12 Ekim 2026 Genel Sınav Soruları

1Aşağıdakilerden hangisi, 112'nin aranması sırasında dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?

• A)Kesin yer ve adres bilgilerini vermekten kaçınılması
• B)112 merkezi tarafından sorulan sorulara net bir şekilde cevap verilmesi
• C)Kimin, hangi numaradan aradığının bildirilmesi
• D)Herhangi bir ilk yardım uygulaması yapıldıysa nasıl bir yardım verildiğinin belirtilmesi

Açıklama — “Kesin yer ve adres bilgilerini vermekten kaçınılması” bu sorunun cevabıdır, çünkü soru 112 aranırken yapılmaması gereken davranışı aramaktadır. Olay yeri ve adresi açıkça bildirilmelidir; doğru konum bilgisi ekiplerin olay yerine hızla ulaşmasını sağlar. “Kimin, hangi numaradan aradığının bildirilmesi” cevap değildir, çünkü arayanın kendini tanıtması ve gerektiğinde geri aranabilmesi için telefon numarasını bildirmesi gerekir. “112 merkezi tarafından sorulan sorulara net bir şekilde cevap verilmesi” cevap değildir, çünkü net yanıtlar durumun doğru değerlendirilmesini ve uygun yardımın yönlendirilmesini sağlar. “Herhangi bir ilk yardım uygulaması yapıldıysa nasıl bir yardım verildiğinin belirtilmesi” cevap değildir, çünkü yapılan ilk yardımın bilinmesi sonraki müdahalelerin planlanmasına yardımcı olur. İpucu: “Değildir” gibi olumsuz ifadeleri fark et; kurala uyan davranışları eleyip kuralla çelişeni seç.

2Kanı süzerek gerekli maddelerin vücutta tutulması, zararlı olanların atılması gibi görevleri olan ve vücutta iç dengeyi koruyan sistem, aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Hareket sistemi
• B)Boşaltım sistemi
• C)Sinir sistemi
• D)Dolaşım sistemi

Açıklama — Doğru cevap boşaltım sistemidir; böbrekler kanı süzerek atık maddelerin ve fazla suyun idrarla vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar. Süzülen sıvıdaki gerekli maddeler ve ihtiyaç duyulan su kana geri emilir. Böylece su ve tuz dengesi düzenlenerek vücudun iç dengesi korunur. “Sinir sistemi” yanlıştır, çünkü uyarıları algılar ve vücudun işleyişini yönetir; kanı süzmez. “Hareket sistemi” yanlıştır, çünkü kemik, eklem ve kaslarla vücuda destek ve hareket sağlar. “Dolaşım sistemi” yanlıştır, çünkü kanı dolaştırarak maddeleri taşır; atıkları boşaltım organlarına ulaştırır, ancak kanı süzerek idrar oluşturmaz. İpucu: Sistem sorularında temel işi belirleyin: süzme ve idrar oluşturma boşaltımı, taşıma dolaşımı, algılama ve yönetme sinir sistemini, destek ve hareket kas-iskelet sistemini düşündürür.

3Kazazedenin durumu değerlendirilirken yaşam bulgularının var veya yok olması yapılacak müdahaleler için önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kazazedenin yaşam bulguları içerisinde yer alır?

• A)Vücut ısısı
• B)Boyu
• C)Yaşı
• D)Cinsiyeti

Açıklama — “Vücut ısısı” doğrudur, çünkü vücudun yaşamsal işleyişi hakkında bilgi veren bir yaşam bulgusudur. Bilinç durumu, solunum, nabız, kan basıncı ve vücut ısısı yaşam bulguları arasında yer alır. Vücut ısısının normalden düşük veya yüksek olması, sağlık açısından bir sorun bulunduğuna işaret edebilir. “Yaşı” yanlıştır, çünkü değerlendirmeyi etkileyebilse de vücudun o andaki işleyişini gösteren bir yaşam bulgusu değildir. “Boyu” yanlıştır, çünkü bedensel bir ölçüdür ve yaşamsal işlevlerin durumunu göstermez. “Cinsiyeti” yanlıştır, çünkü biyolojik bir özelliktir ve kazazedenin o andaki yaşamsal durumunu göstermez. İpucu: Her seçenek için “Kişinin genel bir özelliği mi, vücudunun şu anda nasıl çalıştığının göstergesi mi?” diye sor; yaşam bulgularını ararken işleyişi gösteren bilgiyi seç.

4Kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemek için olay yerinin değerlendirilmesini kapsar. En önemli işlem olay yerinde oluşabilecek tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre oluşturmaktır. Verilen bilgi, ilk yardımın temel uygulamalarından hangisiyle ilgilidir?

• A)Tedavi etme
• B)Bildirme
• C)Kurtarma
• D)Koruma

Açıklama — Doğru cevap “Koruma”dır. Koruma, olay yerindeki trafik, yangın veya gaz kaçağı gibi tehlikeleri belirleyip güvenli bir çevre oluşturmaktır. Amaç, öncelikle ilk yardımcının, ardından yaralının ve çevredekilerin güvenliğini sağlayarak yeni kazaları ve mevcut kazanın sonuçlarının ağırlaşmasını önlemektir. “Bildirme” yanlıştır, çünkü acil yardım için 112’ye haber verilmesini ifade eder. “Kurtarma” yanlıştır, çünkü olay yerindeki tehlikeleri değerlendirmeyi değil, hasta veya yaralıya yapılan ilk yardım müdahalelerini kapsar. “Tedavi etme” yanlıştır, çünkü sağlık personelinin tıbbi müdahalesidir ve ilk yardımın temel uygulamalarından biri değildir. İpucu: Soruda yapılan işin amacını bul; ortamı güvenli kılmak koruma, yardım çağırmak bildirme, yaralıya ilk yardım uygulamak kurtarmadır.

5• Geçici hafıza kaybı • Burundan kan gelmesi • Göz bebeklerinde büyüklük farkı Yukarıdaki belirtiler, hangi bölge yaralanmalarında daha çok görülür?

• A)Karın
• B)Göğüs
• C)Baş
• D)Omurga

Açıklama — Doğru cevap “Baş”tır. Geçici hafıza kaybı ve göz bebeklerinde büyüklük farkı, travma sonrası beynin etkilenmiş olabileceğini gösteren uyarı işaretleridir. Burundan kan gelmesi tek başına ayırt edici değildir; bu belirtilerle birlikte baş yaralanmasını düşündürür. “Karın” yanlıştır, çünkü bu bölgenin yaralanmalarında daha çok karın ağrısı, hassasiyet ve şişlik beklenir. “Göğüs” yanlıştır, çünkü göğüs yaralanmalarında göğüs ağrısı ve solunum güçlüğü ön plandadır. “Omurga” yanlıştır, çünkü omurga yaralanmalarında yaralanma bölgesinde ağrı, uzuvlarda uyuşma, his ve kuvvet kaybı daha belirleyicidir. İpucu: Tek belirtiye değil, belirtilerin oluşturduğu tabloya bak; hafıza ve bilinç sorunlarını başla, solunum güçlüğünü göğüsle, uzuvlarda his ve güç kaybını omurgayla eşleştir.

6Atardamar kanamalarında, kısa zamanda çok kan kaybetmemek için kanayan yer üzerine veya kanayan yere yakın bir üst atardamar bölgesine basınç uygulanır. Buna göre, I. Boyun II. Koltuk altı III. Köprücük kemiği üzeri verilenlerden hangileri vücutta bu amaç için belirlenmiş basınç uygulama noktalarındandır?

