Bu esnada geçiş hakkı, görevlinin omuz istikametinde bulunan 1 ve 3 numaralı araçlardadır. 'Sola dönmeli', 'Doğru gitmeli' veya 'Geriye dönmeli' gibi diğer seçenekler yanlıştır, çünkü bu manevraların herhangi birini yapmak, kapalı olan bir yola girmeye çalışmak demektir. Bu durum hem bir kural ihlali teşkil eder hem de geçiş hakkına sahip olan 1 ve 3 numaralı araçlarla ciddi bir kaza riskine yol açar. Unutulmamalıdır ki, bir kavşakta aynı anda trafik görevlisi, trafik ışıkları ve trafik levhaları bulunsa bile, uyulması gereken öncelik sırası daima trafik görevlisindedir. Bu kuralı kolayca hatırlamak için şu benzetmeyi aklınızda tutabilirsiniz: 'Polisin önü ve arkası duvardır, omuz hizası ise açık yoldur.'
753Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Sola tehlikeli devamlı virajı
- B)Dönel kavşağa yaklaşıldığını
- C)Tünele yaklaşıldığını
- D)Sola mecburi yönü
Açıklama — Görseldeki kırmızı üçgen içindeki üç ok, dönel bir hareketi simgeler ve bu bir tehlike uyarı işaretidir. Bu işaret, sürücülere ileride bir dönel kavşağa yaklaşıldığını bildirerek hızlarını azaltmaları ve kavşak kurallarına hazırlanmaları gerektiğini hatırlatır. Diğer seçenekler (viraj, tünel, mecburi yön) farklı sembollerle gösterilir ve bu işaretle karıştırılmamalıdır. Türk Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre bu tür uyarı işaretleri, sürücülerin dikkatini çekerek olası tehlikelere karşı önlem almalarını sağlar. Unutmayın, üç ok birbiri ardına dönüyorsa, önünüzde bir dönel kavşak var demektir.
754Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Öndeki taşıtı geçme yasağını
- B)Araç trafiğine kapalı yolu
- C)Geçme yasağı sonunu
- D)Hız sınırlaması sonunu
Açıklama — Bu işaret, kırmızı çerçevesi ve iki aracın sollama pozisyonunda gösterilmesiyle "Öndeki taşıtı geçme yasağını" bildirir. Geçme yasağı sonu veya hız sınırlaması sonu işaretleri üzerinde genellikle çapraz bir çizgi bulunur; araç trafiğine kapalı yol işareti ise farklı bir sembole sahiptir. Bu yasaklayıcı işaret, özellikle görüşün kısıtlı olduğu veya tehlikeli olabilecek yol kesimlerinde trafik güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılır. Kırmızı çerçeve her zaman bir yasağı, iki arabanın yan yana duruşu ise sollama eylemini temsil eder; bu ikisini birleştirince "Sollama Yapma!" anlamına gelir.
755Şekildeki durumda sürücünün hangisini yapması zorunludur?
- A)Uygun mesafede mutlaka durması
- B)Sola dönecekse, durmadan seyrini sürdürmesi
- C)Sağa dönecekse, durmadan seyrini sürdürmesi
- D)İleri yönde gidecekse, durmadan seyrini sürdürmesi
Açıklama — Bu soruyu doğru anlamak, trafikteki en temel güvenlik kurallarından birini kavramak anlamına gelir. Görselde, bir aracın dört yönlü bir kavşağa yaklaştığı ve sürücünün bulunduğu yolun girişinde sekizgen, kırmızı renkli bir 'DUR' levhası olduğu görülmektedir. Bu levha, trafikteki en net ve kesin komutlardan birini verir ve sürücüye kavşağa girmeden önce mutlaka durması gerektiğini emreder. Bu duruş, kavşak girişinde bir durma çizgisi varsa onun gerisinde, yoksa kavşağı en iyi görebileceği ve anayoldaki trafiği tehlikeye atmayacak uygun bir noktada yapılmalıdır. Sürücü durduktan sonra, kesişen yoldaki (anayoldaki) trafiği dikkatlice kontrol etmeli ve ancak yol tamamen güvenli ve müsait olduğunda hareketine devam etmelidir. Sürücünün sola, sağa veya ileri gitme niyetinde olması, durma zorunluluğunu hiçbir şekilde ortadan kaldırmaz. 'DUR' levhasının olduğu bir kavşakta, gidilecek yöne bakılmaksızın durmak mutlak bir kuraldır. Durmadan seyrini sürdürmek, anayoldaki araçların geçiş hakkını ihlal etmek anlamına gelir ve çok tehlikeli kazalara sebep olabilir. Bu kuralın temelindeki ilke, tali yoldan anayola çıkan sürücülerin, anayoldaki araçlara ilk geçiş hakkını verme zorunluluğudur. 'DUR' levhası, bulunduğunuz yolun tali yol olduğunu ve azami dikkat göstermeniz gerektiğini size hatırlatır. Unutulmamalıdır ki, 'DUR' levhası yavaşla demek değildir; tekerleklerin hareketinin tamamen bitmesi demektir. Bu levha pazarlığa kapalıdır: Önce dur, sonra yolu kontrol et, en son güvenliyse geç.
756Aksine bir işaret yoksa, şekildeki aracın yerleşim yeri içindeki azami hızı saatte kaç kilometredir?
- A)30
- B)50
- C)70
- D)80
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soruyu doğru anlamak için hem görseli hem de trafik kurallarının temel mantığını birleştirmeliyiz. Görselde, yan profilden gördüğümüz araç, kapalı kasası olan bir yük taşıma aracıdır ve Karayolları Trafik Kanunu'na göre 'kamyon' sınıfına girmektedir. Soruda bu kamyonun, herhangi bir özel hız limiti levhası bulunmayan bir yerleşim yeri içindeki azami, yani en yüksek hızının ne olduğu soruluyor. Doğru cevap olan 50 km/s, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin belirlediği temel kurala dayanmaktadır. Yönetmelik, aksini gösteren bir trafik işareti olmadığı müddetçe, kamyonların yerleşim yerleri içindeki azami hız sınırını saatte 50 kilometre olarak net bir şekilde tanımlar. Bu kuralın temelindeki güvenlik ilkesi, kamyon gibi ağır ve büyük araçların durma mesafelerinin otomobillere göre çok daha uzun olması ve manevra kabiliyetlerinin daha sınırlı olmasıdır. Özellikle yaya, bisikletli ve okul trafiğinin yoğun olabildiği şehir içlerinde, bu tür araçların düşük hızda seyretmesi, olası kazaları önlemek ve kaza anında zararı en aza indirmek için hayati önem taşır. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; 30 km/s, genel bir kamyon kuralı olmayıp genellikle okul bölgeleri veya yaya öncelikli alanlar gibi trafik levhalarıyla özel olarak belirtilmiş, çok daha düşük hız gerektiren hassas noktalar için tipik bir değerdir. 70 km/s ve 80 km/s ise kamyonlar için tamamen yerleşim yeri dışındaki yollarda geçerli olan hızlardır. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre kamyonların azami hızı, şehirlerarası çift yönlü (bölünmemiş) karayollarında 70 km/s, bölünmüş yollarda 80 km/s ve otoyollarda ise 85 km/s'dir. Bu yüksek hızların yerleşim yeri gibi karmaşık bir trafik ortamında kullanılması kesinlikle yasak ve son derece tehlikelidir. Akılda kalıcı bir ipucu olarak şunu hatırlayabilirsiniz: 'Şehir içinde levha yoksa, temel kural 50'dir. Otomobil, otobüs, kamyonet ve kamyon gibi temel araçların hepsi için başlangıç noktası aynıdır: 50.' Bu, ağır vasıtaların şehir içinde otomobillerden daha hızlı gidemeyeceğini unutmamanızı sağlar.
