Sorular ve açıklamaları
1İlk yardım ile acil tedavi arasındaki farklarla ilgili olarak tabloda verilen bilgiler için ne söylenebilir?
- A)I. doğru, II. yanlış
- B)I. yanlış, II. doğru
- C)Her ikisi de doğru
- D)Her ikisi de yanlış
Açıklama — Tabloda ilk satırın uygulayıcıyı, ikinci satırın malzemeyi karşılaştırdığına dikkat edin. İlk yardım eğitimli ilk yardımcılarca uygulanır ve sağlık personeli olmayı gerektirmez; acil tedaviyi ise sağlık personeli uygular, bu nedenle ilk satır yanlıştır. İlk yardımda olay yerindeki mevcut malzemelerle ilaçsız müdahale yapılırken acil tedavide tıbbi araç ve gereçler kullanılır; ikinci satır doğrudur. “I. doğru, II. yanlış” yanlıştır, çünkü ilk satırdaki uygulayıcı bilgileri ters verilmişken ikinci satırdaki malzeme bilgileri doğrudur. “Her ikisi de doğru” yanlıştır, çünkü acil tedavi herkes tarafından uygulanamaz. “Her ikisi de yanlış” yanlıştır, çünkü ikinci satırdaki malzeme karşılaştırması doğrudur. İpucu: “İlk yardım = eğitimli ilk yardımcı ve mevcut imkânlar; acil tedavi = sağlık personeli ve tıbbi donanım” eşleştirmesiyle her satırı ayrı kontrol edin.
2Çok sayıda yaralının olduğu kazalarda, kazazedelerin durumu değerlendirilir ve öncelikli müdahale edilecekler belirlenir. Buna göre en son müdahale edilmesi gereken kazazede aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Açık karın yarası olan
- B)Ayak bileğinde çıkık olan
- C)Bilinci yerinde olmayan
- D)Solunum zorluğu çeken
Açıklama — Ayak bileğinde çıkık olan kazazedeye, bu seçenekler arasında en son müdahale edilir. Çok sayıda yaralının bulunduğu kazalarda öncelik, yaşamı tehdit eden sorunlara verilir. Eşlik eden hayati bir tehlike yoksa ayak bileği çıkığı, diğer durumlara göre daha düşük müdahale önceliğine sahiptir. “Açık karın yarası olan” yanlıştır, çünkü iç organ hasarı, ciddi kanama ve şok riski nedeniyle öncelikli değerlendirme ve müdahale gerektirir. “Bilinci yerinde olmayan” yanlıştır, çünkü hava yolunu açık tutamayabilir ve yaşamsal işlevlerinin hızla değerlendirilmesi gerekir. “Solunum zorluğu çeken” yanlıştır, çünkü yeterli oksijen alamaması yaşamını doğrudan tehdit edebilir. İpucu: Öncelik sorularında yaranın görünüşüne veya ağrının şiddetine değil, yaşamsal tehlikeye bak; “en son” deniyorsa solunum, bilinç ve ciddi kanama sorunlarına göre bekleyebilecek durumu seç.
3İlk yardımın ABC'si olarak kabul edilen uygulamalardan "C" dolaşımın değerlendirilmesini ifade etmektedir. Aşağıdakilerden hangisi, dolaşımın değerlendirilmesi aşamasında ilk yardımcının yaptığı uygulamalardandır?
- A)İlk yardımcının yüzünü kazazedenin ağzına yaklaştırması
- B)Kazazedenin şah damarından 5 saniye süreyle nabız alınması
- C)Kazazedeye baş geri-çene yukarı pozisyonu verilmesi
- D)Kazazedeye "İyi misiniz?" diye sorulması
Açıklama — Şah damarından 5 saniye süreyle nabız alınması, dolaşımı değerlendirmeye yönelik olduğu için bu soruda doğru kabul edilir. Nabız, kalbin pompaladığı kanın atardamarlarda oluşturduğu basınç dalgasıdır. Güncel temel yaşam desteğinde ise sağlıkçı olmayan ilk yardımcıdan nabız kontrolü yapması beklenmez. “Kazazedeye "İyi misiniz?" diye sorulması” yanlıştır, çünkü bilinç durumunu değerlendirmeye yöneliktir. “Kazazedeye baş geri-çene yukarı pozisyonu verilmesi” yanlıştır, çünkü hava yolunu açmaya yönelik bir uygulamadır. “İlk yardımcının yüzünü kazazedenin ağzına yaklaştırması” yanlıştır, çünkü solunumu dinleme ve hissetme amacı taşır. İpucu: ABC’yi “hava yolu–solunum–dolaşım” sırasıyla hatırla; seçeneklerde işlemin adına değil, hangi yaşamsal işlevle ilgili olduğuna bak.
4Aşağıdakilerden hangisi, kısmi tıkanıklık yaşayan kazazedeye yapılacak ilk yardım uygulamalarından biri değildir?
- A)Öksürmesi engellenir.
- B)Durumu kötüye gidiyorsa tam tıkanmada tercih edilen uygulamalara başlanır.
- C)Gevşemiş takma dişleri varsa çıkarılır.
- D)Morarma saptanırsa derhal girişimde bulunulur.
Açıklama — “Öksürmesi engellenir.” bu sorunun cevabıdır, çünkü kısmi tıkanıklıkta hava geçişi vardır ve etkili öksürük yabancı cismin dışarı atılmasına yardımcı olur. Bu nedenle öksürük engellenmez; kişi öksürmeye teşvik edilir ve durumu izlenir. “Gevşemiş takma dişleri varsa çıkarılır.” cevap değildir, çünkü ağızda görülen ve kolayca alınabilen gevşek protezler hava yolunu tıkamaması için çıkarılır. “Morarma saptanırsa derhal girişimde bulunulur.” cevap değildir, çünkü morarma ciddi oksijen yetersizliğinin belirtisidir ve tam tıkanıklığa yönelik acil müdahale gerektirir. “Durumu kötüye gidiyorsa tam tıkanmada tercih edilen uygulamalara başlanır.” cevap değildir, çünkü solunumun ve öksürüğün belirgin zayıflaması veya kaybolması tam tıkanıklık olarak değerlendirilir. İpucu: “Değildir” gibi olumsuz ifadeleri önce fark et; doğru uygulamaları eleyip temel kurala aykırı davranışı seç.
5I. Kazazedenin sert bir zemin üzerine sırtüstü yatırılması II. Kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucunun tespit edilmesi III. Göğüs kemiğine, yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/2'si kadar aşağı inecek şekilde kalp basısı uygulanması Yukarıdakilerden hangileri, yetişkinlerde yapılan temel yaşam desteğinin uygulama basamaklarındandır?
- A)II ve III
- B)Yalnız I
- C)I, II ve III
- D)I ve II
Açıklama — Kazazedenin sert zemine sırtüstü yatırılması, zeminin esnemesini önleyerek göğüs basılarının etkili olmasını sağlar. Göğüs kemiğinin alt ve üst uçları, bası uygulanacak alt yarıyı belirlemek için tespit edilir. Göğüs yüksekliğinin yarısı kadar bir bası derinliği ise aşırıdır ve yaralanma riskini artırır. “I, II ve III” yanlıştır, çünkü III’te belirtilen bası derinliği yetişkinler için uygun değildir. “II ve III” yanlıştır, çünkü III yanlışken sert zeminde sırtüstü yatırmayı belirten I doğrudur. “Yalnız I” yanlıştır, çünkü bası yerinin tespitini açıklayan II de doğru bir uygulama basamağıdır. İpucu: Temel yaşam desteği sorularında önce yaş grubunu belirle; ardından zemin, bası yeri ve bası derinliğini ayrı ayrı değerlendirerek yanlış ifade içeren seçenekleri ele.
6İç kanaması olduğu düşünülen bir kazazedeye, ilk yardım olarak aşağıdakilerden hangisinin yapılması yanlıştır?
- A)Şoka karşı önlem alınması
- B)Üzerinin örtülerek sıcak tutulması
- C)Yaşamsal bulgularının incelenmesi
- D)Ağzından bol sıvı verilmesi
Açıklama — “Ağzından bol sıvı verilmesi” bu sorunun cevabıdır, çünkü iç kanama şüphesinde kazazedeye ağızdan yiyecek veya içecek verilmez. Sıvı içirmek, kusma ve kusmuğun solunum yoluna kaçması riskini artırabilir. İç kanama şüphesinde vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır. “Şoka karşı önlem alınması” cevap değildir, çünkü iç kanamaya bağlı kan kaybı dolaşımı bozarak hayati tehlike oluşturan şoka neden olabilir. “Üzerinin örtülerek sıcak tutulması” cevap değildir, çünkü ısı kaybını önlemek kazazedenin durumunun ağırlaşmasını engellemeye yardımcı olur. “Yaşamsal bulgularının incelenmesi” cevap değildir, çünkü bilinç ve solunumun kontrolü, hayati tehlikenin ve kötüleşmenin erken fark edilmesini sağlar. İpucu: Önce “yanlıştır”, “yapılmamalıdır” gibi olumsuz ifadeleri belirle; doğru uygulamaları eleyerek kurala aykırı davranışı bul.