• A)I ve III
• B)I, II ve III
• C)Yalnız I
• D)I ve II

Açıklama — “I, II ve III” doğrudur; boyun, koltuk altı ve köprücük kemiği üzeri, sorunun dayandığı ilk yardım öğretiminde basınç noktaları arasında sayılır. Amaç, kanayan bölgeye atardamarla gelen kan akışını azaltmaktır. Güncel ilk yardımda öncelik yaraya doğrudan basıdır; boyun damarlarına gelişigüzel bası tehlikelidir. “Yalnız I” yanlıştır, çünkü koltuk altı ve köprücük kemiği üzeri de bu noktalar arasındadır. “I ve II” yanlıştır, çünkü köprücük kemiği üzerindeki basınç noktasını dışarıda bırakır. “I ve III” yanlıştır, çünkü koltuk altındaki basınç noktasını dışarıda bırakır. İpucu: “Üst atardamar bölgesi” ifadesini vücutta daha yüksek bir yer olarak değil, kanayan yerin kalbe yakın tarafı olarak yorumla; verilen bölgeleri bu ayrımla tek tek değerlendir.

7Aşağıdakilerden hangisi şok belirtilerindendir?

• A)Zihinsel aktivitenin artması
• B)Cildin soğuk ve nemli olması
• C)Vücut sıcaklığının hızla yükselmesi
• D)Dilin gevşeyerek geriye doğru toplanması

Açıklama — Şok, dolaşımın dokulara yeterli kan ve oksijen ulaştıramadığı, yaşamı tehdit eden bir durumdur. Cilt damarlarının daralması cildi soğuk ve soluk hâle getirir; terleme de nemliliğe yol açar. Bu yüzden cildin soğuk ve nemli olması şokun tipik belirtilerindendir. “Zihinsel aktivitenin artması” yanlıştır, çünkü şokta huzursuzluk görülebilse de bu zihinsel işlevlerin güçlenmesi değildir ve bilinç düzeyi azalabilir. “Vücut sıcaklığının hızla yükselmesi” yanlıştır, çünkü bu durum şokun tipik belirtisi değil, sıcak çarpması gibi durumları düşündüren bir bulgudur. “Dilin gevşeyerek geriye doğru toplanması” yanlıştır, çünkü bu durum bilinç kaybında kasların gevşemesiyle ilişkilidir ve hava yolunu tıkayabilir. İpucu: Şok sorularında dolaşım yetersizliğini düşün; soğuk-soluk-nemli cilt, hızlı ve zayıf nabız, bilinçte azalma birlikteliğini ara.

8Yetişkinlere yapılan dış kalp masajı uygulamasıyla ilgili verilenlerden hangisi doğrudur?

• A)Göğüs kemiğine bası uygulama ve kaldırmanın ritmik olarak yapılması
• B)Göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek üst yarısına orta ve yüzük parmağının dik olarak yerleştirilmesi
• C)Basıyı tam uygulayabilmek için kazazedeye uzak mesafede durulması
• D)Göğüs kemiği 1 cm çökecek şekilde bası uygulanması

Açıklama — Bası ve gevşetme ritmik yapılmalıdır; bası kan dolaşımını destekler, gevşetme kalbin yeniden kanla dolmasını sağlar. Gevşetirken eller göğüsten ayrılmaz, ancak göğsün tamamen eski konumuna dönmesine izin verilir. “Göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek üst yarısına orta ve yüzük parmağının dik olarak yerleştirilmesi” yanlıştır, çünkü yetişkinlerde göğüs kemiğinin alt yarısına bir elin topuğu yerleştirilir, diğer el onun üzerine konur. “Basıyı tam uygulayabilmek için kazazedeye uzak mesafede durulması” yanlıştır, çünkü kazazedenin hemen yanına diz çökülüp kollar dik ve dirsekler düz tutularak bası uygulanır. “Göğüs kemiği 1 cm çökecek şekilde bası uygulanması” yanlıştır, çünkü yetişkinlerde bası derinliği en az 5 cm, en fazla 6 cm olmalıdır. İpucu: Kalp masajı sorularında önce yaş grubunu belirle; ardından elin yeri, vücut duruşu, bası derinliği ve ritmi kontrol et.

9Resimde görülen pozisyon, aşağıdaki durumların hangisinde uygulanır?

• A)Kalp durması
• B)Bacak kemiği kırılması
• C)Solunum yolu tıkanması
• D)Delici göğüs yaralanması

Açıklama — Delici göğüs yaralanmasında bilinci açık ve solunumu olan yaralıya yarı oturur pozisyon verilir; amaç solunumu kolaylaştırmaktır. Görselde gövdenin yükseltilip arkadan desteklendiğine ve dizlerin bükülü olduğuna dikkat edin. “Kalp durması” yanlıştır, çünkü kişi sert ve düz bir zemine sırtüstü yatırılarak temel yaşam desteği uygulanmalıdır. “Bacak kemiği kırılması” yanlıştır, çünkü kırık bölgeyi bulunduğu konumda sabitlemek ve gereksiz hareketten kaçınmak gerekir. “Solunum yolu tıkanması” yanlıştır, çünkü tıkanıklığın derecesine göre öksürmeye teşvik veya tıkanıklığı gidermeye yönelik müdahale gerekir. İpucu: Pozisyonu amacıyla eşleştirin; yükseltilmiş gövde solunumu rahatlatmayı, sert zeminde sırtüstü yatış kalp masajını, sabitlenen uzuv ise kırığı düşündürür.

10Aşağıdakilerden hangisi çıkıklarda yapılan ilk yardım uygulamalarındandır?

• A)Çıkığın yerine oturtulmaya çalışılması
• B)Çıkığın alt bölgesindeki deri rengi, ısı ve nabzın kontrol edilmesi
• C)Kazazedenin hareket ettirilmesi
• D)Eklemin düzeltildikten sonra tespit edilmesi

Açıklama — Çıkığın alt bölgesindeki deri rengi, ısı ve nabız, kan dolaşımının etkilenip etkilenmediğini anlamak için kontrol edilir. Alt bölge, yaralanmanın el veya ayak parmaklarına doğru kalan tarafıdır. Çıkık damarları sıkıştırabilir veya zedeleyebilir; solukluk, soğukluk ve nabız alınamaması dolaşım bozukluğunu düşündürür. Eklem hareket ettirilmeden 112’den yardım istenir. “Kazazedenin hareket ettirilmesi” yanlıştır, çünkü gereksiz hareket ağrıyı ve doku hasarını artırabilir. “Çıkığın yerine oturtulmaya çalışılması” yanlıştır, çünkü bu müdahale damar ve sinir hasarına yol açabilir. “Eklemin düzeltildikten sonra tespit edilmesi” yanlıştır, çünkü eklem düzeltilmeden, bulunduğu konumda sabitlenmelidir. İpucu: Kırık ve çıkık sorularında “düzeltme” içeren işlemleri ele; “bulunduğu gibi sabitleme ve dolaşımı izleme” yaklaşımını ara.

11El bileği ile dirsek arasındaki büyük bir kanamada geçici kanama durdurma metodu aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Kanayan yeri kalp seviyesinden aşağıda tutmak
• B)Kanayan yere merhem sürmek
• C)Dirsekle omuz arasına turnike uygulamak
• D)Omuz üzerine baskı uygulamak

Açıklama — Dirsekle omuz arasına turnike uygulamak doğrudur; bu bölge, kanayan ön kolun kalbe yakın tarafındaki tek kemikli üst koldur. Turnike, uzva giden kan akımını keserek kanamayı geçici olarak durdurur. Doğrudan bası ve basınçlı bandajla durdurulamayan, hayatı tehdit eden uzuv kanamalarında kullanılır. 112 aranır, uygulama saati kaydedilir ve sağlık ekibi gelene kadar turnike gevşetilmez. “Omuz üzerine baskı uygulamak” yanlıştır, çünkü omuz üzerine baskı ön koldaki büyük kanamayı güvenilir biçimde kontrol etmez. “Kanayan yere merhem sürmek” yanlıştır, çünkü merhem büyük kanamayı durdurmaz. “Kanayan yeri kalp seviyesinden aşağıda tutmak” yanlıştır, çünkü bu konum kanamayı artırabilir. İpucu: Turnikenin yeri sorulduğunda yaradan kalbe doğru düşün; yara veya eklem üzerine değil, üst kol ya da uyluk gibi uygun bölgeye yönel.