757Şekle göre aşağıdakilerden hangisinin yapılması doğrudur?
- A)Takip mesafesinin azaltılması
- B)Araçların aynı şeritte seyretmesi
- C)Öndeki aracın karşı şeride geçmesi
- D)Arkadaki aracın öndeki aracı geçmesi
Açıklama — Bu sorunun doğru yanıtına ulaşmak için görseldeki yol çizgilerinin anlamını bilmek esastır. Görselde, trafik akış yönlerini birbirinden ayıran yan yana iki devamlı çizgi bulunmaktadır. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre bu yol işareti, her iki yöndeki sürücülerin de şerit değiştirmesini ve bu çizgilerin diğer tarafına geçmesini kesinlikle yasaklar. Bu çizgiler, sürücüler için geçilmesi yasak olan sembolik bir duvar niteliği taşır ve yolu fiziksel bir ayırıcı olmasa da trafik akışı açısından ayırır. Bu kural uyarınca, her sürücü kendi şeridinde kalmalı ve güvenli bir takip mesafesi koruyarak seyrine devam etmelidir. Bu nedenle, doğru davranış araçların aynı şeritte seyretmesidir. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakacak olursak; takip mesafesinin azaltılması, ani durumlarda çarpışma riskini artıracağı için her koşulda tehlikeli ve yanlış bir davranıştır. Arkadaki aracın öndeki aracı geçmesi, yani sollama yapması, şerit değiştirmeyi gerektirdiğinden ve ortadaki çift devamlı çizgi bu manevrayı açıkça yasakladığından bir kural ihlalidir. Aynı şekilde, öndeki aracın karşı şeride geçmesi de bu çizgilerle kesin olarak engellenmiş, son derece tehlikeli bir eylemdir. Özetle, devamlı yol çizgileri şerit değiştirmeyi yasaklar; eğer bu çizgiden iki tane yan yana varsa, bu yasağın ne kadar kesin ve önemli olduğu vurgulanmış olur. Çizgiler kesik olmadığı sürece sürücüler şeritlerinde kalmak zorundadır.
758Şekle göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)1 numaralı aracın hızını artırarak kavşağa girmesi
- B)1 numaralı aracın 2 ve 3 numaralı araçların geçmesini beklemesi
- C)1 numaralı aracın öncelikle geçmesi
- D)3 numaralı aracın 2 numaralı aracı ikaz ederek durdurması
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu sorunun doğru çözümü için kavşaklardaki geçiş hakkı kurallarını adım adım uygulamak gerekir. Görselde, trafik işaret levhalarıyla düzenlenmiş bir kavşak ve üç araç bulunmaktadır. 1 numaralı aracın bulunduğu yolda 'Yol Ver' anlamına gelen ters üçgen levha vardır. Bu levha, 1 numaralı aracın ve karşı yönden gelen 2 numaralı aracın bulunduğu yolun tali yol, 3 numaralı aracın seyrettiği yolun ise ana yol olduğunu belirtir. Trafik kurallarının hiyerarşisine göre, tali yoldan kavşağa yaklaşan sürücüler, ana yoldaki tüm araçlara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. Bu nedenle, tali yolda bulunan 1 ve 2 numaralı araçlar, ana yoldaki 3 numaralı aracın geçmesini beklemelidir. 3 numaralı araç geçtikten sonra, kavşakta sadece tali yoldaki 1 ve 2 numaralı araçlar kalır. Bu iki araç aynı önceliğe sahip yollarda oldukları için aralarındaki geçiş hakkını belirleyen kural, manevra önceliğidir. Kurala göre, dönüş yapan araçlar, karşı yönden gelip düz gitmekte olan araçlara yol vermelidir. Görselde 1 numaralı araç sola dönüş yaparken, 2 numaralı araç düz ilerlemektedir. Bu durumda 1 numaralı araç, 2 numaralı aracın da geçmesini beklemek zorundadır. Sonuç olarak, doğru geçiş sıralaması önce 3, sonra 2 ve en son 1 numaralı araç şeklinde olmalıdır. Bu sıralama, 1 numaralı aracın hem 3 numaralı araca ana yolda olduğu için hem de 2 numaralı araca düz gittiği için yol vermesi gerektiğini gösterir. Dolayısıyla, 1 numaralı aracın 2 ve 3 numaralı araçların geçmesini beklemesi ifadesi doğrudur. Diğer seçenekler incelendiğinde; 1 numaralı aracın hızını artırması, 'Yol Ver' levhasının gerektirdiği yavaşlama ve yol verme zorunluluğuyla çelişen tehlikeli bir davranıştır. 1 numaralı aracın öncelikli geçmesi gerektiğini belirten seçenek, hem tali yolda olması hem de dönüş yapması sebebiyle tamamen yanlıştır. 3 numaralı aracın 2 numaralı aracı ikaz ederek durdurması ise hatalıdır, çünkü ana yolda geçiş üstünlüğüne sahip olan 3 numaralı aracın görevi, kendi seyrini güvenli bir şekilde sürdürmektir. Bu sorunun çözümündeki anahtar nokta, 'Yol Ver' levhasının anlamını doğru bilmektir. Bu levha, sürücünün kavşağa yaklaşırken yavaşlamasını, ana yoldaki trafiği kontrol etmesini ve geçiş hakkını güvenli bir şekilde kullanabilmek için gerekirse durmasını gerektirir. Mutlak bir durma zorunluluğu getiren levha ise sekizgen şeklindeki 'Dur' levhasıdır. Ters üçgen levhasını gördüğünüzde, önceliğin sizde olmadığını ve sabırla diğer araçlara yol vermeniz gerektiğini unutmamalısınız.
759Tabloda trafikteki araç sayısı ve bir yıl içinde ki trafik kazalarına bağlı olarak ölen insan sayısı verilmiştir. Bu bilgilere bağlı olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Araç sayısına oranla ülkemizdeki trafik kazalarındaki ölümün daha fazla olduğunu
- B)Ülkemizde trafik işaretleri ve görevlerinin sayısının yetersiz olduğunu
- C)Ülkemizdeki trafik yoğunluğunun diğer ülkelerden daha fazla olduğu
- D)Ülkemizdeki kara yolu yapısının diğer ülkelerden daha geri düzeyde olduğu
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soru, trafikteki en önemli konulardan biri olan risk analizi ve istatistik okuma becerisini ölçmektedir. Karşımızdaki görselde, Türkiye, Japonya, Almanya ve Fransa olmak üzere dört ülkenin bir yıl içindeki toplam araç sayıları ile aynı dönemde trafik kazalarında hayatını kaybeden insan sayıları listelenen bir tablo bulunmaktadır. Sorunun bizden istediği, sadece bu tabloda sunulan verileri kullanarak mantıklı bir çıkarım yapmamızdır. Doğru cevap, tablodaki rakamlar arasındaki oranı doğru bir şekilde yorumlamaktadır. Her ülke için ölüm sayısını araç sayısına oranladığımızda, Türkiye'de araç başına düşen ölüm riskinin diğer ülkelere kıyasla oransal olarak çok daha yüksek olduğu net bir şekilde görülmektedir. Bu basit karşılaştırma, ülkemizdeki araç sayısına oranla ölüm riskinin diğer ülkelere göre çok daha fazla olduğunu ortaya koyar. Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım. B, C ve D seçenekleri sırasıyla trafik işaretlerinin yetersizliği, trafik yoğunluğunun fazlalığı ve karayolu yapısının geri düzeyde olması gibi iddialar içermektedir. Ancak tablo bize bu konularda hiçbir veri sunmamaktadır; bu iddialar sadece birer tahmin olabilir, tablodan çıkarılabilecek sonuçlar değildir. Örneğin trafik yoğunluğu, yol uzunluğu veya yüzölçümü başına düşen araç sayısıdır ve tabloda bu tür bir bilgi yoktur. Bu soru bize Karayolları Trafik Kanunu'nun temel ruhunu hatırlatır: Trafik güvenliği sadece araçların veya yolların durumuyla değil, en çok sürücülerin kurallara uyma bilinci ve davranışlarıyla ilgilidir. Yüksek kaza ve ölüm oranları, genellikle hız limitlerine uymama, takip mesafesini korumama, hatalı sollama gibi kural ihlallerinin bir sonucudur. Unutmayın, trafikte önemli olan mutlak sayılar değil, bu sayıların birbirine oranıdır. Akılda kalıcı ipucu şudur: Tablolar yalan söylemez; sayılara değil, sayılar arasındaki ORANA odaklanın.