7Şok pozisyonunda, kazazedenin bacakları kaç cm kadar yukarı kaldırılır?
- A)40
- B)30
- C)50
- D)60
Açıklama — Şok pozisyonunda, kazazedenin bacaklarının 30 cm kadar yukarı kaldırılması, kan dolaşımını iyileştirerek beyne ve hayati organlara daha fazla kan gitmesini sağlar. Bu, şok durumundaki bir kişinin bilincini korumasına ve hayatta kalma şansını artırmasına yardımcı olur. Diğer seçeneklerdeki 40, 50 ve 60 cm yükseklikler, bacakların gereğinden fazla kaldırılmasına neden olarak kan dolaşımını olumsuz etkileyebilir. Trafik kazalarında ilk yardım uygulamaları, kazazedelerin durumunu stabilize etmek için kritik öneme sahiptir. Hatırlatma: Şok pozisyonunda bacaklar 30 cm yukarıda, baş ise düz bir zeminde olmalıdır.
8Aşağıdakilerden hangisi omurga yaralanmasına bağlı olarak meydana gelebilir?
- A)Ağızdan köpüklü kan gelmesi
- B)Bedensel aktivitede artma
- C)Saç dökülmesi
- D)Yaralanma bölgesinin alt tarafında felç
Açıklama — Omurga, beyin ile vücut arasında sinir iletilerini taşıyan omuriliği korur. Yaralanmada omurilik de zedelenirse bu iletim bozulabilir ve yaralanma bölgesinin alt tarafında felç gelişebilir. Ancak her omurga yaralanması mutlaka felçle sonuçlanmaz. “Ağızdan köpüklü kan gelmesi” yanlıştır, çünkü bu bulgu daha çok akciğer kaynaklı kanamayı düşündürür. “Bedensel aktivitede artma” yanlıştır, çünkü omurilik hasarında hareket artışı değil, kas gücünde azalma veya kayıp beklenir. “Saç dökülmesi” yanlıştır, çünkü omurga yaralanmasının tipik bir belirtisi değildir. İpucu: Yaralanma sorularında etkilenen yapının görevini düşün; omurga ile ilgili sorularda uyuşma, his kaybı ve güçsüzlüğü sinir iletiminin bozulmasıyla eşleştir.
9Zorlama, çarpma, düşme veya çeşitli darbeler sonucu oluşan, eklem yüzeylerinin kalıcı olarak ayrılmasına sebep olan duruma ne ad verilir?
- A)Kırık
- B)Çıkık
- C)Donma
- D)Burkulma
Açıklama — Doğru cevap çıkıktır. Çıkık, eklemi oluşturan kemiklerin yer değiştirmesiyle eklem yüzeylerinin birbiriyle temasını kaybetmesidir. Sorudaki “kalıcı ayrılma”, eklemin kendiliğinden normal konumuna dönmemesini anlatır; tedavi edilemez anlamına gelmez. “Kırık” yanlıştır, çünkü eklem yüzeylerinin ayrılması değil, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. “Donma” yanlıştır, çünkü soğuğun etkisiyle dokuların zarar görmesidir, eklem yüzeylerinin ayrılması değildir. “Burkulma” yanlıştır, çünkü eklem bağları ve çevresindeki dokular zedelenir ancak eklem yüzeyleri kalıcı olarak ayrılmaz. İpucu: Düşme ve çarpma farklı yaralanmalara yol açabilir; yalnızca olayın nedenine değil, hangi yapının etkilendiğine bak: kemik bütünlüğünün bozulması kırığı, eklem yüzeylerinin ayrılması çıkığı, bağların zedelenmesi burkulmayı düşündürür.
10Aşağıdakilerden hangisi, açık göğüs yaralanmalarında kazazedeye yapılan doğru bir ilk yardım uygulamasıdır?
- A)Ayakları yüksekte tutulup sırtüstü yatırılması
- B)Batan cismin çıkarılması
- C)Ağızdan ılık içecekler verilmesi
- D)Bilinci açık ise yarı oturur duruma getirilmesi
Açıklama — Açık göğüs yaralanmasında bilinci açık kazazede yarı oturur duruma getirilir. Gövdenin yükseltilmesi solunumu kolaylaştırır. Kazazede zorlanıyorsa hareket ettirilmez; 112 aranır ve solunumu izlenir. “Ayakları yüksekte tutulup sırtüstü yatırılması” yanlıştır, çünkü bu pozisyon göğüs yaralanmasında solunumu güçleştirebilir. “Batan cismin çıkarılması” yanlıştır, çünkü kanamayı ve doku hasarını artırabilir; cisim çıkarılmadan sabitlenmelidir. “Ağızdan ılık içecekler verilmesi” yanlıştır, çünkü ciddi yaralanmalarda içecek verilmesi kusma ve sıvının solunum yollarına kaçması riski taşır. İpucu: Pozisyon sorularını “bölge, bilinç, solunum” sırasıyla değerlendir; bir durumda doğru olan uygulamayı tüm yaralanmalara genelleme.
11Resimde görülen uygulama hangi pozisyonun veriliş aşamalarını göstermektedir?
- A)Koma pozisyonu
- B)Baş-çene pozisyonu
- C)Alt çene pozisyonu
- D)Şok pozisyonu
Açıklama — Doğru cevap koma pozisyonudur. Görselde kişinin yan yatırılması ve üstteki bacağının bükülerek vücudun desteklenmesi ayırt edicidir. Bilinci kapalı, normal solunumu olan ve travma şüphesi bulunmayan kişiye verilen bu pozisyon, hava yolunun açık kalmasına ve kusmuğun dışarı akarak solunum yoluna kaçma riskinin azalmasına yardımcı olur. “Alt çene pozisyonu” yanlıştır, çünkü başı geriye eğmeden alt çeneyi öne kaldırarak hava yolunu açmaya yöneliktir. “Şok pozisyonu” yanlıştır, çünkü kişi yan yatırılmaz, sırtüstü yatırılarak bacakları yükseltilir. “Baş-çene pozisyonu” yanlıştır, çünkü başın geriye, çenenin yukarıya hareket ettirilmesiyle hava yolunun açılmasıdır. İpucu: Önce vücudun tamamının mı, yalnız baş ve çenenin mi hareket ettirildiğine bak; tüm vücut konumlandırılıyorsa yan yatış ile bacak yükseltmeyi ayırt et.
12Ayaklarının pedala sıkışmadığından emin olunur. • Yan tarafından yaklaşılır ve bir elle kolu, diğer elle çenesi kavranarak hafif hareketlerle boynu tespit edilir. • Baş-boyun-gövde hizasını bozmadan raçtan dışarı çekilir. Uygulama basamakları verilen ve kazazedenin araçtan çıkarılmasında kullanılan teknik, aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Heimlich manevrası
- B)Rentek manevrası
- C)Ayak bileklerinden sürükleme yöntemi
- D)İtfaiyeci yöntemi
Açıklama — Doğru cevap Rentek manevrasıdır. Pedala sıkışma kontrolü, kol ve çeneden destekleme ve baş-boyun-gövde hizasını bozmadan araçtan çıkarma, bu tekniğin ayırt edici basamaklarıdır. Hizayı korumak, olası omurga yaralanmasının ağırlaşma riskini azaltır. Kazazede gereksiz yere hareket ettirilmez; bu manevra acil çıkarma zorunluluğunda kullanılır. “İtfaiyeci yöntemi” yanlıştır, çünkü kazazedenin omuz üzerinde taşındığı yöntemdir. “Heimlich manevrası” yanlıştır, çünkü yabancı cisim nedeniyle tam tıkanan hava yolunu açmaya yönelik karına bası uygulamasıdır. “Ayak bileklerinden sürükleme yöntemi” yanlıştır, çünkü kazazede ayak bileklerinden tutularak sürüklenir, sorudaki gibi kol ve çeneden desteklenmez. İpucu: Önce işlemin hava yolunu açma mı, taşıma mı olduğunu ayır; taşıma sorularında tutuş noktası, taşınan yer ve baş-boynun nasıl desteklendiği tekniği ele verir.
13I. Her durumda trafik ışıklarına yaklaşınca hızını azaltmalı ve dikkatli geçiş yapmalıdır II. "Yeşilden sarıya" dönen trafik işaretini gördüğünde "kırmızı ışığın" yanması için beklemelidir. III. Güvenle duramayacak mesafedeyse geçişini tamamlamalıdır. Araç sürücüsü trafik ışığı "yeşilden-sarıya" döndüğü esnada devam etmiştir. Durum ile ilgili seçeneklerden hangileri söylenebilir?