12Yürüyemeyen ya da bilinci kapalı olan kişiler için kullanılır. Bir ilk yardımcı tarafından uygulanır. İlk yardımcının bir kolu boşta olacağından merdiven ya da bir yerden rahatlıkla destek alınabilir. Verilen bilgi, acil taşıma tekniklerinden hangisiyle ilgilidir?

• A)Sürükleme yöntemi
• B)İtfaiyeci yöntemi
• C)Heimlich manevrası
• D)Rentek manevrası

Açıklama — İtfaiyeci yöntemi, yürüyemeyen ya da bilinci kapalı kişinin omuzda taşınmasında kullanılan tek kişilik bir tekniktir. İlk yardımcının bir kolu serbest kaldığı için merdiven korkuluğu gibi yerlerden destek alabilmesi, bu yöntemin ayırt edici özelliğidir. “Sürükleme yöntemi” yanlıştır, çünkü kişi omuzda taşınmaz, zemin üzerinde sürüklenerek yer değiştirilir. “Rentek manevrası” yanlıştır, çünkü araç içindeki hasta veya yaralıyı acil durumlarda baş-boyun-gövde eksenini koruyarak araçtan çıkarmaya yöneliktir. “Heimlich manevrası” yanlıştır, çünkü yabancı cisimle oluşan tam hava yolu tıkanıklığını gidermeye yöneliktir, bir taşıma tekniği değildir. İpucu: Taşıma sorularında bilinç ve yürüme durumunu, ilk yardımcı sayısını ve taşıma biçimini birlikte değerlendir; yalnızca “merdiven” sözcüğüne göre karar verme.

13Bu durumda hangi araç önce geçmelidir?

• A)Önce motorsikletin sürmesine izin vermeliyim
• B)Motosiklet beklemek zorunda kalacak
• C)önce ben sola dönmeliyim
• D)Hiçbiri

Açıklama — Görselde, bir otomobilin sürücü koltuğundan, virajlı bir anayolun tali yolla kesiştiği bir kavşağa yaklaştığımızı görüyoruz. Aracımız, sola doğru kıvrılan anayol üzerinde ilerlemektedir. Bu durumu hem yol üzerindeki yönlendirme okundan hem de sağ tarafta bulunan trafik levhalarından anlıyoruz. Sağımızdan ise bir motosikletli, tali yoldan bu kavşağa yaklaşmaktadır. Doğru cevap olan 'Motosiklet beklemek zorunda kalacak' seçeneği, trafik kurallarının temel geçiş önceliği prensiplerine dayanır. Bulunduğumuz yolda, köşesi üzerinde duran kare veya bilinen adıyla baklava dilimi şeklindeki sarı zeminli 'Anayol' levhası ve hemen altında kavşağın şemasını gösteren ek panel bulunmaktadır. Bu panel, kalın çizgiyle gösterilen anayolun sola doğru devam ettiğini, ince çizgiyle gösterilen tali yolun ise sağdan bağlandığını net bir şekilde belirtir. Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği'ne göre, anayolda seyreden araçlar, tali yoldan gelen araçlara göre geçiş önceliğine sahiptir. Bu sebeple, tali yoldan gelen motosiklet sürücüsü, anayoldaki bizim aracımızın geçişini beklemekle yükümlüdür. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakacak olursak; 'Önce motosikletin sürmesine izin vermeliyim' seçeneği yanlıştır, çünkü bu, geçiş hakkı kuralını ihlal etmek anlamına gelir ve trafikte tehlikeli bir belirsizlik yaratır; geçiş hakkı sizin olduğu halde yol vermek, hem motosikletliyi hem de arkanızdan gelenleri şaşırtabilir. 'Önce ben sola dönmeliyim' seçeneği de hatalıdır çünkü araç gerçek anlamda bir sola dönüş yapmamaktadır; anayolun kendisi sola doğru kıvrıldığı için sürücü sadece yolunu takip etmektedir. Dönüş yapmak bir yoldan çıkıp diğerine girmeyi ifade ederken, bu durumda sürücü anayol üzerinde seyrine devam etmektedir. 'Hiçbiri' seçeneği ise, ortada uygulanması gereken çok net bir kural olduğu için kesinlikle yanlıştır. Unutulmaması gereken temel ilke şudur: Trafik levhaları kavşaklardaki geçiş önceliğini belirler. Anayol levhasını görmek size geçiş önceliği tanısa da bu, diğer sürücülerin hata yapmayacağı anlamına gelmez. Bu nedenle, geçiş hakkı sizde olsa bile her zaman dikkatli olmalı, savunmacı sürüş prensiplerini benimsemeli ve kavşağa kontrollü bir şekilde yaklaşmalısınız. Geçiş önceliği, trafiğin güvenli akışını sağlayan bir kuraldır, dayatılması gereken bir üstünlük değildir.

14Şekildeki ışıklı trafik işaret cihazında, kırmızı ışık ve yeşil oklu ışık birlikte yanmaktadır. Bu durum sürücülere aşağıdakilerden hangisini bildirir?

• A)Düz gidilebileceğini
• B)Sadece sağa dönülebileceğini
• C)Yolun tüm yönlere açık olduğunu
• D)Sadece sola dönülebileceğini

Açıklama — Kırmızı ışıkla birlikte yanan yeşil oklu ışık, yalnızca okun gösterdiği yönde geçişe izin verir; diğer yönlerde durma zorunluluğu sürer. Şekilde okun sağa yöneldiğine dikkat edin; izin yalnızca sağa dönüş içindir. Bu izin, dönüş sırasında yayaların ve bisikletlilerin geçiş haklarını gözetme yükümlülüğünü kaldırmaz. “Sadece sola dönülebileceğini” yanlıştır, çünkü yeşil ok sola değil sağa yönelmiştir. “Düz gidilebileceğini” yanlıştır, çünkü düz gidiş için kırmızı ışığın dur emri devam eder. “Yolun tüm yönlere açık olduğunu” yanlıştır, çünkü yeşil oklu ışık bütün yönlere değil, yalnızca ok yönüne izin verir. İpucu: Birlikte yanan ışıkları değerlendirirken rengi ve okun yönünü birlikte oku; yeşil ok varsa geçiş iznini yalnızca gösterdiği yönle sınırla.

15Yetkililerce, araçla ilgili belgelerin alınıp aracın belirli bir yere çekilerek trafikten alıkonulmasına ne denir?

• A)Trafik kusuru
• B)Trafikten men
• C)Trafik suçu
• D)Trafik terörü

Açıklama — Trafikten men, yetkililerce mevzuatta belirtilen hâllerde araçla ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek trafikten alıkonulmasıdır. Bu tanım, bir sürücü davranışını değil, aracın trafiğe katılmasını engelleyen işlemi anlatır. “Trafik suçu” yanlıştır, çünkü suç niteliğindeki hukuka aykırı davranışı ifade eder, araca uygulanan bu işlemin adı değildir. “Trafik terörü” yanlıştır, çünkü tehlikeli ve saldırgan trafik davranışlarını niteleyen bir söylemdir, bu işlemin hukuki adı değildir. “Trafik kusuru” yanlıştır, çünkü trafikteki hatalı davranışı ifade eder, aracın trafikten alıkonulması işlemini adlandırmaz. İpucu: Tanım sorularında davranış ile yaptırımı ayır; yetkililerin belge alması ve aracı alıkoyması anlatılıyorsa yapılan hatanın değil, uygulanan işlemin adını ara.