760Bu durumda hangisini yapmak doğrudur? I.Dikkatli bir şekilde fren yapmak II.Sağdaki [yayanın] şeridi geçmesine izin vermek III.Yolda işaret olmadığı için dikkatli şekilde devam etmek
![Bu durumda hangisini yapmak doğrudur? I.Dikkatli bir şekilde fren yapmak II.Sağdaki [yayanın] şeridi geçmesine izin verm — soru görseli](/img/exam-archive/ea937d5d_tmpphpewejl5_WHyo0Pd_DBgzOgu_E7zmKPK_2l9DJFt_q3dIME7_HH8FJ3N_cS3CiOH.webp?dpl=dpl_HAEPoiNSsmWqk21s9Cu2rTgwS5zX)
- A)Yanlız I
- B)II ve III
- C)I, II ve III
- D)I ve II
Açıklama — Değerli sürücü adayım, bu soruyu doğru anlamak için önce görseli dikkatle analiz edelim. Karlı bir havada, zemini karla kaplı bir yolda araç kullanıyoruz. Sileceklerin çalışması ve yolun durumu, görüş mesafesinin kısıtlı ve zeminin kaygan olduğunu bize gösteriyor. Hızımız yaklaşık 30 km/s civarında. En önemli unsurlar ise sağ tarafta gördüğümüz mavi yaya geçidi levhası ve kaldırımda karşıya geçmek için bekleyen yayalardır. Ayrıca, sağdaki binanın bir okul olabileceği ihtimali, bu bölgede her an bir yayanın, özellikle de bir çocuğun yola çıkabileceği konusunda bizi daha da dikkatli olmaya itmelidir. Bu şartlar altında doğru cevabın neden I ve II olduğunu açıklayalım. Birincisi, 'Dikkatli bir şekilde fren yapmak' kesinlikle doğrudur. Karlı ve buzlu zeminlerde fren mesafesi uzar ve ani frenler aracın kaymasına sebep olabilir. Yaya geçidine yaklaşırken, hem yavaşlamak hem de yayalara yol vermek için kontrollü ve yumuşak bir şekilde fren yaparak hızımızı düşürmemiz gerekir. İkincisi, 'Sağdaki yayanın şeridi geçmesine izin vermek' yasal bir zorunluluktur. Yaya geçidi levhası, yerdeki geçit çizgileri karla kaplı ve görünmüyor olsa bile, o bölgenin bir yaya geçidi olduğunu ve geçiş üstünlüğünün kayıtsız şartsız yayalarda olduğunu belirtir. Bu nedenle, hızımızı düşürerek ve gerekirse güvenli bir şekilde durarak yayaların karşıya geçmesini sağlamalıyız. Şimdi yanlış seçeneği inceleyelim. III numaralı öncül, yani 'Yolda işaret olmadığı için dikkatli şekilde devam etmek' tamamen yanlıştır. Buradaki en büyük yanılgı, 'işaret' kelimesini sadece yerdeki çizgiler olarak algılamaktır. Oysa trafik levhaları en az yerdeki işaretler kadar, hatta bazen daha da bağlayıcı olan birincil işaretlerdir. Yaya geçidi levhası varken 'işaret yok' diyerek devam etmek, hem trafik kuralını ağır bir şekilde ihlal etmek hem de bir kazaya sebebiyet vermektir. Bu durum, Karayolları Trafik Kanunu'nun sürücülerin yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamaları ve geçitten geçen veya geçmek üzere olan yayalara ilk geçiş hakkını vermeleri gerektiğini belirten kuralına dayanır. Unutmayın, kötü hava koşulları kuralları ortadan kaldırmaz, aksine daha da dikkatli uygulanmasını gerektirir. Akılda kalıcı ipucumuz ise şudur: Levha, yerdeki çizginin patronudur. Kar çizgiyi örtebilir ama levhayı örtemez. Gözünüz levhada, ayağınız frende, öncelik her zaman yayada olsun.
761Şekildeki trafik polisinin verdiği işarete göre numaralandırılmış araçlardan hangilerinin geçmesi doğrudur?
- A)1 ve 2
- B)1 ve 3
- C)Yalnız 1
- D)2 ve 4
Açıklama — Görseldeki trafik sorusunun doğru çözümü, trafik polisinin vücut duruşunun anlamını bilmekten geçer. Kavşak ortasında kollarını iki yana açmış duran bir trafik polisinin bu işareti, kollarının ve omuzlarının işaret ettiği istikametteki trafiğin akabileceğini, ön ve arka cephesine bakan trafiğin ise durması gerektiğini belirtir. Bu temel kurala göre, polisin omuz hizasında bulunan 1 ve 3 numaralı araçların geçiş hakkı vardır. Dolayısıyla bu iki araç için polisin işareti 'GEÇ' komutu, yani yeşil ışık anlamı taşır ve geçmeleri doğrudur. Diğer seçenekler bu nedenle hatalıdır. 1 ve 2 numaralı araçların geçebileceğini belirten seçenek yanlıştır; çünkü 1 numaralı aracın geçiş hakkı varken, polisin ön cephesine bakan 2 numaralı aracın durması zorunludur ve doğru kombinasyondaki diğer araç 3 numara olmalıdır. Sadece 1 numaralı aracın geçebileceğini belirten seçenek ise eksiktir, çünkü kural polisin her iki kol istikametini de kapsar ve bu durumda 3 numaralı aracın da geçiş hakkı bulunur. 2 ve 4 numaralı araçların geçebileceğini belirten seçenek de tamamen yanlıştır, zira polisin ön cephesindeki 2 numaralı araç ile sırt tarafındaki 4 numaralı aracın her ikisi de 'DUR' komutu almış sayılır ve beklemek zorundadır. Sürücüler için önemli bir genel kural, trafik görevlisinin verdiği işaretlerin, trafik ışıkları, levhalar ve yol çizgileri gibi diğer tüm trafik düzenleme unsurlarından daha üstün olduğudur. Akılda kalıcı bir ipucu olarak, 'Polisin omuzları nereye, trafik oraya' şeklinde düşünülebilir; yani sürücüler polisin omuzlarının baktığı yönde ilerleyebilirken, polisin göğsüne veya sırtına bakan yönden gelenler durmalıdır.
762Şekildeki ışıklı trafik işaret cihazında, yeşil ışık ve kırmızı oklu ışık birlikte yanmaktadır. Bu durumda sürücülerin aşağıdakilerden hangisini yapması yanlıştır?