- A)I,II ve III
- B)I
- C)I ve III
- D)I ve II
Açıklama — Araç sürücüsü trafik ışığı "yeşilden-sarıya" döndüğünde güvenli bir şekilde duramayacak mesafedeyse geçişini tamamlamalıdır. Bu, trafik güvenliği açısından önemlidir çünkü ani fren yaparak durmak arkadan çarpma riskini artırabilir. Diğer seçenekler, özellikle II, yanlıştır çünkü "sarı ışık" geçişin tamamlanması gerektiğini belirtir, durmak için beklemek değil. Trafik ışıklarına yaklaşırken her zaman hız azaltılmalı ve dikkatli olunmalıdır, bu genel bir trafik güvenliği ilkesidir. Pratik ipucu: Sarı ışık, "hazırlan" anlamına gelir; duramayacak mesafedeysen geç, durabilecek mesafedeysen dur.
14Sürücüsünün trafikte motosiklet kullanımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A)Sol taraftaki akan trafiği kontrol etmemiştir
- B)Şerit takibini hatalı yapmıştır
- C)Tüm trafik kurallarına saygılıdır
- D)Dönüş kurallarına uygun hareket etmemiştir
Açıklama — Doğru cevap "Tüm trafik kurallarına saygılıdır" çünkü soruda sürücünün hatalı davranışları sorgulanmaktadır ve bu seçenek, sürücünün tüm kurallara uyduğunu belirtir ki bu, diğer seçeneklerle çelişir. "Sol taraftaki akan trafiği kontrol etmemiştir", "Dönüş kurallarına uygun hareket etmemiştir" ve "Şerit takibini hatalı yapmıştır" seçenekleri, sürücünün trafik kurallarına uymadığını gösteren durumlardır. Motosiklet sürücüleri, trafikte güvenli bir şekilde hareket etmek için sürekli olarak çevrelerini kontrol etmeli, dönüş kurallarına uymalı ve şerit takibini doğru yapmalıdır. Pratik ipucu: Motosiklet kullanırken her zaman çevrenizi kontrol edin ve diğer araçlarla aranızdaki mesafeyi koruyun.
15Aşağıdakilerden hangisi, Karayolları Genel Müdürlüğünün görev ve yetkilerinden birisi değildir?
- A)Kara yollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak
- B)Kara yolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak
- C)Sürücü adaylarının teorik ve uygulamalı sınavlarını yapmak ve başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlamak
- D)Tüm kara yollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek
Açıklama — “Sürücü adaylarının teorik ve uygulamalı sınavlarını yapmak ve başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlamak” bu sorunun cevabıdır, çünkü bu görev Millî Eğitim Bakanlığına aittir. Karayolları Genel Müdürlüğü ise yolun teknik güvenliği ve işaretleme standartlarıyla ilgilenir. “Kara yollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak” cevap değildir, çünkü kazaları önleyici teknik tedbirler almak Karayolları Genel Müdürlüğünün görevidir. “Kara yolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak” cevap değildir, çünkü bu projeleri değerlendirmek ve onaylamak kurumun yetkisindedir. “Tüm kara yollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek” cevap değildir, çünkü ülke genelindeki işaretleme standartlarını belirlemek ve denetlemek kurumun görevidir. İpucu: Önce “değildir” sözcüğünü fark edin; görevleri kurumlarla eşleştirip sorulan kuruma ait olanları eleyin.
16Kara yolunda bir birim olarak seyretmek üzere birbirine bağlanmış, en çok iki römorktan oluşan araçlara ne ad verilir?
- A)Arazi taşıtı
- B)Kamp taşıtı
- C)Taşıt katarı
- D)Umum servis aracı
Açıklama — Doğru cevap taşıt katarıdır. Taşıt katarı, kara yolunda bir birim olarak seyretmek üzere birbirine bağlanmış bir motorlu taşıt ile en çok iki römorktan oluşur. Ayırt edici özellik, araçların yalnızca art arda gitmesi değil, birbirine bağlı olarak tek bir bütün hâlinde hareket etmesidir. “Arazi taşıtı” yanlıştır, çünkü soruda tek bir taşıt değil, birbirine bağlı araçların oluşturduğu bütün tanımlanır. “Kamp taşıtı” yanlıştır, çünkü yük taşımada kullanılmayan, içi tatil yapmaya uygun donanımlarla düzenlenmiş motorlu taşıtı ifade eder. “Umum servis aracı” yanlıştır, çünkü okul taşıtları ile personel servis araçlarının ortak adıdır. İpucu: Tanım sorularında kullanım amacı ile yapısal özelliği ayır; tatil ve servis gibi ifadeler amaca, bağlantı ve tek birim hâlinde hareket etme ise araçların oluşturduğu bütüne işaret eder.
17Kara yollarındaki trafik levhalarına zarar veren sorumluya ne yapılır?
- A)Trafikten ömür boyu men edilir.
- B)Sürücü belgesi varsa geri alınır.
- C)6 ay hapis cezası verilir.
- D)Zarar karşılıkları ve masraf ödetilir.
Açıklama — Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 21. maddesine göre trafik levhalarına zarar veren sorumluya zarar karşılıkları ve masraflar ödetilir. İlgili kuruluş levhayı onarır veya yeniler; trafik güvenliğini yeniden sağlamak için yapılan bu işlemlerin gideri zarara yol açan kişiye yüklenir. “Trafikten ömür boyu men edilir.” yanlıştır, çünkü bu fiil için ömür boyu trafikten men yaptırımı öngörülmez. “Sürücü belgesi varsa geri alınır.” yanlıştır, çünkü levhaya zarar verilmesi tek başına sürücü belgesinin geri alınmasını gerektirmez. “6 ay hapis cezası verilir.” yanlıştır, çünkü ilgili hükümde bu süreyle hapis cezası öngörülmez. İpucu: Zarar, onarım ve yenileme ifadelerini görünce mali sorumluluğu düşün; ehliyet ve hapis yaptırımlarını ancak ilgili kural açıkça öngörüyorsa seç.
18Şekildeki trafik görevlisinin yapmış olduğu işaretin anlamı nedir?
- A)Trafiğin bütün istikametlere kapanma hâli
- B)Trafiğin bütün istikametlere açılma hâli
- C)Trafiği hızlandırma işareti
- D)Trafiği yavaşlatma işareti
Açıklama — Şekilde görevlinin bir kolunun yukarıda, diğerinin aşağıda olması, trafiğin bütün istikametlere kapandığını bildirir. Geçiş yönleri değiştirilirken güvenliği sağlamak için sürücüler yeni yön işaretine kadar beklemelidir. Ancak daha önce yolu açıkken dönüş yapmak üzere kavşağa girmiş araçlar kavşağı terk etmelidir. “Trafiğin bütün istikametlere açılma hâli” yanlıştır, çünkü bu duruş bütün yönlerden gelenlere durma talimatı verir. “Trafiği hızlandırma işareti” yanlıştır, çünkü burada sürücülerden hızlarını artırmaları değil, durup beklemeleri istenir. “Trafiği yavaşlatma işareti” yanlıştır, çünkü yalnızca hız azaltmak yeterli değildir, yeni yön işareti verilene kadar beklenmelidir. İpucu: Önce yukarı kaldırılmış kolu arayın; kolların yanlara açık veya aşağıda olduğu normal duruşta görevlinin önü ve arkası kapalı, yanları açıktır.
19Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisine yaklaşıldığını bildirir?
- A)Ana yol - tali yol kavşağına
- B)Dönel kavşağa
- C)Açılan köprüye
- D)Kontrollü demir yolu geçidine
Açıklama — Bu levha, ana yol ile tali yolun kesiştiği bir kavşağa yaklaşıldığını bildirir. Ortadaki kalın dikey çizgi ana yolu, ona bağlanan daha ince yatay kollar tali yolları gösterir. Tali yoldan gelen sürücüler ana yoldaki araçlara geçiş hakkı vermelidir. Ana yolda olsanız da kavşağa yaklaşırken yavaşlamalı ve dikkatli olmalısınız. “Dönel kavşağa” yanlıştır, çünkü dönel kavşak uyarısında birbirini dairesel biçimde izleyen oklar bulunur. “Açılan köprüye” yanlıştır, çünkü açılan köprü uyarısında yukarı kalkmış bir köprü kanadı simgesi bulunur. “Kontrollü demir yolu geçidine” yanlıştır, çünkü kontrollü demir yolu geçidi uyarısında bariyer simgesi bulunur. İpucu: “Üçgen uyarır, içindeki simge neye yaklaştığını anlatır” diye düşünün; benzer levhaları ayırırken yalnızca dış biçime değil, ok, yol kolu, köprü veya bariyer simgesine bakın.