16Geceleri ışıkların kullanılması ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

• A)Aydınlatılmamış tünellerde uzağı gösteren ışıkları yakmak
• B)Park veya sis ışıkları ile seyretmek
• C)Karşılaşmalarda ışıkları söndürmek
• D)Dönüş ışıklarını geç anlamında kullanmak

Açıklama — Aydınlatılmamış tünellerde uzağı gösteren ışıklar, yani uzun farlar yakılmalıdır. Bu ışıklar, karanlıkta yolun daha ilerisini görmeyi sağlar. Ancak başkalarının gözünü kamaştıracak durumlarda uzun far kullanılmaz; karşılaşmalarda ve öndeki araç yakından izlenirken kısa fara geçilir. “Karşılaşmalarda ışıkları söndürmek” yanlıştır, çünkü farlar kapatılmaz, karşıdan gelenin gözünü kamaştırmamak için kısa farlar kullanılır. “Dönüş ışıklarını geç anlamında kullanmak” yanlıştır, çünkü sinyaller dönüş veya yön değiştirme niyetini bildirir, geçiş izni vermek için kullanılmaz. “Park veya sis ışıkları ile seyretmek” yanlıştır, çünkü yalnız park ya da sis ışıklarıyla araç sürülmesi yasaktır; bunlar kısa veya uzun farların yerini tutmaz. İpucu: Işık sorularında “gör, görün, göz kamaştırma” ilkesini hatırla; önce görüş koşullarını ve kamaşma riskini değerlendir, sonra lambanın amacına uygun kullanılıp kullanılmadığına bak.

17Aşağıdaki trafik işaretlerinden hangisi yükseklik anlamında gabari sınırlamasının olduğunu bildirir?

• A)
• B)
• C)
• D)

Açıklama — Bu soruda, trafik tanzim işaretleri grubunda yer alan ve araçların boyutlarını sınırlayan gabari levhaları sorgulanmaktadır. Doğru cevap olan seçenek, kırmızı bir çember içinde, üstten ve alttan birbirine bakan dikey okların arasında "3,50 m" yazan levhadır. Bu levhanın anlamı, ilerideki yol kesiminde yüksekliği 3,50 metreden fazla olan araçların geçişinin yasak olduğudur. Okların dikey konumu, doğrudan yüksekliği temsil eder ve bu işaret genellikle alçak köprü, tünel veya alt geçit girişlerinden önce sürücüleri uyarmak ve yüksek araçların bu yapılara çarparak sıkışmasını önlemek amacıyla kullanılır. Bu nedenle, soru kökünde belirtilen "yükseklik anlamında gabari sınırlaması" tanımına tam olarak uyan işaret budur. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; A seçeneğindeki levha bir boyut sınırlaması değil, bir ağırlık sınırlamasıdır. Üzerindeki "6t" ibaresi ve dingil sembolü, dingil başına düşen yük ağırlığı 6 tonu geçen taşıtların bu yola giremeyeceğini bildirir ve yolun veya köprünün taşıma kapasitesiyle ilgilidir. B seçeneğindeki levha da bir gabari sınırlamasıdır fakat yükseklik değil, genişlik ile ilgilidir. "2,30 m" yazısının yanlarındaki yatay oklar, aracın enini ifade eder ve genişliği 2,30 metreyi aşan araçların girişini yasaklar. Son olarak D seçeneğindeki levha ise uzunluk gabarisini belirtir. Bu levha, üzerinde belirtilen ve genellikle 10 metre gibi bir değeri ifade eden uzunluktan daha fazla olan araçların o yola girmesinin yasak olduğunu gösterir. Bu kural, özellikle keskin virajlı veya dar manevra alanına sahip yollarda güvenliği sağlamak içindir. Karayolları Trafik Yönetmeliği, sürücülerin bu işaretlere uymasını, hem kendi can ve mal güvenliklerini hem de kamu altyapısını korumak adına zorunlu kılar. Akılda kalıcı bir ipucu olarak, oklar sizi yukarıdan ve aşağıdan sıkıştırıyorsa bu bir yükseklik sınırı, yanlardan sıkıştırıyorsa bu bir genişlik sınırıdır.

18Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?

• A)70 metreden sonra yolun daralacağını
• B)70 metreden sonra park alanı olduğunu
• C)Takip mesafesinin 70 metreden az olmayacağını
• D)Saatteki hızın 70 kilometreyi geçmeyeceğini

Açıklama — Kırmızı çerçeveli levhadaki araç sembolleri ve “70 m” yazısı, öndeki araçla en az 70 metre takip mesafesi bırakılması gerektiğini bildirir. Bu mesafe alt sınırdır; yol ve hava koşulları gerektiriyorsa artırılır. Amaç, öndeki araç yavaşladığında veya durduğunda tepki ve frenleme için yeterli alan bırakmaktır. “70 metreden sonra yolun daralacağını” yanlıştır, çünkü yol daralması daralan yol sembolüyle gösterilir. “70 metreden sonra park alanı olduğunu” yanlıştır, çünkü bu levha park yerini değil, araçlar arasındaki mesafeyi düzenler. “Saatteki hızın 70 kilometreyi geçmeyeceğini” yanlıştır, çünkü buradaki değer kilometre/saat değil, metre cinsinden mesafedir. İpucu: Sayıyı tek başına yorumlama; iki araç sembolü ve “m” mesafeyi, kırmızı çerçeveli daire içinde yalnız sayı ise azami hızı anlatır.

19Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?

• A)Demir yolu geçidine yaklaşıldığını
• B)Kontrolsüz kavşağa yaklaşıldığını
• C)Dönel kavşağa yaklaşıldığını
• D)Ana yol-tali yol kavşağına yaklaşıldığını

Açıklama — Kırmızı çerçeveli üçgen içindeki siyah çarpı, kontrolsüz kavşağa yaklaşıldığını bildirir. Burada geçiş sırası görevli, ışık veya öncelik belirleyen levhalarla düzenlenmez; genel geçiş hakkı kuralları uygulanır. Kavşağa yavaşlayarak yaklaşılır; özel bir geçiş hakkı durumu yoksa motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelene yol verir. “Dönel kavşağa yaklaşıldığını” yanlıştır, çünkü dönel kavşak uyarısında dairesel biçimde birbirini izleyen oklar bulunur. “Demir yolu geçidine yaklaşıldığını” yanlıştır, çünkü demir yolu geçidi uyarı üçgeninde tren veya bariyer simgesi bulunur. “Ana yol-tali yol kavşağına yaklaşıldığını” yanlıştır, çünkü bu levhalarda ana yol kalın, tali yol ince çizgiyle gösterilir. İpucu: Benzer kavşak levhalarını ayırırken içteki simgeyi karşılaştır; dairesel okları ve yol çizgileri arasındaki kalınlık farkını ara.

20Taşıt yolu veya park alanında, kaplama üzerine çizilen şekildeki sembolün anlamı nedir?

• A)Özürlü sürücü yolu
• B)Özürlü sürücüler çıkabilir
• C)Özürlü sürücüler için park yeri
• D)Özürlü taşıtı giremez

Açıklama — Görseldeki tekerlekli sandalye sembolü, taşıt yolu veya park alanı üzerine çizildiğinde engelli sürücüler için ayrılmış park yerini belirtir. Bu alanlar araca erişimi, binmeyi ve inmeyi kolaylaştırmak için ayrılır; kullanım hakkı olmayan sürücüler buraya park etmemelidir. “Özürlü sürücüler çıkabilir” yanlıştır, çünkü bu sembol bir çıkış veya tehlike uyarısı değildir. “Özürlü taşıtı giremez” yanlıştır, çünkü işaret giriş yasağını değil, park yerinin kimlere ayrıldığını bildirir. “Özürlü sürücü yolu” yanlıştır, çünkü sembol bir ulaşım yolunu değil, ayrılmış park yerini gösterir. İpucu: Önce işaretin nerede kullanıldığına, sonra sembolün kimi veya neyi temsil ettiğine bak; park alanındaki kullanıcı sembollerini, yerin kime ayrıldığını belirlemek için değerlendir.