- A)Sağa döneceklerse beklemeleri
- B)Yol açıksa sola dönüş yapmaları
- C)Düz gitmeleri
- D)Düz gideceklerse beklemeleri
Açıklama — Sevgili sürücü adayı, bu soruda ana dairesel yeşil ışık ile sağa dönüşü gösteren kırmızı oklu ışığın birlikte yandığı bir trafik işaret cihazı durumu ele alınmaktadır. Bu kombinasyon, trafikteki genel ve özel kuralların nasıl işlediğini anlamak için önemlidir. Soruda bizden yapılması yanlış olan davranış sorulmaktadır. Doğru cevap olan 'Düz gideceklerse beklemeleri' seçeneği, yapılması yanlış olan eylemdir çünkü ana dairesel yeşil ışık, sürücülere düz gitme veya uygunsa sola dönme izni verir. Aynı anda yanan kırmızı oklu ışık ise sadece ve sadece gösterdiği yönü, yani bu örnekte sağa dönüşü yasaklar. Dolayısıyla, düz gitmek isteyen bir sürücünün yeşil ışık yandığı için geçiş hakkı bulunmaktadır ve bu durumda beklemesi hem gereksizdir hem de trafiği aksatacağı için hatalı bir davranıştır. Diğer seçenekleri incelediğimizde, 'Sağa döneceklerse beklemeleri' zorunlu ve doğru bir davranıştır, çünkü kırmızı sağ ok bu yöne dönüşü kesinlikle yasaklar. 'Düz gitmeleri' de doğru bir davranıştır, zira ana yeşil ışık bu yönde geçişe izin vermektedir. Benzer şekilde, 'Yol açıksa sola dönüş yapmaları' da doğru bir eylemdir; ana yeşil ışık, karşıdan gelen trafiğe yol vermek şartıyla sola dönüşe de izin verir ve kırmızı ok sadece sağa dönüşü kısıtladığı için sola dönüşü etkilemez. Bu durumun temelindeki trafik kuralı şudur: Oklu ışık, yalnızca gösterdiği yön için özel bir kural koyar ve dairesel ışığın genel kuralını o yön için değiştirir; diğer yönler ise dairesel ışığın kuralına tabi olmaya devam eder. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, dairesel yeşil ışıkla birlikte yanan kırmızı oklu ışık, okun gösterdiği yöne gidilemeyeceğini, ancak diğer yönlere yeşil ışık kuralları dahilinde devam edilebileceğini belirtir. Kısacası, ok sadece kendi gösterdiği yön için bir komut verir ve genel kuralı o yön için geçersiz kılar. Bu kuralı hatırlamak için şu ipucunu aklınızda tutabilirsiniz: 'Ok ne derse o olur!'
763Şekildeki trafik işaretini gören sürücünün aşağıdakilerden hangisini yapması doğrudur?
- A)Takip mesafesini azaltması
- B)Yavaş ve daha dikkatli gitmesi
- C)Yolun solundan gitmesi
- D)Sağa dönüş lambasını yakması
Açıklama — Ekranda görülen trafik işareti, kırmızı çerçeveli üçgen şekliyle bir tehlike uyarı işaretidir. İçindeki sembol, ileride yolun şekilde gösterilen yönde tehlikeli bir virajla devam ettiğini bildirir. Bu tür levhalar, sürücüyü önceden uyararak gerekli tedbirleri alması için zaman tanır. Bu nedenle doğru cevap olan 'Yavaş ve daha dikkatli gitmesi' seçeneği, bu uyarının gerektirdiği en temel ve önemli güvenlik önlemidir. Virajlara yüksek hızla girmek, merkezkaç kuvvetinin etkisiyle aracın savrulmasına, şeritten çıkmasına ve kontrolün kaybedilmesine neden olabilir. Ayrıca virajlar, genellikle ilerisinin tam olarak görülemediği kör noktalardır. Yavaşlayarak hem aracın yol tutuşu artırılır hem de viraj içinde karşılaşılabilecek beklenmedik bir duruma, örneğin duran bir araca, yola dökülmüş bir cisme, bir yayaya veya hayvana karşı tepki verecek zaman kazanılır. Bu levhayı gören her bilinçli sürücü, ayağını gazdan çekmeli, gerekiyorsa frenle hızını düşürmeli ve dikkatini azami seviyeye çıkarmalıdır. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; 'Yolun solundan gitmesi' seçeneği kesinlikle yanlıştır, çünkü Türkiye'de trafik sağdan akar ve özellikle görüşün kısıtlı olduğu bir virajda karşı şeride geçmek feci bir kafa kafaya çarpışmaya davetiye çıkarır. 'Takip mesafesini azaltması' seçeneği de bir o kadar tehlikelidir; tehlikeli bir bölgeye yaklaşırken yapılması gereken, öndeki araçla aradaki mesafeyi azaltmak değil, tam tersine artırmaktır. Öndeki aracın virajda aniden fren yapması durumunda, ona çarpmamak için yeterli durma mesafesine sahip olunmalıdır. 'Sağa dönüş lambasını yakması' ise hatalı bir davranıştır, çünkü sinyal lambaları bir kavşaktan veya yoldan ayrılıp başka bir yola girme niyetini belirtmek için kullanılır. Oysa bu levha, yolun kendisinin kıvrıldığını, yani aynı yolda devam edildiğini gösterir. Burada sinyal yakmak, arkadaki sürücülerin yoldan çıkılacağını veya sağa yanaşıp durulacağını düşünerek yanılmasına sebep olabilir. Bu durum, Karayolları Trafik Kanunu'nun sürücülerin hızlarını yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurma zorunluluğunu belirten kuralına dayanır. Kanun, özellikle virajlara, tepe üstlerine ve görüşün yetersiz olduğu yerlere yaklaşırken hızın azaltılmasını emreder. Unutulmaması gereken önemli bir ipucu ise şudur: Viraja hızlı giren, virajdan düz çıkar.
764Sola dönmek istiyorsak hangi rotayı izlememiz gerekiyor? I.Sağ şerit II.Sol şerit III.Her iki yoldan da mümkündür
Bu sorunun görseli arşivde bulunmuyor.
- A)Yanlız I
- B)Yanlız III
- C)Yanlız II
- D)Hiçbiri
Açıklama — Bu görselde, iki yönlü bir yolda kavşağa yaklaşan ve sol sinyaliyle sola dönme niyetini belirten bir sürücünün perspektifi sunulmaktadır. Sorunun doğru cevabı, kırmızı okla gösterilen I numaralı rotadır çünkü bu rota, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin kavşaklarda dönüş kurallarına uygun olarak sola dönüşler için zorunlu olan 'geniş kavisle' dönüş manevrasını doğru bir şekilde tasvir etmektedir. Bu kurala göre, sola dönüş yapacak bir sürücü öncelikle kavşağın merkezine doğru ilerlemeli ve ancak bundan sonra, gireceği yolun kendi gidiş yönüne ayrılmış olan sağ şeridine geçerek dönüşünü tamamlamalıdır. Bu yöntem, sürücünün hem karşı yönden gelen trafiğin hem de dönüş yaptığı yoldaki araçların yol hakkını ihlal etmesini önler ve çarpışma riskini en aza indirir. II numaralı rota ise 'dar kavisle' dönüş veya 'köşe kesme' olarak bilinen tehlikeli ve hatalı bir manevrayı göstermektedir. Bu manevrada sürücü, kavşağın merkezine ulaşmadan erken bir dönüş yaparak, gireceği yoldaki karşı şeride tehlikeli bir şekilde girmiş olur ki bu durum, özellikle o yoldan gelen araçlarla kafa kafaya çarpışma riski yaratır. Sürücünün sola dönmeden önce yolun soluna yanaşması doğru bir hazırlık adımı olsa da, dönüşün kendisi bu şekilde dar bir kavisle yapılamaz. Bu nedenle, III numaralı 'Her iki yoldan da mümkündür' seçeneği yanlıştır; trafikte güvenlik ve düzen için manevraların keyfiyete bırakılmayan tek bir doğru yöntemi vardır. I numaralı rota doğru manevrayı gösterdiği için 'Hiçbiri' seçeneği de elenir. Özetle, akılda kalıcı bir ilke olarak, sola dönüşler daima geniş, sağa dönüşler ise dar bir kavisle yapılır. Bu temel prensip, kavşaklarda güvenli sürüşün anahtarıdır.
765Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Kasisli yolu
- B)Tehlikeli çıkış eğimli yolu
- C)Açılan köprüye yaklaşıldığını
- D)Zeminde gevşek malzeme bulunduğunu
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soruda gördüğümüz trafik işareti, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde tanımlanan Tehlike Uyarı İşaretleri grubunda yer alır. Görselde kırmızı çerçeveli üçgen bir levha içinde, soldan sağa doğru yükselen siyah bir zemin görüyoruz. Bu sembol, yolun ilerleyen kesiminde tırmanış gerektiren bir yokuş olduğunu, yani bir 'çıkış' eğimi bulunduğunu bize bildirir. Üzerindeki '%10' ifadesi ise bu yokuşun eğim derecesini belirtir; yani yatayda gidilen her 100 metre için yolun 10 metre yükseldiği, oldukça dik ve bu nedenle tehlikeli olarak nitelendirilen bir tırmanışa yaklaşıldığı anlamına gelir. Bu sebeple 'Tehlikeli çıkış eğimli yolu' seçeneği doğru cevaptır. Diğer seçenekleri incelediğimizde, 'Kasisli yolu' bildiren levha, üzerinde tek bir tümsek sembolü barındırır ve bu levhadan farklıdır. 'Açılan köprüye yaklaşıldığını' bildiren levha, tabliyesi tek taraflı olarak yukarı kalkan bir köprü resmi içerir ki bu da görselle tamamen alakasızdır. 'Zeminde gevşek malzeme bulunduğunu' bildiren levha ise üzerinden geçtiği zeminden taş sıçratan bir araç lastiği figürüyle gösterilir. Dolayısıyla bu seçenekler de yanlıştır. Bu levhayı gördüğünüzde uymanız gereken en temel güvenlik kuralı, yokuşa girmeden önce aracınızın hızını ve vitesini yolun eğimine uygun olarak ayarlamaktır. Özellikle manuel vitesli araçlarda, tırmanışa başlamadan motorun çekiş gücünü koruyacak uygun küçük vitese geçmek (vites küçültmek) hayati önem taşır. Bu, yokuşun ortasında güç kaybedip vites değiştirmek zorunda kalma riskini ortadan kaldırır ve motoru yormadan güvenli bir tırmanış sağlar. Unutmayın, bu tür eğimli ve görüşün kısıtlı olabileceği yollarda öndeki aracı geçmek genellikle tehlikelidir ve çoğu zaman başka işaretler veya yol çizgileriyle de yasaklanır. Akılda kalıcı bir ipucu olarak şunu düşünebilirsiniz: Levhayı kitabın bir sayfası gibi soldan sağa doğru okuyun; eğer çizgi yukarı doğru gidiyorsa yokuş çıkıyorsunuz, aşağı doğru iniyorsa yokuş iniyorsunuz demektir.
766Şekle göre araç sürücüsü hangi şeritleri kullanabilir?
- A)1, 2 ve 3
- B)1 ve 2
- C)1 ve 3
- D)2 ve 3
Açıklama — Bu sorunun doğru cevabı, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin çok şeritli yollardaki seyrüsefer kurallarına dayanmaktadır. Görselde, kesikli çizgilerle ayrılmış, tek yönde ilerleyen üç şeritli bir yol bulunmaktadır, bu da şerit değiştirmenin serbest olduğunu gösterir. Trafik akışının sağdan olduğu sistemlerde temel kural, araçların gidişe ayrılan şeritlerden en sağdakini kullanmasıdır. Dolayısıyla, görseldeki aracın normal seyir hızıyla kullanması gereken ana şerit 3 numaralı en sağdaki şerittir. Sürücü, önündeki daha yavaş bir aracı sollamak istediğinde, güvenli bir şekilde bir solundaki şerit olan 2 numaralı şeride geçiş yapabilir. Sollama manevrası bittikten sonra, trafiği tehlikeye düşürmeden tekrar kendi şeridi olan 3 numaralı şeride dönmekle yükümlüdür. Bu nedenle, sürücünün kurallar dahilinde kullanabileceği şeritler normal seyir için 3 numara ve sollama için 2 numaradır. En soldaki 1 numaralı şerit ise sürekli seyir için kullanılamaz; bu şeridin temel amacı, orta şeritteki, yani 2 numaralı şeritteki araçları sollamaktır ve geçiş tamamlandıktan sonra en kısa sürede boşaltılması gerekir. 3 numaralı şeritteki bir sürücünün doğrudan 1 numaralı şeridi kullanması, arada sollama için öncelikli olan 2 numaralı şerit varken mantıklı ve güvenli bir manevra değildir. Şerit değiştirmelerin kademeli olarak yapılması esastır. Bu bilgiler ışığında, diğer seçenekler hatalıdır çünkü ya ana seyir şeridi olan 3 numarayı göz ardı etmekte ya da sadece özel durumlarda ve geçici olarak kullanılan en sol şeridi genel kullanıma uygun bir şerit olarak göstermektedirler.
767Şekildeki gibi eğimsiz iki yönlü dar yoldaki karşılaşmada 2 numaralı aracın sürücüsü ne yapmalıdır?
- A)1 numaralı araca yol vermeli
- B)U dönüşü yapmalı
- C)İlk geçiş hakkını kendisi kullanmalı
- D)1 numaralı aracın sürücüsünü ikaz edip durdurmalı
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soruyu ve görseli dikkatle inceleyelim. Görselde, eğimsiz ve iki yönlü dar bir yolda karşılaşan 1 numaralı kamyon ile 2 numaralı otomobili görüyoruz. Soruda, bu durumda 2 numaralı otomobil sürücüsünün ne yapması gerektiği sorulmaktadır. Doğru cevap olan '1 numaralı araca yol vermeli' ifadesi, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirtilen çok net bir kurala dayanmaktadır. Aksini gösteren bir trafik işareti bulunmayan bu gibi dar ve eğimsiz yollardaki karşılaşmalarda, araçların birbirine geçiş kolaylığı sağlama zorunluluğu vardır ve bu kolaylık belirli bir hiyerarşiye göre sağlanır. Bu kurala göre, otomobil sürücüleri, kamyon ve otobüs gibi büyük araçlara yol vermek zorundadır. Bunun temel sebebi, kamyon gibi büyük ve ağır araçların manevra kabiliyetinin daha düşük olması, durup tekrar hareket etmesinin daha zor ve zaman alıcı olmasıdır. Trafik akışını ve güvenliğini sağlamak amacıyla, manevrası daha kolay olan otomobilin geçiş kolaylığı sağlaması esastır. Dolayısıyla 2 numaralı otomobilin sürücüsü, daralan kesime girmeden önce yavaşlamalı, gerekirse sağa yanaşıp durarak 1 numaralı kamyonun güvenle geçip gitmesini beklemelidir. Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım. B seçeneğindeki 'U dönüşü yapmalı' ifadesi tamamen mantık dışıdır; trafikte bir karşılaşma durumu, geri dönmeyi gerektiren bir sebep değildir ve böyle bir manevra hem gereksiz hem de tehlikelidir. C seçeneğindeki 'İlk geçiş hakkını kendisi kullanmalı' ifadesi, az önce açıkladığımız kuralın tam tersi olduğu için yanlıştır; geçiş üstünlüğü otomobilde değil, kamyondadır. D seçeneğinde belirtilen '1 numaralı aracın sürücüsünü ikaz edip durdurmalı' davranışı ise trafik adabına ve kurallara aykırıdır. Sürücülerin görevi, diğer sürücüleri keyfi olarak ikaz edip durdurmak değil, kurallara uyarak trafik akışını ve güvenliğini sağlamaktır. Özetle, bu sorunun temelindeki kural şudur: Trafik işaretleriyle önceliğin belirlenmediği eğimsiz ve dar yollarda, otomobil gibi araçlar, kamyon ve otobüs gibi manevrası daha zor olan büyük araçlara yol verir.