20Aşağıdaki trafik işaret levhalarından hangisi trafik tanzim işaretleri grubunda yer alır?
- A)
- B)
- C)
- D)
Açıklama — Merhaba sürücü adayı, bu soru trafik işaret levhalarının temel kategorilerini ayırt etme bilginizi ölçmektedir. Doğru cevap, 'Karşıdan Gelene Yol Ver' levhasını gösteren seçenektir, çünkü bu levha bir trafik tanzim işareti grubuna aittir. Genellikle her iki yönden aynı anda araç geçişinin mümkün olmadığı dar yol kesimlerinden önce konumlandırılan bu levha, sürücüye net bir zorunluluk yükler: karşı yönden gelen araca geçiş önceliğini vermek. Trafik tanzim işaretlerinin temel amacı, trafiği düzenlemek ve sürücülere uymaları gereken belirli yasaklamaları, kısıtlamaları veya mecburiyetleri bildirmektir. Bu levha da bir geçiş hakkı düzenlemesi yaparak trafiği tanzim ettiği için bu gruba dahildir. Diğer seçeneklerde yer alan levhalar ise tehlike uyarı işaretleri grubunda bulunur. Bu grubun amacı, sürücülere bir yasaklama veya mecburiyet getirmekten ziyade, ilerideki yol durumunda karşılaşabilecekleri potansiyel bir tehlikeye karşı (örneğin tehlikeli virajlar, yolun daralması veya bir kavşak yaklaşımı gibi) onları önceden bilgilendirmektir. Böylece sürücünün hızını azaltmak veya dikkatini artırmak gibi önlemler alması sağlanır. Trafik işaretlerini tanımada geometrik şekiller genel bir ipucu verebilir. Genellikle üçgen şeklindeki levhalar bir tehlikeye karşı uyarıda bulunurken, daire şeklindeki levhalar bir düzenleme, yani bir yasaklama veya zorunluluk bildirir. Ancak bu, istisnaları olan bir genellemedir; örneğin sekizgen şeklindeki 'DUR' levhası veya ters üçgen şeklindeki 'YOL VER' levhası da daire olmamalarına rağmen en önemli trafik tanzim işaretlerindendir.
21Şekildeki trafik işaretini gören sürücü, aşağıdakilerden hangilerini yapmalıdır? I. Hızını artırmalı II. Hızını azaltmalı III. Öndeki araçları geçmekten kaçınmalı
- A)Yalnız I
- B)II ve III
- C)I ve II
- D)I, II ve III
Açıklama — Görselde kırmızı üçgen içindeki rüzgâr tulumuna dikkat edin: bu işaret yandan rüzgâr tehlikesini bildirir. Yan rüzgâr aracı şeridinden saptırabilir; sollama sırasında rüzgâr etkisinin değişmesi de aracın dengesini bozabilir. Bu nedenle sürücü hızını azaltmalı ve öndeki araçları geçmekten kaçınmalıdır; II ve III doğrudur. “Yalnız I” yanlıştır, çünkü hızlanmak yan rüzgârda aracın kontrolünü zorlaştırır. “I ve II” yanlıştır, çünkü hız artırmayı doğru kabul eder ve öndeki araçları geçmekten kaçınma gereğini dışarıda bırakır. “I, II ve III” yanlıştır, çünkü doğru davranışların yanında yanlış olan hız artırmayı da içerir. İpucu: Kırmızı üçgenli levhalarda önce içteki simgeden tehlikeyi tanıyın, ardından bu tehlike karşısında kontrolü zorlaştıracak ve manevra riskini artıracak davranışları eleyin.
22Taşıt yolu üzerine çizilen şekildeki yazı ve sembollerden hangileri, sürücülere araçlarını uygun mesafede mutlaka durdurmaları gerektiğini bildirir?
- A)Yalnız I
- B)I, II ve III
- C)II ve III
- D)I ve II
Açıklama — “Yalnız I” doğrudur; görselde I ile gösterilen “DUR” yazısı, aracın uygun mesafede tamamen durdurulmasını bildirir. Yol boş olsa bile yavaşlayıp geçmek yeterli değildir. Durduktan sonra geçiş hakkı olanlara yol verilir ve güvenliyse hareket edilir. “I ve II” yanlıştır, çünkü II’deki tekerlekli sandalye sembolü engellilere ayrılmış park yerini belirtir, durma emri vermez. “II ve III” yanlıştır, çünkü III’teki bisiklet sembolü bisiklet yolunu belirtir ve bu ikili, zorunlu durmayı bildiren I numaralı işareti içermez. “I, II ve III” yanlıştır, çünkü II ve III alanın kimlere ayrıldığını bildirir, sürücülere mutlaka durma emri vermez. İpucu: “Mutlaka durma” sorularında doğrudan durma emri veren işareti arayın; bir alanın kimlere ayrıldığını gösteren sembolleri durma emriyle karıştırmayın.
23Aşağıdaki davranışlardan hangisi trafiğin akışını olumsuz etkiler?
- A)Çok şeritli yollarda hızın gerektirdiği şeritten seyretmek
- B)Girilecek şeritteki aracın geçmesini beklemek
- C)Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmek
- D)Gidiş yönüne göre en sağdaki şeritten seyretmek
Açıklama — Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmek, diğer araçların geçmesini zorlaştırarak trafik akışını aksatır. Trafik sağdan akar; çok şeritli yollarda yol ve trafik durumuna göre hızın gerektirdiği şerit kullanılmalıdır. En sol şeridi kurallara uygun geçme veya sola dönüş için kullanmak, sürekli işgal etmekle aynı değildir. “Çok şeritli yollarda hızın gerektirdiği şeritten seyretmek” yanlıştır, çünkü uygun şeridi kullanmak trafik akışını düzenler. “Girilecek şeritteki aracın geçmesini beklemek” yanlıştır, çünkü bu davranış şerit değiştirirken diğer aracın güvenli geçişini sağlar. “Gidiş yönüne göre en sağdaki şeritten seyretmek” yanlıştır, çünkü yol ve trafik durumu elverdiğinde sağdan seyretmek genel trafik düzenine uygundur. İpucu: Akış sorularında yalnızca ilerlemeyi değil, diğer araçlara etkisini düşün; güvenliği sağlayan bekleme ile gereksiz engellemeyi ayırt et.
24Şekildeki kara yolunda 1 numaralı araç sürücüsünün aşağıdakilerden hangisini yapması yanlıştır?
- A)Yol müsait ise önündeki aracı sollayarak geçmesi
- B)Geçme sırasında hızını artırması
- C)Yol müsait değilse önündeki aracın sağından geçmesi
- D)Bulunduğu şeritte seyretmesi
Açıklama — “Yol müsait değilse önündeki aracın sağından geçmesi” bu sorunun cevabıdır, çünkü geçme kural olarak soldan yapılır; yolun müsait olmaması sağdan geçme izni vermez. Güvenli geçme mümkün değilse takip mesafesi korunarak beklenir. Görselde yön oklarına ve 1 numaralı aracın öndeki aracı takip ettiğine dikkat edin. “Geçme sırasında hızını artırması” cevap değildir, çünkü geçen sürücü hız sınırını aşmadan ve güvenliği tehlikeye atmadan hızını artırabilir. “Yol müsait ise önündeki aracı sollayarak geçmesi” cevap değildir, çünkü işaretler izin veriyor ve güvenli geçme koşulları sağlanıyorsa soldan geçilebilir. “Bulunduğu şeritte seyretmesi” cevap değildir, çünkü sürücü geçmek zorunda değildir ve güvenli takip mesafesini koruyarak şeridinde ilerleyebilir. İpucu: Önce “yanlıştır” gibi olumsuz ifadeyi belirle; kurala uygun davranışları eleyip yasak olanı seç.
25Zorunlu hâller dışında otoyollarda motorlu araçların asgari (en az) hız sınırı saatte kaç kilometredir?
- A)15
- B)35
- C)40
- D)50
Açıklama — Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 100. maddesine göre, zorunlu hâller dışında otoyollarda motorlu araçların asgari hız sınırı saatte 40 kilometredir. Bu kural, gereksiz yavaş sürüşün trafik akışını aksatmasını ve tehlikeli hız farkları oluşturmasını önlemeyi amaçlar. Trafik sıkışıklığı veya olumsuz yol ve hava koşulları daha yavaş gitmeyi gerektiriyorsa bu sınırın altında sürülmelidir. “15” yanlıştır, çünkü bu değer zorunlu hâller dışında otoyol dışındaki şehirlerarası karayollarında uygulanan asgari hız sınırıdır. “35” yanlıştır, çünkü otoyollar için belirlenen asgari hız sınırının altındadır. “50” yanlıştır, çünkü otoyoldaki asgari hız sınırını değil, bu sınırın üzerindeki bir hızı gösterir. İpucu: Önce yol türünü belirle; “asgari/en az” alt sınırı, “azami/en çok” üst sınırı sorar, bu yüzden hız sorularını yalnızca yolun adına bakarak çözme.