21Aşağıdakilerden hangisi bağlantı yollarının özelliklerinden biri değildir?

• A)Taşıt yollarını birbirine bağlaması
• B)Bir yönlü trafiğe ayrılmış olması
• C)Kavşak yakınında olması
• D)Aracın bir mülke giriş ve çıkışı için yapılmış olması

Açıklama — “Aracın bir mülke giriş ve çıkışı için yapılmış olması” bu sorunun cevabıdır, çünkü bu özellik bağlantı yoluna değil, geçiş yoluna aittir. Geçiş yolu, mülke giriş ve çıkış için yapılan yolun karayolu üzerinde bulunan kısmıdır. Bağlantı yolu ise kavşak yakınında, kavşak alanı dışında taşıt yollarını birbirine bağlayan ve tek yönlü trafiğe ayrılmış yol bölümüdür. “Bir yönlü trafiğe ayrılmış olması” cevap değildir, çünkü bağlantı yolu tek yöndeki taşıt trafiğine ayrılır. “Kavşak yakınında olması” cevap değildir, çünkü bağlantı yolu kavşak yakınında, ancak kavşak alanının dışında bulunur. “Taşıt yollarını birbirine bağlaması” cevap değildir, çünkü bağlantı yolunun işlevi taşıt yolları arasında bağlantı sağlamaktır. İpucu: “Değildir” gibi olumsuz ifadeleri görünce doğru bilgiyi değil, tanıma veya kurala uymayanı ara; uyan seçenekleri eleyerek ilerle.

22Şekildeki kara yolu bölümünde, yan yana çizilmiş kesik ve devamlı yol çizgileri sürücülere aşağıdakilerden hangisini bildirir?

• A)Çift yönlü yoldan tek yönlü yola girileceğini
• B)Her iki yönde seyreden araçların bölünmüş yola gireceğini
• C)Her iki yönde seyreden araçların şerit değiştiremeyeceğini
• D)Devamlı çizgi tarafındaki araçların şerit değiştiremeyeceğini

Açıklama — Görselde aracın bulunduğu tarafa en yakın çizgiye bakılır. Devamlı çizgi tarafındaki araçlar bu çizgiyi aşarak şerit değiştiremez; kesik çizgi tarafındakiler ise yol ve trafik uygunsa, diğer kurallara uyarak geçebilir. Amaç, geçişin sakıncalı olduğu yönde karşı şeride çıkılmasını önlemektir. “Çift yönlü yoldan tek yönlü yola girileceğini” yanlıştır, çünkü bu çizgiler yolun yön düzeninin değiştiğini göstermez. “Her iki yönde seyreden araçların bölünmüş yola gireceğini” yanlıştır, çünkü bu işaretleme bölünmüş yol başlangıcını bildirmez. “Her iki yönde seyreden araçların şerit değiştiremeyeceğini” yanlıştır, çünkü kesik çizgi tarafında kurallara uygun ve güvenli geçiş mümkündür. İpucu: Önce aracın hangi çizgiye komşu olduğunu belirle; devamlı çizgiyi “aşma”, kesik çizgiyi “koşulları denetle” diye oku.

23Yerleşim yeri içindeki kara yollarında aksine bir işaret yoksa motorlu bisikletler için azami hız sınırı saatte kaç kilometredir?

• A)20
• B)30
• C)40
• D)45

Açıklama — Motorlu bisikletlerin yerleşim yeri içindeki azami hızı, aksine bir işaret yoksa 30 km/saattir. Bu sınır Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 100. maddesinde belirlenmiştir; motorlu bisiklet, motosikletle karıştırılmamalıdır. Azami hız bir hedef değil, üst sınırdır; yol, hava ve trafik koşulları gerektiriyorsa daha yavaş gidilir. “20” yanlıştır, çünkü bu değer yerleşim yeri içinde lastik tekerlekli traktörler ve iş makineleri gibi başka araçlara uygulanan sınırdır. “40” yanlıştır, çünkü motorlu bisikletler için yerleşim yeri içinde belirlenen yasal üst sınırı aşar. “45” yanlıştır, çünkü motorlu bisikletlerin yerleşim yeri dışındaki çift yönlü ve bölünmüş yollarda geçerli hız sınırıdır. İpucu: Hız sorularında önce araç cinsini, sonra yol türünü ve aksine bir işaret bulunup bulunmadığını belirle; hız tablosunda doğru araç satırıyla doğru yol sütununu eşleştir.

24Şekildeki 1 numaralı araç 80 km/saat hızla seyrederken önündeki araca en fazla kaç metre yaklaşabilir?

• A)10
• B)20
• C)30
• D)40

Açıklama — Şekilde 1 numaralı araç ile önündeki araç arasındaki boşluğa dikkat edilmelidir: Bu, takip mesafesidir. Takip mesafesi, hızın kilometre/saat cinsinden sayısal değerinin yarısı kadar metreden az olmamalıdır. Bu nedenle 80 km/saat hızla giden araç, önündeki araçla arasında en az 40 metre bırakmalıdır. Bu boşluk, öndeki araç yavaşladığında tepki vermeye imkân sağlar; olumsuz yol, hava ve görüş koşullarında artırılmalıdır. “10” yanlıştır, çünkü 80 km/saat hız için gereken en az takip mesafesinden kısadır. “20” yanlıştır, çünkü bu hızda bırakılması gereken 40 metrelik aralığı sağlamaz. “30” yanlıştır, çünkü 40 metrelik asgari takip mesafesinin altında kalır. İpucu: “En fazla yaklaşma” sorularında en az takip mesafesi aranır; hızın yarısını bul ve sonucu metre olarak düşün.

25Kara yollarında araç kullanan bir sürücünün aşağıdakilerden hangisini yapması yasaktır?

• A)Gidişe ayrılan yol bölümünün en sol şeridini sürekli işgal etmekten kaçınması
• B)Aracını gidiş yönüne göre yolun en sağından sürmesi
• C)Şerit değiştirmeden önce, gireceği şeritte sürülen araçların güvenle geçişlerini beklemesi
• D)İki şeridi birden kullanması

Açıklama — “İki şeridi birden kullanması” bu sorunun cevabıdır, çünkü sürücünün iki şeridi aynı anda işgal ederek seyretmesi yasaktır. Bu davranış diğer araçların geçiş alanını daraltır ve çarpışma riskini artırır. Kurallara uygun şerit değiştirmek, iki şeridi birden kullanmakla karıştırılmamalıdır. “Gidişe ayrılan yol bölümünün en sol şeridini sürekli işgal etmekten kaçınması” cevap değildir, çünkü en sol şeridi sürekli işgal etmemek sürücünün yükümlülüğüdür. “Aracını gidiş yönüne göre yolun en sağından sürmesi” cevap değildir, çünkü trafik sağdan akar; çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızın gerektirdiği şerit kullanılır. “Şerit değiştirmeden önce, gireceği şeritte sürülen araçların güvenle geçişlerini beklemesi” cevap değildir, çünkü şerit değiştiren sürücü bu araçların geçişini tehlikeye atmamalıdır. İpucu: Önce “yasaktır” gibi olumsuz soru ifadelerini fark et; kurala uygun davranışları ele, kuralı ihlal edeni seç.

26Şekle göre 2 numaralı aracın sürücüsü ne yapmalıdır?