768Şekildeki 1 numaralı araç sürücüsünün, önündeki aracı geçmesi sırasında aşağıdakilerden hangisini yapması yasaktır?
- A)Önündeki aracı, sağından veya banketten yararlanmak suretiyle geçmesi
- B)Uygun zaman ve mesafede dönüş ışıklarını yakması
- C)İşaret vermeden önce iç ve dış aynalardan trafiği kontrol etmesi
- D)Geçiş yapacağı araç sürücüsünü korna veya selektör yaparak uyarması
Açıklama — Bu soruda, trafik kurallarına göre bir aracı sollarken yapılması yasak olan davranış sorulmaktadır. Doğru cevap, önündeki aracı sağından veya banketten yararlanarak geçmenin yasak olduğunu belirtir. Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği uyarınca, geçme veya sollama eyleminin temel kuralı, geçilecek aracın solundaki şeridin kullanılmasıdır. Önündeki aracı sağından geçmeye çalışmak, geçilen sürücünün bu yönden bir manevra beklememesi ve sağ şeridin genellikle daha yavaş seyreden trafik veya yoldan ayrılacak araçlar için kullanılması sebebiyle son derece tehlikeli ve kesinlikle yasaktır. Banket ise bir trafik şeridi değildir; arıza, acil durumlar veya zorunlu haller için ayrılmış yol dışı bir alandır ve bu alanı kullanarak geçiş yapmak hem kurallara aykırıdır hem de ciddi kazalara yol açabilir. Diğer seçenekler ise güvenli bir sollama için gerekli adımlardır. Uygun zaman ve mesafede dönüş ışıklarını, yani sinyali kullanmak, sollama niyetini diğer sürücülere bildirmek için zorunlu bir davranıştır. Sollama öncesinde iç ve dış aynalardan trafiği kontrol etmek, şerit değiştirmeden önce yapılması gereken en temel güvenlik adımıdır. Geçilecek aracı korna veya selektörle uyarmak ise sadece izin verilen bir davranış değil, belirli durumlarda zorunlu bir kuraldır. Yerleşim yerleri dışında, geçiş yapılacak aracın sürücüsünü sesli (korna) veya ışıklı (selektör) bir işaretle uyarmak zorunludur; yerleşim yerleri içinde ise bu uyarı sadece ışıklı işaretle yapılır. Dolayısıyla bu davranış yasak olmak bir yana, güvenli bir geçiş için gerekli bir iletişim yöntemidir. Özetle, diğer seçenekler güvenli bir sollama için yapılması gereken veya zorunlu olan doğru adımları ifade ederken, önündeki aracı sağından veya banketten geçmek, en temel sollama kuralını ihlal eden tehlikeli ve yasak bir eylemdir.
769Şekle göre sola dönüş yapmak isteyen 1 numaralı motosiklet sürücüsü ne yapmalıdır?
- A)3 numaralı araca yol verip, 2 numaralı araçtan önce dönmeli
- B)2 ve 3 numaralı araçların geçmesini beklemeli
- C)Geçiş hakkını kendisi kullanmalı
- D)Diğer araçların durmasını sağlamalı
Açıklama — Görselde trafik ışığı, trafik levhası veya trafik polisi gibi herhangi bir yönlendirici unsur bulunmadığından, bu bir kontrolsüz kavşak olarak değerlendirilmelidir. Bu kavşakta, sola dönüş yapmak isteyen 1 numaralı motosiklet sürücüsünün, şekle göre karşı yönden düz ilerlediği anlaşılan 2 numaralı araç ile kendi sağından yaklaşan 3 numaralı araca göre nasıl davranması gerektiği sorulmaktadır. Bu durumu çözmek için iki temel trafik kuralı uygulanır. İlk kural, kontrolsüz kavşaklarda sola dönüş yapan sürücülerin, karşıdan gelen ve düz gitmekte olan araçlara ilk geçiş hakkını vermesi zorunluluğudur. Bu ilkeye göre, 1 numaralı motosiklet, karşıdan gelen 2 numaralı aracın geçişini beklemelidir. İkinci temel kural ise yine bu tür kavşaklarda bütün sürücülerin, kendi sağından gelen araca yol vermesi gerektiğidir. Bu kural uyarınca da 1 numaralı motosiklet, sağındaki 3 numaralı araca yol vermekle yükümlüdür. Bu iki kural birlikte değerlendirildiğinde, 1 numaralı motosiklet sürücüsünün güvenli bir dönüş yapabilmesi için hem karşıdan gelen 2 numaralı aracın hem de sağından gelen 3 numaralı aracın geçişini tamamlamasını beklemesi gerektiği sonucuna varılır. Diğer seçenekler bu nedenle yanlıştır. Sürücünün diğer araçları durdurmaya çalışması hem kurallara aykırıdır hem de tehlikelidir. Sadece sağındaki 3 numaralı araca yol verip karşıdan gelen 2 numaralı araçtan önce dönmeye kalkışması ise sola dönüş kuralını ihlal edeceği için ciddi bir kaza riski taşır. Anlatılan kurallar uyarınca, bu özel senaryoda geçiş hakkı en son motosiklet sürücüsünde olduğu için, hakkı kendisinin kullanması da hatalı bir davranış olacaktır. Bu geçiş hakkı sıralaması, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirtilen genel kavşak kurallarına dayanmaktadır ve temel prensip, dönüş yapan araçların düz gidenlere, tüm araçların ise sağdan gelene yol vermesidir.
770Şekildeki otoyolda numaralanmış şeritlerden hangisi ayrılma (yavaşlama) şerididir?
- A)2
- B)3
- C)4
- D)1
Açıklama — Bu soruyu ve görseli birlikte detaylıca inceleyelim. Görselde, iki ayrı yönde trafik akışına sahip, ortadan refüjle ayrılmış bir otoyol kesiti bulunmaktadır. Otoyolun ana gövdesindeki şeritlerin yanı sıra, otoyola giriş ve çıkışı sağlayan özel şeritler de numaralandırılmıştır. Oklar, her iki yöndeki araçların da soldan sağa doğru hareket ettiğini göstermektedir. Soruda bizden istenen, bu numaralanmış şeritlerden hangisinin otoyoldan ayrılmak, yani yavaşlamak için kullanıldığını tespit etmektir. Doğru cevap 1 numaralı şerittir, çünkü bu şerit, otoyolun ana trafik akışından ayrılarak sürücülerin güvenli bir şekilde hızlarını düşürmelerine ve otoyolu terk etmelerine olanak tanıyan özel bir şerittir. Sürücüler, otoyolun seyir şeridinde aniden yavaşlayarak arkadaki trafiği tehlikeye atmamak için önce bu şeride geçer ve hızlarını çıkacakları yolun hız limitine uygun seviyeye burada düşürürler. Bu nedenle bu şeride hem ayrılma hem de yavaşlama şeridi denir. Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım. 2 numaralı şerit, otoyolun ana gövdesinde yer alan ve trafiğin yüksek hızda ve kesintisiz aktığı normal bir seyir şerididir; bu şeritte yavaşlamak veya duraklamak yasak ve tehlikelidir. 3 numaralı şerit de tıpkı 2 numara gibi, karşı yöndeki trafiğin aktığı bir ana seyir şerididir ve aynı kurallara tabidir. 4 numaralı şerit ise ayrılma şeridinin tam tersi bir işleve sahiptir; bu şerit, otoyola yeni katılacak araçların, otoyolun hızına erişerek ana trafik akışına güvenli bir şekilde dahil olmalarını sağlayan katılma (hızlanma) şerididir. İlgili trafik kuralı, otoyol gibi erişme kontrollü karayollarında trafik akışının güvenliğini ve hızını korumak amacıyla, yola giriş ve çıkışların bu özel hızlanma ve yavaşlama şeritleri kullanılarak yapılmasını zorunlu kılar. Bu, ana yoldaki araçların ani manevra veya fren yapmasını engelleyerek zincirleme kaza riskini en aza indiren temel bir güvenlik ilkesidir. Akılda kalıcı bir ipucu olarak şunu düşünebilirsiniz: Otoyoldan 'ayrılırken' yavaşlarsınız, otoyola 'katılırken' hızlanırsınız. Bu nedenle ayrılmak için kullandığınız şerit yavaşlama, katılmak için kullandığınız şerit ise hızlanma şerididir.