2670 km/saatlik hızla, arka arkaya seyreden iki araç arasındaki mesafe en az kaç metre olmalıdır?
- A)35
- B)25
- C)55
- D)45
Açıklama — Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 107. maddesine göre takip mesafesi, aracın km/saat cinsinden hızının en az yarısı kadar metre olmalıdır. 70’in yarısı 35 olduğundan doğru cevap 35 metredir. Bu boşluk, öndeki araç yavaşladığında veya durduğunda tepki ve frenleme için zaman kazandırır. Olumsuz yol ve hava koşullarında takip mesafesi artırılmalıdır. “25” yanlıştır, çünkü 35 metrelik asgari takip mesafesinin altındadır. “55” yanlıştır, çünkü bırakılabilecek bir mesafe olsa da sorulan en az mesafe değildir. “45” yanlıştır, çünkü asgari mesafeden fazladır ve soru en az değeri istemektedir. İpucu: Hız verilerek “en az takip mesafesi” sorulduğunda hızın yarısını al ve sonucu metre olarak değerlendir; güvenli olabilecek daha büyük değerleri değil, kuralın belirlediği alt sınırı seç.
27Şekilde görülen araç geçme işlemiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)2 numaralı aracın arkadan gelen trafiği kontrol etmediği
- B)3 numaralı aracın izlediği şeridin yanlış olduğu
- C)1 numaralı aracın izlediği şeridin yanlış olduğu
- D)3 numaralı aracın geçme yasağına uymadığı
Açıklama — 2 numaralı aracın sürücüsü, arkadan gelen trafiği kontrol etmeden geçmeye kalkışmıştır. Şekilde 1 numaralı aracın soldan geçişine ve 2 numaralı aracın sola yönelen okuna dikkat edin. Sürücü, arkadaki araç kendisini geçmeye başlamışsa geçmek için sola çıkmamalı, bu aracın geçişini tamamlamasını beklemelidir. “3 numaralı aracın izlediği şeridin yanlış olduğu” yanlıştır, çünkü bu araç sağ şeritte kendi yönünde ilerlemektedir. “1 numaralı aracın izlediği şeridin yanlış olduğu” yanlıştır, çünkü geçme soldan yapılır ve bu araç geçmek için sol şeridi kullanmaktadır. “3 numaralı aracın geçme yasağına uymadığı” yanlıştır, çünkü bu araç geçme yapmamakta, bulunduğu şeritte ilerlemektedir. İpucu: Geçme sorularında çizgi ve levhaları, araçların konumlarını ve yön oklarını birlikte değerlendir; yalnız öne değil, arkaya da bak.
28Aşağıdakilerden hangisi, duraklanan veya park edilen yerden çıkan araç sürücüsünün uyması gereken kurallardan biri değildir?
- A)Işıkla veya kolla çıkış işareti vermesi
- B)Aracını ve aracının etrafını kontrol etmesi
- C)Yoldan geçen araç sürücülerini ikaz edip yavaşlatması
- D)Sakıncalı bir durum olmadığında manevraya başlaması
Açıklama — “Yoldan geçen araç sürücülerini ikaz edip yavaşlatması” bu sorunun cevabıdır, çünkü durakladığı veya park ettiği yerden çıkan sürücü, geçen araçlara geçiş kolaylığı sağlamak zorundadır. Çıkış işareti vermek geçiş hakkı kazandırmaz; sürücü, diğer araçları yavaşlamak zorunda bırakmadan güvenli çıkış anını beklemelidir. “Işıkla veya kolla çıkış işareti vermesi” cevap değildir, çünkü sürücü çıkış niyetini diğer yol kullanıcılarına bildirmelidir. “Aracını ve aracının etrafını kontrol etmesi” cevap değildir, çünkü güvenli çıkış için aracın durumu ve çevredeki olası tehlikeler kontrol edilmelidir. “Sakıncalı bir durum olmadığında manevraya başlaması” cevap değildir, çünkü sürücü ancak güvenli durumun oluştuğundan emin olduğunda harekete geçmelidir. İpucu: Önce “değildir” gibi olumsuz ifadeyi fark et; sonra kurala uygun seçenekleri eleyip kuralın dışında kalanı seç.
29Şekle göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenir?
- A)1 numaralı aracın dönüş işaretini yanlış kullandığı
- B)1 numaralı aracın doğru geçmekte olan 2 numaralı araca yol vermediği
- C)2 numaralı aracın takip mesafesine uymadığı
- D)2 numaralı aracın yanlış şeritte seyrettiği
Açıklama — 1 numaralı araç, dönüş yaparken düz ilerleyen 2 numaralı araca yol vermediği için kusurludur. Şekildeki yön oklarına ve 1 numaralı aracın bulunduğu yoldaki “DUR” levhasına dikkat edilmelidir. Bu levha, sürücünün durmasını ve geçiş hakkı olan araçlara yol vermesini gerektirir. “2 numaralı aracın takip mesafesine uymadığı” yanlıştır, çünkü araçlar aynı şeritte birbirini takip ederken gösterilmemiştir. “1 numaralı aracın dönüş işaretini yanlış kullandığı” yanlıştır, çünkü görselde dönüş işaretinin yanlış kullanıldığını gösteren bir bilgi yoktur. “2 numaralı aracın yanlış şeritte seyrettiği” yanlıştır, çünkü 2 numaralı araç kendi gidiş yönüne ayrılmış şeritte düz ilerlemektedir. İpucu: Kavşak sorularında önce levhaları, sonra yön oklarını incele; “kesinlikle” ifadesi varsa varsayıma değil, görselin kanıtladığı ihlale odaklan.
30Araçların durma ve duraklama hâlleri dışında, genelde uzun süreli olarak bekletilmek üzere bırakılmasına ne ad verilir?
- A)Trafik kazası
- B)İşaretleme
- C)Park etme
- D)Trafikten men
Açıklama — Doğru cevap “Park etme”dir; araçların durma ve duraklama hâlleri dışında, genelde uzun süreli bekletilmek üzere bırakılmasını ifade eder. Aracın çalışır durumda olması veya içinde insan bulunması, park etme amacını değiştirmez. Bekleme amaçlı duraklama en çok 5 dakikadır; bu sürenin aşılması park etme sayılır. “İşaretleme” yanlıştır, çünkü trafik düzeni ve güvenliği için işaret koymayı ifade eder, aracın bekletilmek üzere bırakılmasının adı değildir. “Trafik kazası” yanlıştır, çünkü karayolunda hareket hâlindeki en az bir aracın karıştığı, ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanan olaydır. “Trafikten men” yanlıştır, çünkü aracın yetkililerce mevzuatta belirtilen hâllerde trafikten alıkonulmasıdır. İpucu: Önce duruş nedenine bak: Trafik zorunluluğu durma; yolcu indirip bindirme, yükleme, boşaltma veya kısa bekleme duraklama; bunların dışında aracı bırakma park etmedir.
31Araçların yüklenmesine ilişkin usullere göre, yolcu ve eşya taşımalarında kullanılan araçların her yılın hangi tarihleri arasında kış lastiği kullanması zorunludur?
- A)1 Ekim - 1 Şubat
- B)1 Eylül - 1 Ocak
- C)1 Kasım - 1 Mart
- D)1 Aralık - 1 Nisan
Açıklama — Kış lastiği kullanımı, yolcu ve eşya taşımacılığı yapan araçlar için 1 Aralık - 1 Nisan tarihleri arasında zorunludur. Bu dönem, kış koşullarının en yoğun yaşandığı zaman dilimini kapsar ve araçların yola tutunmasını artırarak güvenli sürüş sağlar. Diğer seçenekler, kış koşullarının tam olarak başlamadığı veya sona erdiği dönemleri içerdiği için yanlıştır. Kış lastiği kullanımı, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirtilen bir zorunluluktur. Hatırlatma: Kış lastiği, 7 derecenin altındaki sıcaklıklarda daha iyi performans gösterir.
32Tescil plakalarının nitelikleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A)Plakalarda harf ve rakamlardan sonra ülke kodu belirtilir.
- B)Geçici plakalar için belirtilen istisnalar dışında, belirlenen teknik standartlara uygun alüminyumdan yapılırlar.
- C)6 güne kadar geçici plakalar plastik veya kartondan yapılabilir.
- D)Engellilere ait araçların plakaları üzerinde engelli işareti bulunmaz.