• A)Hızını artırarak kavşağa önce girmeli
• B)1 numaralı araca yol vermeli
• C)Korna çalıp 1 numaralı aracı durdurmalı
• D)Geçiş hakkını kendisi kullanmalı

Açıklama — Şekilde 2 numaralı aracın önündeki ters üçgen “Yol ver” levhasına dikkat edilmelidir. Tali yoldan ana yola çıkan sürücü, ana yoldan gelen araçlara geçiş hakkı vermek zorundadır. Bu nedenle 2 numaralı aracın sürücüsü yavaşlamalı ve gerekirse durarak 1 numaralı aracın geçmesini beklemelidir. “Geçiş hakkını kendisi kullanmalı” yanlıştır, çünkü levhalarla belirlenen geçiş hakkı 1 numaralı araçtadır. “Hızını artırarak kavşağa önce girmeli” yanlıştır, çünkü kavşağa yaklaşırken yavaşlamak ve geçiş hakkı olan araca yol vermek gerekir. “Korna çalıp 1 numaralı aracı durdurmalı” yanlıştır, çünkü korna çalmak geçiş hakkını değiştirmez. İpucu: Önce geçişi düzenleyen görevli, ışık ve levhaları kontrol et; levhalarla düzenlenen kavşakta “Yol ver” işaretiyle karşılaşıyorsan sağdan gelmen sana öncelik kazandırmaz.

27I. Şerit değiştirmelerde II. Sağa ve sola dönüşlerde III. Bir aracın geçilmesi esnasında Yukarıdakilerin hangilerinde dönüş ışıklarının kullanılması zorunludur?

• A)Yalnız I
• B)I ve II
• C)II ve III
• D)I, II ve III

Açıklama — “I, II ve III” doğrudur; sinyal, şerit değiştirmede, sağa veya sola dönüşte ve araç geçmede zorunludur. Sinyal, manevra niyetini diğer yol kullanıcılarına önceden bildirir; manevra başlamadan uygun zamanda verilmeli, manevra boyunca sürdürülmeli ve biter bitmez kapatılmalıdır. Bir aracı geçerken sol şeride çıkmadan önce sol, güvenli mesafe sağlanıp sağ şeride dönmeden önce sağ sinyal verilir. “Yalnız I” yanlıştır, çünkü sağa veya sola dönüşlerde ve araç geçerken de sinyal vermek zorunludur. “I ve II” yanlıştır, çünkü araç geçme sırasında da dönüş ışıkları kullanılmalıdır. “II ve III” yanlıştır, çünkü şerit değiştirirken de sinyal verilmesi gerekir. İpucu: Sinyali yalnız kavşakta dönüşle eşleştirme; yön veya şerit değişikliği içeren manevralarda sinyal gerektiğini, ancak sinyal vermenin geçiş hakkı sağlamadığını unutma.

28Şekilde görülen geçiş üstünlüğüne sahip araçların görev hâlinde karşılaşmaları durumunda ilk geçiş hakkını hangisi kullanmalıdır?

• A)Polis aracı
• B)İtfaiye aracı
• C)İş makinesi
• D)Ambulans

Açıklama — Ambulans ilk geçiş hakkını kullanmalıdır; Karayolları Trafik Kanunu’nun 71. maddesinde cankurtaranlar öncelik sırasının başındadır. Bu hak görev hâlinde, sesli ve ışıklı uyarı verilerek ve can ve mal güvenliği tehlikeye sokulmadan kullanılır. Görselde ambulansı yan yüzündeki “AMBULANS” yazısından ayırt edin. “İş makinesi” yanlıştır, çünkü geçiş üstünlüğü tanınan bir görevde olsa bile ambulansa öncelik vermelidir. “Polis aracı” yanlıştır, çünkü geçiş üstünlüğü sıralamasında ambulans ve itfaiyeden sonra gelir. “İtfaiye aracı” yanlıştır, çünkü geçiş üstünlüğü sıralamasında ambulansın ardından gelir. İpucu: Geçiş üstünlüğüne sahip araçların görev hâlinde karşılaşması soruluyorsa sağdan gelme gibi genel kavşak kurallarına değil, kanundaki öncelik sırasına bakın.

29Bariyerli demiryolu geçidine yaklaşan sürücü nasıl hareket etmelidir?

• A)Bariyer inmekte ise dikkatli ve hızlı geçmeli
• B)Hızını azaltıp bariyerin izin vermesi hâlinde uygun hızla geçmeli
• C)Geçide geldiğinde durup görevlinin işaretini beklemeli
• D)Yol açıksa hızlı geçerek uzaklaşmalı

Açıklama — Sürücü bariyerli demiryolu geçidine yaklaşırken hızını azaltmalıdır. Bariyer tamamen açıksa, ışıklı veya sesli “DUR” uyarısı yoksa ve geçiş güvenliyse uygun hızla geçmelidir. Hızı azaltmak, gerektiğinde geçide girmeden durabilmeyi sağlar. “Bariyer inmekte ise dikkatli ve hızlı geçmeli” yanlıştır, çünkü bariyer inmeye başladığında geçide girmek yasaktır. “Geçide geldiğinde durup görevlinin işaretini beklemeli” yanlıştır, çünkü geçişe izin verildiğinde durup görevlinin işaretini bekleme zorunluluğu yoktur. “Yol açıksa hızlı geçerek uzaklaşmalı” yanlıştır, çünkü yol açık olsa da geçidin durumuna uygun hızla ilerlemek gerekir. İpucu: Geçidin türünü ayırt et: Kontrollü geçitte bariyer ve uyarıları izle; ışıklı işaret ve bariyer bulunmayan geçitte önce dur, tren yaklaşmadığından emin ol.

30• Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmak • Önde giden bir aracı güvenli ve yeterli mesafeden izlememek Yukarıda verilenler, trafik kazalarında rol oynayan faktörlerin hangisinin içinde değerlendirilir?

• A)Sürücü kusurları
• B)Yolcu kusurları
• C)Yaya kusurları
• D)Araç kusurları

Açıklama — Doğru cevap “Sürücü kusurları”dır. Manevraları kurallara uygun yapmak ve öndeki araçla güvenli takip mesafesini korumak sürücünün sorumluluğudur. Hatalı manevra çarpışma riskini artırır; yetersiz takip mesafesi ise öndeki araç yavaşladığında veya durduğunda güvenle durmayı zorlaştırır. “Yolcu kusurları” yanlıştır, çünkü verilen davranışlar yolcunun değil, aracı kullanan kişinin hatalarıdır. “Yaya kusurları” yanlıştır, çünkü belirtilen hatalar yayaların hareketleriyle değil, araç kullanımıyla ilgilidir. “Araç kusurları” yanlıştır, çünkü soruda teknik bir arıza değil, sürücünün manevra ve takip hataları anlatılmaktadır. İpucu: Önce hatanın kaynağını ayır: Teknik arıza araç kusurunu gösterir; davranış hatasını ise eylemi yapanın sürücü, yolcu veya yaya oluşuna göre sınıflandır.

31Araçlar yüklenirken aşağıdakilerden hangisinin yapılması yasaktır?

• A)Gabarinin aşılması
• B)Araç dengesinin korunması
• C)Trafik güvenliğinin dikkate alınması
• D)Taşıma sınırına ve dingil ağırlığına uyulması

Açıklama — “Gabarinin aşılması” bu sorunun cevabıdır, çünkü genel kural olarak gabari dışı yükleme yasaktır. Gabari, aracın yüklü veya yüksüz durumda uyması gereken uzunluk, genişlik ve yükseklik ölçüleridir; ağırlık sınırı değildir. Bu sınırların aşılması diğer araçlara, köprü veya tünellere çarpma tehlikesi oluşturur. “Araç dengesinin korunması” cevap değildir, çünkü yükün dengeli yerleştirilmesi devrilme riskini azaltan gerekli bir önlemdir. “Trafik güvenliğinin dikkate alınması” cevap değildir, çünkü yükleme diğer yol kullanıcılarını tehlikeye düşürmeyecek biçimde yapılmalıdır. “Taşıma sınırına ve dingil ağırlığına uyulması” cevap değildir, çünkü hem taşınan yük hem de her dingilin yola aktardığı ağırlık izin verilen sınırlar içinde kalmalıdır. İpucu: Önce soru kökündeki “yasaktır” gibi olumsuz ifadeyi belirle; güvenli ve kurala uygun davranışları eleyip kural ihlalini ara.