771Bu görüş koşullarında nasıl davranmalısınız? I.Hızımı düşürürüm II:Kendimi yolun sağ kenarına yönlendiriyorum III.Farları açıyorum
- A)Yalnız II
- B)I ve II
- C)II ve III
- D)Yalnız I
Açıklama — Görselde, sürücünün görüşünü karşıdan gelen yoğun güneş ışığının ciddi şekilde kısıtladığı bir sürüş anı betimlenmektedir. Bu tür bir 'kör edici parlama' veya kamaşma durumu, ilerideki yolun, şerit çizgilerinin ve yavaş hareket eden bir araç gibi olası engellerin net bir şekilde görülmesini engeller. Bu tehlikeli görüş koşullarında güvenliği sağlamak için atılması gereken adımları değerlendirmeliyiz. Doğru cevap, I ve II numaralı öncülleri içerir. Birincisi, 'Hızımı düşürürüm' (I) öncülü, bu durumda alınması gereken en temel ve zorunlu tedbirdir. Karayolları trafik kurallarının evrensel bir ilkesi, sürücülerin hızlarını görüş, yol ve trafik koşullarına göre ayarlaması gerektiğini belirtir. Görüş mesafesi güneş parlaması nedeniyle tehlikeli derecede azaldığı için, aniden belirebilecek bir engele veya yayaya karşı zamanında tepki verebilmek ve güvenli bir şekilde durabilmek amacıyla hız derhal azaltılmalıdır. İkinci olarak, 'Kendimi yolun sağ kenarına yönlendiriyorum' (II) davranışı da aynı derecede kritik bir güvenlik manevrasıdır. Kamaşma nedeniyle karşı şeridin ve şerit çizgilerinin konumu belirsizleştiğinde, aracı kontrollü bir şekilde şeridin sağına konumlandırmak, hem görünmeyen karşı trafikle araya emniyetli bir mesafe koyar hem de yolun sağ kenarını bir referans noktası olarak kullanarak şeritte kalmayı kolaylaştırır. Bu iki davranış birlikte, durumu kontrol altına almak için gereken en kapsamlı ve doğru tepkiyi oluşturur. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; Yalnız I veya Yalnız II seçenekleri tek başlarına yetersiz kalır, çünkü tam güvenlik için hem hızın düşürülmesi hem de aracın doğru konumlandırılması gerekir. 'Farları açıyorum' (III) öncülünü içeren seçenek ise yanıltıcıdır. Güneşin bu denli parlak olduğu bir durumda far açmanın, sürücünün kendi görüşünü iyileştirmeye bir katkısı yoktur. Farların temel amacı, yetersiz ışık koşullarında yolu görmek veya diğer sürücüler tarafından görünür olmaktır. Bu senaryoda ise sorun ışık yetersizliği değil, ışık fazlalığıdır. Kamaşma anında sürücünün alması gereken öncelikli ve hayat kurtarıcı tedbirler, aracın fiziksel kontrolüyle ilgili olan hızı düşürmek ve güvenli bir pozisyon almaktır. Farları açmak bu acil ve zorunlu eylemler arasında yer almaz. Bu nedenle, sorunun istediği 'nasıl davranmalısınız' sorusuna verilecek en doğru ve öncelikli yanıtlar I ve II'dir. Unutulmaması gereken temel güvenlik ilkesi şudur: görüş mesafeniz ne kadarsa, hızınız da en fazla o kadar olmalıdır. Görüşünüz azaldığında, tehlikeleri fark edip tepki verme süreniz de kısalır; bu açığı kapatmanın tek yolu hızı azaltmaktır. Özetle, güneş veya karşıdan gelen bir ışık gözünüzü kamaştırdığında, ilk tepkiniz ayağınızı gazdan çekmek ve aracınızı yolun sağına doğru yönlendirmek olmalıdır, çünkü göremediğiniz bir yolda her an bir tehlikeyle karşılaşabilirsiniz.
772Şekildeki araç için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? I- Motorlu araç çeşididir. II- Römork ve yarı römork çeker. III- Yük taşımak için imal edilmiştir.
- A)I ve II
- B)II ve III
- C)I, II ve III
- D)Yalnız I
Açıklama — Bu sorunun doğru yanıtını bulmak için öncelikle görseldeki aracın tanımını ve işlevini doğru bir şekilde anlamak gerekir. Görseldeki araç, halk arasında TIR'ın kafası olarak bilinen, teknik adıyla 'çekici' olan bir motorlu taşıttır. Bu bilgiyle öncülleri değerlendirelim. Birinci öncül, bu aracın bir 'motorlu araç çeşidi' olduğunu belirtir. Bu ifade doğrudur, çünkü çekici, gücünü kendi motorundan alarak karayolunda hareket eden bir taşıt olduğu için Karayolları Trafik Kanunu'na göre motorlu araç sınıfına girer. İkinci öncül, aracın 'römork ve yarı römork çektiğini' ifade eder. Bu da doğrudur ve çekicinin temel varoluş sebebidir. Çekiciler, arkalarına takılan ve yükü taşıyan römork veya yarı römorkları (dorseleri) çekmek üzere özel olarak tasarlanmış ve donatılmıştır. Dolayısıyla I ve II numaralı öncüller bu araç için doğrudur. Üçüncü öncülde yer alan 'Yük taşımak için imal edilmiştir' ifadesi ise bu araç tipi için doğrudan yanlıştır ve sorunun kilit noktasını oluşturur. Çekici, yükü 'taşımak' için değil, yükü taşıyan aracı 'çekmek' için imal edilmiştir. Yükün kendisi, çekicinin kendi şasisi üzerine değil, arkasına bağlanan römorka yüklenir. Kendi kasasında veya platformunda yük taşıyan araca ise 'kamyon' denir. Bu temel işlevsel ayrım, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde yer alan araç tanımlarıyla da sabittir. Yönetmelik, çekiciyi 'römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve kendisi yük taşımayan motorlu araç' olarak tanımlarken, kamyonu 'izin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3500 kg'dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu araç' olarak tanımlar. Bu nedenle, III. öncül yanlış olduğu için bu öncülü içeren seçenekler elenir. I ve II numaralı öncüllerin her ikisi de doğru olduğundan, doğru cevap bu iki öncülü de içeren seçenektir. Akılda kalıcı olması için çekiciyi bir trenin lokomotifine benzetebiliriz; lokomotif kendisi yük veya yolcu taşımaz, sadece vagonları çeker. Kamyon ise yükü kendi sırtında taşıyan bir yük hayvanı gibidir.
773Şekildeki trafik işaretinin anlamı nedir?