Açıklama — “Plakalarda harf ve rakamlardan sonra ülke kodu belirtilir.” bu sorunun cevabıdır, çünkü ülke kodunun yerini hatalı belirtir. Standart tescil plakalarında TR ülke kodu, sol taraftaki mavi bölümde, harf ve rakamlardan önce yer alır. “Geçici plakalar için belirtilen istisnalar dışında, belirlenen teknik standartlara uygun alüminyumdan yapılırlar.” cevap değildir, çünkü tescil plakalarının standart yapım malzemesi alüminyumdur. “6 güne kadar geçici plakalar plastik veya kartondan yapılabilir.” cevap değildir, çünkü bu süreye kadar verilen geçici plakalarda bu malzemelerin kullanılmasına izin verilir. “Engellilere ait araçların plakaları üzerinde engelli işareti bulunmaz.” cevap değildir, çünkü plakalarda engelli işareti gösterilmesi uygulaması kaldırılmıştır. İpucu: Olumsuz sorularda önce kurala uyan ifadeleri ele; kalan ifadelerde yer, süre ve istisna gibi ayrıntıların değiştirilip değiştirilmediğini kontrol et.
33Monoküler (tek gözü gören) kişilerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A)Kendileri açısından konulan kurallara uyup uymadıklarının denetlenebilmesi için sürücü belgelerine monoküler ibaresi yazılır.
- B)Bu kişiler ticari araç kullanabilir.
- C)Kullanacakları araçların içinde, sağında ve solunda olmak üzere en az 3 ayna bulunması zorunludur.
- D)Sürücü belgesi aldıktan sonra her yıl bir göz hekiminden sağlık raporu almaları zorunludur.
Açıklama — Monoküler kişiler, derinlik algısında ve görüş alanında kısıtlamalar yaşayabilir, bu nedenle ticari araç kullanmaları güvenlik açısından uygun değildir. Bu, ticari araçların daha fazla dikkat ve geniş görüş alanı gerektirmesiyle ilgilidir. Diğer seçenekler ise monoküler sürücülerin güvenliğini artırmak için alınan önlemleri içerir: Araçlarında en az üç ayna bulundurulması, sürücü belgelerinde monoküler ibaresi bulunması ve her yıl göz hekiminden sağlık raporu almaları zorunludur. Bu önlemler, monoküler sürücülerin trafikte güvenli bir şekilde yer almasını sağlamak için gereklidir. Hatırlatma: Monoküler sürücüler, özel araç kullanabilir ancak ticari araç kullanamaz.
34Trafik idari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren en geç kaç gün içinde ödenmesi hâlinde, dörtte bir oranında indirim yapılır?
- A)7
- B)10
- C)15
- D)30
Açıklama — Trafik idari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmesi hâlinde, ceza tutarında dörtte bir oranında indirim yapılır. Bu süre, cezayı erken ödeyen sürücülere bir teşvik olarak sunulmaktadır. Diğer seçenekler olan 7, 10 ve 30 gün süreleri, bu indirim için geçerli değildir; çünkü kanunda belirtilen süre 15 gündür. Bu kural, sürücülerin cezalarını zamanında ödemelerini teşvik ederek, trafik cezalarının tahsilatını kolaylaştırır. Hatırlatma: "15 gün içinde öde, dörtte bir indirimi kap!" şeklinde bir tekerleme ile akılda kalıcı hale getirebilirsiniz.
35Kara yolu üzerinde hareket hâlinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanan olaylara ne ad verilir?
- A)Hasar
- B)Tahribat
- C)Kayıp
- D)Trafik kazası
Açıklama — Doğru cevap “Trafik kazası”dır. Mevzuata göre bu kavram, kara yolu üzerinde hareket hâlindeki bir veya birden fazla aracın karıştığı ve ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanan olayı ifade eder. Bir aracın bariyere çarpıp yalnızca maddi hasara yol açması da trafik kazasıdır; birden fazla aracın karışması veya bir kişinin yaralanması şart değildir. “Hasar” yanlıştır, çünkü olayın adını değil, araçta veya eşyada oluşan zararı belirtir. “Tahribat” yanlıştır, çünkü yıkılma ve bozulmayı anlatır, tanımlanan olayın trafik mevzuatındaki adı değildir. “Kayıp” yanlıştır, çünkü can veya mal yönünden ortaya çıkan eksilmeyi anlatır, olayın kendisini adlandırmaz. İpucu: Tanım sorularında olayın adı ile sonucunu ayır; yer, hareket ve sonuç bilgilerini birlikte değerlendirerek tanımın tamamını karşılayan kavramı seç.
36Şekilde soru işareti (?) ile gösterilen güç aktarma organının adı nedir?
- A)Vites kutusu
- B)Diferansiyel
- C)Volan
- D)Kavrama
Açıklama — Gösterilen parça diferansiyeldir; görselde şaftın ulaştığı ve iki yana aksların uzandığı gövdeye bakılmalıdır. Diferansiyel, hareketi akslar üzerinden çekiş tekerleklerine iletir. Virajda dıştaki tekerlek daha uzun yol aldığından, tekerleklerin farklı hızlarda dönmesine izin verir. “Vites kutusu” yanlıştır, çünkü farklı vites oranlarıyla hız ve torku ayarlayan, kavramadan sonra gelen parçadır. “Volan” yanlıştır, çünkü krank miline bağlıdır ve motorun dönme hareketinin düzenli olmasına yardımcı olur. “Kavrama” yanlıştır, çünkü motor ile vites kutusu arasındaki hareket iletimini kesen ve yeniden sağlayan parçadır. İpucu: Güç aktarma şemalarında önce motoru bul, sonra hareketin tekerleklere gittiği yolu izle; parçaları yalnız görünüşleriyle değil, bağlantıları ve görevleriyle ayırt et.
37Dört zamanlı benzinli motorlarda, zamanların oluşum sırası aşağıdaki gibidir. Buna göre, hangi zamanda emme supabı açılır ve silindirlere yakıt-hava karışımı girer?
- A)Emme zamanı
- B)Egzoz zamanı
- C)Sıkıştırma zamanı
- D)Ateşleme (iş) zamanı
Açıklama — Emme zamanı doğrudur, çünkü emme supabı bu zamanda açılır ve yakıt-hava karışımı silindire alınır. Piston aşağı hareket ederken silindir içindeki hacim artar ve basıncın düşmesi karışımın içeri girmesini sağlar. “Sıkıştırma zamanı” yanlıştır, çünkü bu zamanda supaplar kapalıdır ve piston yukarı hareket ederek içerideki karışımı sıkıştırır. “Ateşleme (iş) zamanı” yanlıştır, çünkü bu aşamada karışımın yanmasıyla oluşan basınç pistonu aşağı iter ve iş üretilir. “Egzoz zamanı” yanlıştır, çünkü egzoz supabı açılarak yanmış gazlar pistonun yukarı hareketiyle dışarı atılır. İpucu: Görseldeki okları izleyerek “al, sıkıştır, güç üret, at” sırasını hatırla; soruda anlatılan eylemi bu dört görevden biriyle eşleştir.
38Motor çalışır durumda iken marş yapılırsa aşağıdakilerden hangisi meydana gelir?
- A)Motor daha yavaş döner.
- B)Motor daha hızlı döner.
- C)Marş dişlisi zarar görür.
- D)Motor daha iyi yağlama yapar.
Açıklama — Motor çalışırken marş yapılmaz; yapılırsa marş dişlisi zarar görür. Marş motoru, marş dişlisini volan dişlileriyle kavraştırarak duran motora ilk hareketini verir. Motor çalışırken hızla dönen volan dişlilerine yeniden kavraşmaya çalışan marş dişlisi, çarpışma nedeniyle hem kendisinin hem de volan dişlilerinin zarar görmesine yol açar. “Motor daha hızlı döner.” yanlıştır, çünkü marş motorunun görevi çalışan motoru hızlandırmak değil, duran motora ilk hareketini vermektir. “Motor daha iyi yağlama yapar.” yanlıştır, çünkü yağlamayı sağlayan yağ pompasıdır ve yeniden marş yapmak yağlamayı iyileştirmez. “Motor daha yavaş döner.” yanlıştır, çünkü marş sistemi motor devrini düşüren bir düzenek değildir. İpucu: Araç tekniği sorularında önce parçanın asıl görevini düşün; yanlış zamanda çalıştırılması soruluyorsa hangi parçaların zorlanacağını belirle.
39Motor çalışır durumda iken aracın gösterge panelinde bulunan şekildeki uyarı lambasının yanıyor olması neyi bildirir?