32Neden burada beklemek zorundasın?

• A)kırmızı araba yüzünden
• B)bisikletçi yüzünden
• C)yaya yüzünden
• D)yeşil araba yüzünden

Açıklama — Kırmızı araba yüzünden beklemek zorundasınız çünkü muhtemelen kırmızı araba, sizin geçişinizi engelleyen bir konumda duruyor veya hareket ediyor. Diğer seçenekler, bisikletçi, yaya veya yeşil araba, sizin beklemenizi gerektirecek bir durum yaratmamış olabilir. Trafikte, öncelik hakkı olan araçlara yol vermek ve güvenli bir mesafe bırakmak esastır. Pratik ipucu: Trafikte her zaman önünüzdeki aracın hareketlerini dikkatle izleyin ve ani duruşlara karşı hazırlıklı olun.

33Geceleri kara yolunda karşı yönden gelen sürücülerin gözlerini kamaştırmamak için hangi ışıkların yakılması zorunludur?

• A)Acil uyarı ışıklarının
• B)Uzağı gösteren ışıkların
• C)Yakını gösteren ışıkların
• D)Park ışıklarının

Açıklama — Geceleri karşı yönden gelen araçlarla karşılaşırken yakını gösteren ışıkların, yani kısa hüzmeli farların yakılması zorunludur. Kısa farlar, ışığı yolun yakın bölümüne yönlendirerek karşıdaki sürücünün gözlerinin kamaşmasını önlemeye yardımcı olur. Bu durumda uzun farlardan kısa farlara geçilir; farlar tamamen söndürülmez. “Park ışıklarının” yanlıştır, çünkü park ışıkları aracın fark edilmesini sağlar ancak yolu yeterince aydınlatmaz ve yalnız bunlarla seyredilmesi yasaktır. “Acil uyarı ışıklarının” yanlıştır, çünkü dörtlü ikaz lambaları tehlikeyi bildirmek içindir, yolu aydınlatmaz. “Uzağı gösteren ışıkların” yanlıştır, çünkü uzun farlar karşıdan gelen sürücünün gözlerini kamaştırabilir. İpucu: Önce ışığın görevini ayır: Aydınlatma için farları, tehlike uyarısı için dörtlüleri düşün; karşılaşma ve yakın takip sorularında göz kamaştırmama kuralını uygula.

34Araçların durma ve duraklaması gereken hâller dışında bırakılması için ayrılan açık veya kapalı alana ne denir?

• A)Park yeri
• B)Kavşak
• C)Durak
• D)Sığınma cebi

Açıklama — Doğru cevap “Park yeri”dir. Aracın durma ve duraklama hâlleri dışında bırakılmasına park etme, bu amaçla kullanılan açık veya kapalı alana park yeri denir. Motorun çalışması veya araçta insan bulunması, park etme durumunu değiştirmez. “Kavşak” yanlıştır, çünkü yolların birleşmesi veya kesişmesiyle oluşan ortak alandır. “Durak” yanlıştır, çünkü kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu indirip bindirmesi veya duraklaması için işaretlerle belirlenmiş yerdir. “Sığınma cebi” yanlıştır, çünkü karşılaşan araçların güvenli geçişini kolaylaştırmak için araçların yanaşıp bekleyebildiği alandır. İpucu: Tanım sorularında önce amacı ayır: Trafik zorunluluğu durma, kısa süreli yolcu indirme-bindirme duraklama, bunların dışında aracı bırakma park etmedir; ardından eylemin mi, bu eylem için ayrılan yerin mi sorulduğuna bak.

35Boşaltıldığı ortamda çevre kirliliği meydana getirecek maddelere ne ad verilir?

• A)Yakıcı madde
• B)Atık
• C)Yanıcı madde
• D)Kireç

Açıklama — Boşaltıldığı ortamda çevre kirliliği oluşturacak maddelere “atık” denir. Kullanılmış motor yağı ve araçtan atılan çöpler buna örnektir. Bu maddeler çevreye gelişigüzel bırakılmamalı, türlerine uygun biçimde toplanmalıdır. “Yanıcı madde” yanlıştır, çünkü bir maddenin yanabilme özelliğini belirtir; atıkların genel adı değildir. “Kireç” yanlıştır, çünkü belirli bir maddenin adıdır, çevreyi kirletebilecek maddelerin genel adı değildir. “Yakıcı madde” yanlıştır, çünkü yanmayı destekleyen maddeleri ifade eder; çevre kirliliği oluşturan maddelerin genel adı değildir. İpucu: Tanım sorularında genel kavramı, madde örneğini ve tehlike özelliğini birbirinden ayır; sorunun “maddenin nasıl tehlike yarattığını” mı, yoksa “hangi gruba girdiğini” mi sorduğuna dikkat et.

36Süspansiyon sisteminde bulunan ve yay salınım süresini kısaltan parça aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Şaft
• B)Amortisör
• C)Rotil
• D)Aks

Açıklama — Amortisör, yayların salınımını sönümleyerek salınım süresini kısalttığı için doğru cevaptır. Yol darbesiyle sıkışıp açılan yay, darbe geçtikten sonra da bir süre salınır. Amortisör, içindeki yağın dar kanallardan geçerken oluşturduğu dirençle bu hareketi sınırlar; tekerleklerin yol ile temasının korunmasına yardımcı olur. “Şaft” yanlıştır, çünkü vites kutusundan gelen dönme hareketini diferansiyele ileten bir aktarma elemanıdır. “Rotil” yanlıştır, çünkü salıncak ile tekerlek taşıyıcısı arasında hareketli bağlantı sağlayan küresel mafsaldır. “Aks” yanlıştır, çünkü diferansiyelden aldığı dönme hareketini tekerleklere iletir. İpucu: Soruda “salınımı azaltma” varsa sönümleme görevini, “dönme hareketini iletme” varsa aktarma görevini düşün; parçanın bulunduğu yere değil yaptığı işe odaklan.

37ABS fren sisteminin avantajlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Debriyajın kolay ayrılmasını sağlar.
• B)Frenleme anında direksiyon hâkimiyetini artırır.
• C)Kalkışta patinajı önler.
• D)Frenleme sırasında tekerlekleri kilitler.

Açıklama — ABS, frenleme sırasında tekerleklerin kilitlenmesini önlemek için fren basıncını düzenler. Kilitlenen tekerlek kayar ve aracın yönlendirilmesi zorlaşır. ABS, tekerleklerin dönmeye devam etmesine yardımcı olarak frenleme anında direksiyon hâkimiyetini artırır. “Kalkışta patinajı önler.” yanlıştır, çünkü kalkışta patinajı önlemek ABS'nin değil, ASR gibi çekiş kontrol sistemlerinin görevidir. “Debriyajın kolay ayrılmasını sağlar.” yanlıştır, çünkü debriyajın ayrılması fren sistemiyle değil, kavrama sistemiyle ilgilidir. “Frenleme sırasında tekerlekleri kilitler.” yanlıştır, çünkü ABS'nin amacı tekerlekleri kilitlemek değil, kilitlenmeyi önlemektir. İpucu: Sistem sorularında önce olayın kalkışta mı, frenlemede mi olduğunu ayır; kalkışta patinajı çekiş kontrolüyle, frenlemede kilitlenmeyi ABS ile eşleştir.

38İçten yanmalı motorlar hangi enerjiyi mekanik enerjiye dönüştürür?