- A)Açılan köprü
- B)Sola tehlikeli viraj
- C)Soldan daralan kaplama
- D)Sola tehlikeli devamlı viraj
Açıklama — Merhaba sürücü adayı, bu önemli trafik işaretini tüm detaylarıyla inceleyelim. Ekranda gördüğünüz levha, kırmızı üçgen çerçevesiyle bir tehlike uyarı işaretidir. İçindeki sembol ise, 'S' harfine benzeyen, ilki sola olmak üzere art arda gelen kıvrımları gösteren siyah bir oktur. Bu görselin doğru anlamı, 'Sola tehlikeli devamlı viraj'dır. Çünkü bu işaret, sürücüyü tek bir viraja değil, ileride birbirini takip eden ve ilki sola doğru olan bir dizi tehlikeli virajın bulunduğu bir yol kesimine yaklaştığı konusunda uyarır. Bu tür yollarda savrulma riski daha yüksek olduğu için 'tehlikeli' ve virajlar peş peşe geldiği için 'devamlı' olarak nitelendirilir. Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim. 'Açılan köprü' seçeneği yanlıştır, çünkü açılan köprü işareti, genellikle tek tarafı yukarı doğru kalkan bir köprü tabliyesini resmeder ve bu sembolle hiçbir ilgisi yoktur. 'Sola tehlikeli viraj' seçeneği ise en çok karıştırılan çeldiricidir. Eğer ileride sadece tek bir tehlikeli sol viraj olsaydı, levhanın içinde 'S' şeklinde kıvrımlı bir ok değil, sadece sola doğru tek bir dirsek yapan bir ok bulunurdu. Semboldeki çoklu kıvrım, 'devamlı' kelimesinin kilit noktasıdır. 'Soldan daralan kaplama' seçeneği de hatalıdır. Yolun soldan daraldığını belirten işaret, yolun kenarlarını temsil eden iki dikey çizgiden soldakinin içeri doğru eğimli olduğu bir şekle sahiptir; virajla bir alakası yoktur. Bu işareti gördüğünüzde uymanız gereken temel trafik kuralı şudur: Hızınızı derhal düşürmelisiniz. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, tehlike uyarı işaretleri sürücüleri ilerideki tehlikeye karşı önceden bilgilendirerek gerekli tedbirleri almaları için zaman tanır. Bu levhanın olduğu yerlerde virajların keskinliği ve görüş mesafesinin kısıtlı olması muhtemeldir. Bu nedenle hızınızı azaltmalı, kendi şeridinizde kalmaya özen göstermeli ve kesinlikle sollama yapmaktan kaçınmalısınız. Unutmayın, virajlara girerken yavaşlamak, viraj içinde sabit hızda kalmak ve virajdan çıkarken kontrollü hızlanmak en güvenli sürüş tekniğidir. Akılda kalıcı bir ipucu olarak şunu düşünebilirsiniz: Levhadaki kıvrımlı yol şekli bir yılanı andırıyor; yılan gibi kıvrıla kıvrıla giden, yani 'devamlı' virajlar sizi bekliyor. Okun ilk yönü sola baktığı için de macera soldan başlıyor.
774Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Bisikletin geçebileceğini
- B)Bisikletin giremeyeceğini
- C)Yolun bisikletlilere ait olduğunu
- D)Bisikletin yavaş gitmesi gerektiğini
Açıklama — Görselde, kırmızı çerçeveli ve beyaz zeminli üçgen bir trafik levhası görüyoruz. Bu levhanın içinde ise bisiklet süren bir insan piktogramı yer alıyor. Trafik işaretlerinin geometrik şekilleri bize çok önemli bilgiler verir. Üçgen şeklindeki levhalar, 'Tehlike Uyarı İşaretleri' grubuna aittir ve sürücüleri ileride karşılaşabilecekleri bir tehlikeye karşı önceden bilgilendirerek tedbir almalarını sağlamayı amaçlar. Bu özel levha, ileride yolunuza bir bisikletlinin çıkabileceğini, bir bisiklet yolunun ana yolla kesiştiğini veya bisikletlilerin sıkça kullandığı bir güzergaha yaklaştığınızı haber verir. Bu nedenle, doğru cevap olan 'Bisikletin geçebileceğini' bildirmesi, bu uyarının tam karşılığıdır. Sürücü olarak bu levhayı gördüğünüzde hızınızı azaltmalı ve yola aniden çıkabilecek bisikletlilere karşı çok daha dikkatli olmalısınız. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakarsak; 'Bisikletin giremeyeceğini' bildiren bir yasaklama işareti genellikle kırmızı çerçeveli daire şeklinde olur ve 'Bisiklet Giremez' levhası da bu şekildedir. 'Yolun bisikletlilere ait olduğunu' bildiren levha ise 'Mecburi Bisiklet Yolu' işaretidir ve bu, o yolun sadece bisikletliler tarafından kullanılması gerektiğini zorunlu kılan mavi zeminli, daire şeklinde bir levhadır. Son olarak, 'Bisikletin yavaş gitmesi gerektiğini' ifade eden bir seçenek de yanlıştır, çünkü bu levha bisikletliye değil, motorlu taşıt sürücüsüne yönelik bir uyarıdır. Sürücünün yavaşlaması ve dikkatli olması gerektiğini ima eder, bisikletliye bir hız talimatı vermez. Temel kural şudur: Tehlike uyarı işaretleri, sürücüleri ilerideki potansiyel bir duruma karşı uyarır ve bu duruma uygun şekilde hızlarını ve dikkatlerini ayarlamalarını gerektirir. Karayolları Trafik Yönetmeliği, bu tür işaretleri gören sürücülerin, tehlikeden kaçınmak için gerekli önlemleri almasını zorunlu kılar. Akılda kalıcı bir ipucu olarak, trafikte üçgenler uyarır, daireler ise bir şeyi yasaklar veya zorunlu kılar. Bu basit ayrım, levhaların büyük bir kısmını doğru yorumlamanızı sağlayacaktır.
775Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Kamyonlar için geçme yasağı sonunu
- B)Karşıdan gelene yol verilmesi gerektiğini
- C)Kamyonlar için geçme yasağı başlangıcını
- D)Öndeki taşıtın geçilmesinin yasak olduğunu
Açıklama — Görseldeki trafik işareti, daire şeklinde, beyaz zeminli ve siyah kenarlıklıdır. İçinde bir kamyon ve bir otomobil silüeti bulunur ve bu figürlerin üzerinden levhayı kaplayan kalın, siyah ve çapraz bir çizgi geçer. Bu levha, kamyonlar için daha önce başlamış olan geçme yasağının sona erdiğini bildirir. Trafik işaretlerinde, bir yasağı veya kısıtlamayı gösteren sembolün üzerini çizen bu tür çapraz çizgiler, o kuralın artık geçerli olmadığını, yani yasağın kalktığını ifade eder. Dolayısıyla, bu levhayı gören bir kamyon sürücüsü, önceden uymakla yükümlü olduğu sollama yasağının bu noktadan itibaren kalktığını ve yol ile trafik koşulları elverişliyse öndeki aracı geçebileceğini anlamalıdır. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; 'Kamyonlar için geçme yasağı başlangıcını' bildiren levha, bu levhayla en sık karıştırılanıdır. Ancak yasak başlangıcı levhası, kırmızı bir daire çerçeve içinde, sol tarafta kırmızı renkli bir kamyon ve sağ tarafta siyah renkli bir otomobil figürü içerir; burada yasağın uygulandığı taşıt olan kamyon kırmızı renkle vurgulanır ve üzerinde yasağın bittiğini gösteren çapraz çizgi bulunmaz. 'Öndeki taşıtın geçilmesinin yasak olduğunu' bildiren levha ise tüm motorlu taşıtlar için genel bir sollama yasağını ifade eder ve kırmızı daire çerçeve içinde, sollama pozisyonunda olan kırmızı bir otomobil ile sollanan siyah bir otomobil figürü barındırır. 'Karşıdan gelene yol verilmesi gerektiğini' bildiren levhanın ise görselle hiçbir ilgisi yoktur; bu kuralı bildiren levha, kırmızı kenarlıklı bir daire içinde, gidilen yönü temsil eden aşağı yönlü siyah bir ok ve karşıdan gelen yönü temsil eden yukarı yönlü kırmızı bir ok içerir. Akılda kalıcı bir ipucu olarak, levhanın üzerindeki çapraz çizginin bir yasağın 'üzerini çizdiği', yani onu iptal ettiği düşünülebilir.