- A)Araç kapılarından birinin açık kaldığını
- B)Ön ısıtma bujilerinin çalışmakta olduğunu
- C)Araç yakıtının bitmek üzere olduğunu
- D)Motor yağının değiştirilmesi gerektiğini
Açıklama — Görseldeki akaryakıt pompası ve hortum simgesi, düşük yakıt seviyesi uyarısını gösterir. Motor çalışırken bu lambanın yanması, depodaki yakıtın bitmek üzere olduğunu bildirir. Yakıt tamamen tükenmeden uygun bir istasyondan yakıt alınmalıdır. “Araç kapılarından birinin açık kaldığını” yanlıştır, çünkü açık kapı uyarısı kapı veya kapısı açık araç simgesiyle gösterilir. “Motor yağının değiştirilmesi gerektiğini” yanlıştır, çünkü bu simge yağ bakımını bildirmez; yağdanlık biçimindeki lamba ise genellikle yağ basıncı uyarısıdır. “Ön ısıtma bujilerinin çalışmakta olduğunu” yanlıştır, çünkü dizel araçlardaki ön ısıtma uyarısı spiral biçimli bir simgeyle gösterilir. İpucu: Renkten önce simgenin temsil ettiği sistemi belirle; kontak açılışındaki lamba testini, motor çalışırken devam eden uyarıyla karıştırma.
40I. Aşınmayı azaltmak II. Sürtünmeyi azaltmak III. Yakıt tüketimini artırmak Yukarıdakilerden hangileri motor yağının görevlerindendir?
- A)II ve III
- B)I ve II
- C)I, II ve III
- D)Yalnız I
Açıklama — “I ve II” doğrudur; motor yağı, hareketli parçaların yüzeyleri arasında koruyucu bir yağ filmi oluşturarak doğrudan metal temasını azaltır. Böylece hem sürtünme hem de buna bağlı aşınma azalır. Yakıt tüketimini artırmak yağın görevi değildir; uygun yağlama, sürtünmeden kaynaklanan enerji kayıplarını azaltarak motorun verimli çalışmasına katkı sağlar. “II ve III” yanlıştır, çünkü sürtünmeyi azaltmak yağın görevi olsa da yakıt tüketimini artırmak değildir. “Yalnız I” yanlıştır, çünkü motor yağı aşınmanın yanı sıra sürtünmeyi de azaltır. “I, II ve III” yanlıştır, çünkü yakıt tüketimini artırmayı da yağın görevi sayar. İpucu: Yağlama sorularında parçaların arasına giren koruyucu tabakayı düşün; sürtünme ve aşınmanın azalmasını bekle, enerji kaybını artıran ifadeleri ele.
41Aşağıdakilerden hangisi motor soğutma suyunun azalmasına sebep olur?
- A)Isıtma bujilerinin arızalanması
- B)Hararet göstergesinin arızalanması
- C)Fren balatalarının aşınması
- D)Radyatör hortumlarının su sızdırması
Açıklama — Radyatör hortumlarının su sızdırması, soğutma sıvısının sistem dışına kaçmasına ve seviyesinin düşmesine neden olur. Bu hortumlar, soğutma sıvısını motor ile radyatör arasında taşır; çatlaklar veya gevşek bağlantılar kaçak oluşturabilir. Sıvı seviyesi fazla düşerse soğutma yetersiz kalır ve motor hararet yapabilir. “Isıtma bujilerinin arızalanması” yanlıştır, çünkü bu arıza dizel motorun soğukta çalışmasını zorlaştırır, soğutma suyunu azaltmaz. “Hararet göstergesinin arızalanması” yanlıştır, çünkü gösterge sıcaklığı bildirir; arızası doğrudan su kaybına neden olmaz. “Fren balatalarının aşınması” yanlıştır, çünkü balatalar fren sistemine aittir ve aşınmaları soğutma suyunu azaltmaz. İpucu: Sıvı azalması sorularında önce o sıvının dolaştığı parçaları ve kaçak ihtimalini düşün; sıcaklığı gösteren parça ile sıvıyı taşıyan parçayı ayır.
42Aracın elektrik sisteminde bulunan sigortalardan biri yanmış ise yerine takılacak olan yeni sigortanın amper değeri eskisine göre nasıl olmalıdır?
- A)Aynı
- B)Daha küçük
- C)Önemli değildir.
- D)Daha büyük
Açıklama — Yeni sigortanın amper değeri eskisiyle aynı olmalıdır. Sigorta, aşırı akımda içindeki metal şeridin erimesiyle devreyi keserek kabloları ve elektrikli donanımı korur. Aynı amper değerinin kullanılması, devre için belirlenmiş koruma düzeyinin korunmasını sağlar. “Daha küçük” yanlıştır, çünkü devrenin normal çalışma akımında bile sigorta atabilir ve ilgili donanımın çalışması kesilebilir. “Önemli değildir.” yanlıştır, çünkü amper değeri sigortanın hangi akım koşullarında devreyi keseceğini belirleyen temel özelliklerden biridir. “Daha büyük” yanlıştır, çünkü devreyi aşırı akıma karşı gerektiği gibi koruyamayarak kabloların ısınmasına ve yangın tehlikesine yol açabilir. İpucu: Elektrik devresini koruyan parçalarla ilgili sorularda “daha büyük daha güvenli” diye düşünme; amaç daha fazla akım geçirmek değil, tehlikeli akımı zamanında kesmektir.
43I. Jant kapağı çıkartılır. II. Kriko ile araç kaldırılır. III. Bijon somunları sökülür. IV. Bijon somunları gevşetilir. V. Aracın hareket etmemesi için gerekli güvenlik önlemleri alınır. Verilenlere göre, araç lastiğinin sökülmesinde doğru işlem sırası nasıl olmalıdır?
- A)I - II - III - IV - V
- B)II - III - I - IV - V
- C)III - II - IV - V - I
- D)V - I - IV - II - III
Açıklama — Doğru işlem sırası V - I - IV - II - III şeklindedir. Önce park freni ve takoz gibi önlemlerle araç sabitlenir, ardından bijonlara ulaşmak için jant kapağı çıkarılır. Bijon somunları tekerlek yerdeyken gevşetilir; sıkı bijonları araç kaldırıldıktan sonra zorlamak, kriko üzerindeki aracın dengesini bozabilir. Sonra araç krikoyla kaldırılır ve bijon somunları tamamen sökülür. “I - II - III - IV - V” yanlıştır, çünkü güvenlik önlemlerini sona bırakır ve bijonları gevşetmeden sökmeyi öngörür. “II - III - I - IV - V” yanlıştır, çünkü güvenlik önlemleri alınmadan ve bijonlar yerdeyken gevşetilmeden araç kaldırılır. “III - II - IV - V - I” yanlıştır, çünkü güvenlik sağlanmadan ve araç kaldırılmadan bijon somunları sökülür. İpucu: Sıralama sorularında önce güvenliği seçin, sonra her işlem için “Bundan önce ne yapılmalı?” diye düşünerek adımları birbirine bağlayın.
44Aracın gösterge panelinde bulunan şekildeki ikaz ışığı, aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Egzoz gazları kontrol ikaz ışığı
- B)Motor yağ basıncı ikaz ışığı
- C)Fren balataları aşınmış ikaz ışığı
- D)Emniyet kemeri takılı değil ikaz ışığı
Açıklama — Görseldeki yağdanlık ve damla simgesi, motor yağ basıncı ikaz ışığını gösterir. Kontak açıkken motor çalışmıyorsa yanması normaldir; motor çalışırken yanması ise yağlama basıncının yetersiz olabileceğini bildirir. Yağ seviyesi normal olsa bile basınç düşük olabilir. Seyir sırasında yanarsa en kısa sürede güvenli bir yerde durup motoru kapatmak gerekir. “Egzoz gazları kontrol ikaz ışığı” yanlıştır, çünkü emisyon kontrol sistemiyle ilgili bu uyarı genellikle motor biçimindeki simgeyle gösterilir. “Fren balataları aşınmış ikaz ışığı” yanlıştır, çünkü balata aşınması uyarısı genellikle iki yanında kesik çizgiler bulunan daireyle gösterilir. “Emniyet kemeri takılı değil ikaz ışığı” yanlıştır, çünkü bu uyarı kemer ve insan figürüyle gösterilir. İpucu: Önce simgenin biçiminden ilgili sistemi bul, sonra basınç, seviye ve kullanım uyarılarını birbirinden ayır; yalnız renge güvenme.
45Aşağıdakilerden hangisi tedbirsiz ve saygısız araç sürmeye örnek değildir?
- A)Aşırı hızdan kaçınmak
- B)Korkutmak veya şaşırtmak
- C)Su, çamur ve benzerlerini sıçratmak
- D)Sigara külü ve izmaritlerini veya başka şeyleri yola atıp dökmek
Açıklama — “Aşırı hızdan kaçınmak” bu sorunun cevabıdır, çünkü soruda tedbirsiz ve saygısız sürüşe örnek olmayan davranış aranır. Hız sınırlarına uymak ve hızı yol, hava ve trafik koşullarına göre ayarlamak, tehlikelere zamanında tepki vermeyi kolaylaştıran tedbirli bir davranıştır. “Korkutmak veya şaşırtmak” cevap değildir, çünkü başkalarını tedirgin eden ve trafik güvenliğini tehlikeye düşürebilen saygısız bir davranıştır. “Su, çamur ve benzerlerini sıçratmak” cevap değildir, çünkü diğer yol kullanıcılarını rahatsız eden veya onlara zarar verebilen tedbirsiz ve saygısız bir davranıştır. “Sigara külü ve izmaritlerini veya başka şeyleri yola atıp dökmek” cevap değildir, çünkü çevreyi kirleten ve başkalarına zarar verebilen bu davranış Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 145. maddesinde yasaklanmıştır. İpucu: “Değildir” sözcüğünü görünce hangi özelliğin dışlandığını belirle; o özelliği taşıyan seçenekleri eleyip taşımayanı seç.
46Aşağıdakilerden hangisi bir insana yakışmayan tavırlara örnektir?
- A)Işık kırmızıdan yeşile döndüğü anda korna veya selektörle hemen uyarıda bulunmak
- B)Otoyollarda aniden trafik sıkıştığında arkadaki sürücüleri uyarmak için dörtlüleri çalıştırmak.
- C)Sisli, yağmurlu, karlı veya görüşün yetersiz olduğu durumlarda sis lambasını açmak.
- D)Trafik ortamında karşı tarafın hatalarını tolere edebilecek şekilde araç kullanmak.
Açıklama — Işık kırmızıdan yeşile döndüğü anda korna veya selektörle hemen uyarıda bulunmak, sabırsız ve saygısız bir davranıştır. Bu tür aceleci tavırlar, trafik ortamında stres yaratır ve diğer sürücülerin dikkatini dağıtabilir. Diğer seçenekler ise trafik güvenliği ve saygı açısından doğru davranışlardır; örneğin, otoyolda aniden trafik sıkıştığında dörtlüleri yakmak arkadaki sürücüleri uyarır ve kazaları önler. Trafikte karşı tarafın hatalarını tolere etmek ise empati ve hoşgörü göstergesidir. Sisli havalarda sis lambası kullanmak, görüş mesafesini artırarak güvenliği sağlar. Pratik ipucu: Trafikte sabırlı olmak, hem kendi güvenliğinizi hem de diğer sürücülerin güvenliğini artırır.
47“Engelli sürücülerin park alanına, engelsiz bir araç sürücüsünün park etmesi durumunda ödenecek ceza tutarı hafif bir park kusuruna göre 2 kat daha fazladır.” Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A)Devletin kazanç sağlaması.
- B)Engelli sürücülere moral vermek.
- C)Kesilen cezalarla kişilerde farkındalık oluşturmak.
- D)Engelli sürücülere ödenek sağlamak.
Açıklama — Engellilere ayrılmış park yerlerine kullanım hakkı olmadan park etmek yasaktır. Bu alanların işgali, engelli bireylerin araçlarına binip inmelerini ve gidecekleri yere erişmelerini zorlaştırabilir. Cezanın daha ağır olması, bu hak ihlaline karşı sürücülerde farkındalık oluşturmayı ve caydırıcılığı artırmayı amaçlar. “Engelli sürücülere moral vermek” yanlıştır, çünkü amaç moral desteği değil, erişilebilirliği ve hakları korumaktır. “Devletin kazanç sağlaması” yanlıştır, çünkü cezanın ağırlaştırılmasının gerekçesi gelir elde etmek değil, ihlali önlemektir. “Engelli sürücülere ödenek sağlamak” yanlıştır, çünkü bu yaptırımın amacı maddi destek sağlamak değil, kurala uyulmasını teşvik etmektir. İpucu: Yaptırımın nedenini soran sorularda para toplamaya değil, hangi hakkın korunduğuna ve hangi davranışın önlenmek istendiğine odaklan.
48Aşağıdaki etkinliklerden hangisi stresi azaltır?
- A)Diğer şoförlere bağırmak
- B)Hız yapmak
- C)Kırmızı ışıkta geçmek
- D)Derin nefes almak
Açıklama — Derin nefes almak, stresin yol açtığı bedensel gerginliği azaltmaya ve sakinleşmeye yardımcı olur. MEB Trafik Adabı Ders Kitabı da trafikte stres yaşandığında derin nefes alarak sakin kalmayı önerir. Yavaş ve kontrollü nefes alıp vermek, sürücünün ani ve öfkeli tepkiler yerine daha kontrollü davranmasını destekler. “Diğer şoförlere bağırmak” yanlıştır, çünkü öfkeyi ve çatışmayı artırarak trafik güvenliğini tehlikeye atar. “Hız yapmak” yanlıştır, çünkü kaza riskini artırır ve güvenli bir stresle başa çıkma yöntemi değildir. “Kırmızı ışıkta geçmek” yanlıştır, çünkü trafik kuralını ihlal ederek hem sürücüyü hem de diğer yol kullanıcılarını tehlikeye atar. İpucu: Stres ve öfke yönetimi sorularında sakinlik ve öz denetim sağlayan davranışları arayın; saldırganlık, acelecilik veya kural ihlali içeren davranışları eleyin.
49"Direksiyon sınavı eğitimlerinin yapıldığı alanlarda “Bu alan sürücü eğitimi alanıdır” ve eğitim araçlarında “Sürücü Adayı” yazmaktadır." Adaylar akan trafikte eğitim görürken veya direksiyon sınavına girdiklerinde hızlı gitmemeleri, hatalı sürmeleri veya acemiliğin getirdiği doğal süreçlerden ötürü türlü hatalar yapmaları ve devamında diğer araç sürücüleri tarafından el ile, söz ile ya da araçlarını kırmak suretiyle yapılan davranışların sebebi aşağıdakilerden hangisi olamaz?
- A)Psikolojik problemlerinin olması
- B)Bencil olmaları
- C)Empati yeteneklerinin gelişmiş olması
- D)Yeterince terbiye alamamaları
Açıklama — “Empati yeteneklerinin gelişmiş olması” bu sorunun cevabıdır, çünkü soru, aday sürücülere yönelik saldırgan tepkilerin sebebi olamayacak özelliği arar. Empati, kişinin kendini başkasının yerine koyarak onun duygularını anlamasıdır. Gelişmiş empati, adayın acemiliğini anlayıp sabırlı davranmayı destekler; hakaret etmeye veya aracıyla onu sıkıştırmaya yol açmaz. “Bencil olmaları” cevap değildir, çünkü yalnızca kendi ilerleyişini önemsemek adayın durumunu görmezden gelerek tepki göstermeye neden olabilir. “Psikolojik problemlerinin olması” cevap değildir, çünkü öfke kontrolünü etkileyen bazı psikolojik güçlükler bu tür tepkilere katkıda bulunabilir. “Yeterince terbiye alamamaları” cevap değildir, çünkü saygı ve nezaket alışkanlığının gelişmemesi saldırgan tepkilere zemin hazırlayabilir. İpucu: “Sebebi olamaz” sorularında anlatılan davranışın olası nedenlerini ele; davranışla bağdaşmayan özelliği seç.
50Emniyet şeritlerinin kullanım amacı aşağıdakilerden hangisi olamaz?
- A)Ambulansın hasta taşıması
- B)Görevi dışında çakar kullanan araçların ulaşım yoludur.
- C)Trafik kazalarında güvenli alan olarak kullanma
- D)Acil durumda durma veya duraklama
Açıklama — “Görevi dışında çakar kullanan araçların ulaşım yoludur.” bu sorunun cevabıdır, çünkü çakar kullanmak tek başına emniyet şeridini kullanma hakkı vermez. Geçiş üstünlüğü göreve bağlıdır; emniyet şeridi normal ulaşım için değil, kaza, arıza ve acil yardım gibi durumlar içindir. “Ambulansın hasta taşıması” cevap değildir, çünkü ambulans acil yardım görevi sırasında can ve mal güvenliğini tehlikeye atmadan emniyet şeridini kullanabilir. “Trafik kazalarında güvenli alan olarak kullanma” cevap değildir, çünkü kaza hâlinde trafik akışından uzaklaşmak için güvenlik önlemleri alınarak bu alandan yararlanılabilir. “Acil durumda durma veya duraklama” cevap değildir, çünkü arıza gibi zorunlu bir durumda emniyet şeridinde durulabilir. İpucu: “Olamaz”, “yanlıştır” ve “yasaktır” ifadelerini görünce izin verilen davranışları ele, kurala aykırı olanı ara.