• A)Elektrik enerjisini
• B)Hidrolik enerjiyi
• C)Isı enerjisini
• D)Nükleer enerjiyi

Açıklama — İçten yanmalı motorlar, ısı enerjisinin bir bölümünü mekanik enerjiye dönüştürür. Yakıtın kimyasal enerjisi yanma sırasında ısıya dönüşür. Isınan gazların basıncı pistonu hareket ettirir; pistonun hareketi krank milinde dönme hareketine çevrilir. “Nükleer enerjiyi” yanlıştır, çünkü içten yanmalı motorda enerji çekirdek tepkimelerinden değil, yakıtın yanmasından elde edilir. “Hidrolik enerjiyi” yanlıştır, çünkü basınçlı sıvının enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren düzenek hidrolik motordur. “Elektrik enerjisini” yanlıştır, çünkü elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren, marş motoru gibi elektrik motorlarıdır. İpucu: Enerji dönüşümü sorularında düzeneğin görevini belirle; içten yanmada yakıt → ısı → hareket, marşta elektrik → hareket, frende hareket → ısı zincirini kullan.

39Akümülatörün bakımında aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

• A)Plakaların 1 cm üzerine kadar saf su ile doldurulmalıdır.
• B)Plakaların ortasına kadar saf su ile doldurulmalıdır.
• C)Plakaların 1 cm altına kadar saf su ile doldurulmalıdır.
• D)Akümülatörün tamamı saf su ile doldurulmalıdır.

Açıklama — Su ilavesi yapılabilen sulu tip akümülatörlerde eksilen sıvı seviyesi, saf su eklenerek plakaların 1 cm üzerine çıkarılır. Plakaların elektrolit denilen asitli sıvıyla tamamen örtülmesi, düzgün çalışmaları ve zarar görmemeleri için gereklidir. Normal bakımda asit değil, eksilen su tamamlanır. “Plakaların ortasına kadar saf su ile doldurulmalıdır.” yanlıştır, çünkü plakaların bir bölümü sıvı dışında kalır. “Akümülatörün tamamı saf su ile doldurulmalıdır.” yanlıştır, çünkü aşırı dolum şarj sırasında asitli sıvının taşmasına yol açabilir. “Plakaların 1 cm altına kadar saf su ile doldurulmalıdır.” yanlıştır, çünkü plakaların üst kısmı sıvıyla örtülmez ve zarar görebilir. İpucu: Sıvı seviyesi sorularında “ne kadar çok, o kadar iyi” diye düşünme; parçayı koruyan yeterli seviyeyi ve doğru sıvı türünü birlikte ara.

40Motordaki aşınmaları hangi sistem azaltır?

• A)Yağlama sistemi
• B)Şarj sistemi
• C)Marş sistemi
• D)Ateşleme sistemi

Açıklama — Doğru cevap yağlama sistemidir. Bu sistem, hareketli motor parçaları arasında ince bir yağ tabakası oluşturarak metal yüzeylerin doğrudan temasını ve sürtünmeyi azaltır. Böylece parçalar daha az aşınır ve motorun ömrü uzar. “Şarj sistemi” yanlıştır, çünkü motor çalışırken elektrik üretip aküyü şarj eder ve elektrikli donanımları besler. “Marş sistemi” yanlıştır, çünkü motorun çalışmaya başlaması için gereken ilk hareketi sağlar. “Ateşleme sistemi” yanlıştır, çünkü benzinli motorlarda hava-yakıt karışımını tutuşturacak kıvılcımı oluşturur. İpucu: Sistem sorularında işlevi anahtar sözcükle eşleştir: sürtünme ve aşınma yağlamayı, elektrik üretimi şarjı, ilk hareket marşı, kıvılcım ateşlemeyi gösterir.

41Radyatöre konulacak su peteklerin neresinde olmalıdır?

• A)Üzerinde
• B)Ortasında
• C)Hizasında
• D)Altında

Açıklama — Radyatördeki soğutma sıvısının seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır. Böylece peteklerdeki su kanalları sıvıyla dolu kalır ve motordan gelen ısı, radyatörden geçen havaya etkili biçimde aktarılır. Seviye kontrolü motor soğukken, üreticinin belirttiği yöntemle yapılmalıdır. “Altında” yanlıştır, çünkü peteklerdeki su kanalları yeterince sıvıyla dolmaz ve soğutma yetersiz kalır. “Ortasında” yanlıştır, çünkü peteklerin üst bölümündeki kanallar sıvısız kalabilir ve ısı aktarımı azalır. “Hizasında” yanlıştır, çünkü su seviyesinin peteklerin üst sınırına eşit olması değil, bu sınırın üzerinde bulunması gerekir. İpucu: Sıvı seviyesi sorularında önce kontrol edilen yeri belirle; radyatörde peteklerin dolu kalmasını, genleşme kabında ise sıvının alt ve üst seviye işaretleri arasında olmasını esas al.

42Aşağıdakilerin hangisindeki arıza, farların yanmamasına sebep olur?

• A)Far anahtarındaki
• B)Endüksiyon bobinindeki
• C)Bujilerdeki
• D)Distribütördeki

Açıklama — Doğru cevap “Far anahtarındaki”dir. Far anahtarı, aydınlatma devresini kumanda ederek farların açılıp kapanmasını sağlar. Anahtardaki arıza bu kumandayı engelleyerek farların yanmamasına neden olabilir. “Bujilerdeki” yanlıştır, çünkü bujiler benzinli motorda hava-yakıt karışımını ateşleyen kıvılcımı oluşturur ve far devresini kumanda etmez. “Distribütördeki” yanlıştır, çünkü distribütör ateşleme gerilimini bujilere dağıtır ve aydınlatma devresinde görev yapmaz. “Endüksiyon bobinindeki” yanlıştır, çünkü endüksiyon bobini bujilerin kıvılcım oluşturması için yüksek gerilim üretir ve ateşleme sistemine aittir. İpucu: Önce çalışmayan işlevin hangi sisteme ait olduğunu belirle; ardından parçaları aydınlatma, ateşleme ve şarj gibi sistemlere ayırarak ilgisiz olanları ele.

43Seyir hâlindeki aracın gösterge panelinde aşağıdaki ikaz ışıklarından hangisinin yanıyor olması, trafik kurallarına uymak şartıyla derhal durulması gerektiğini belirtir?

• A)
• B)
• C)
• D)

Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soru, gösterge panelindeki ikaz ışıklarının aciliyet seviyesini anlama ve doğru tepkiyi verme becerini ölçer. Gösterge panelindeki her ışık farklı bir anlama gelir ve bazıları, aracın ve sizin güvenliğiniz için derhal harekete geçmenizi gerektiren kritik arızaları haber verir. Doğru cevap olan seçenekteki, üzerinde artı (+) ve eksi (-) işaretleri bulunan akü simgesi, akü şarj ikaz ışığıdır. Bu ışığın seyir hâlinde yanması, halk arasında bilinenin aksine sadece akünün zayıf olduğu anlamına gelmez; asıl olarak aracın şarj sisteminde (alternatör, V kayışı veya regülatör gibi parçalarda) bir arıza olduğunu ve akünün artık şarj edilmediğini gösterir. Araç, çalışmasına devam etmek için gerekli tüm elektriği doğrudan aküde depolanan sınırlı enerjiden kullanmaya başlar. Bu enerji tükendiğinde, elektrik sisteminde kesintiler yaşanabilir, elektrik destekli direksiyon ve fren gibi sistemlerde zayıflama hissedilebilir ve nihayetinde motor stop edebilir. Bu durum, özellikle yoğun trafikte veya bir otoyolun ortasında meydana gelirse tehlikeli bir kontrol kaybına yol açabilir. Bu nedenle, şarj ikaz ışığı yandığında, trafik kurallarına uyarak, yani ani manevralardan kaçınarak ve sinyal vererek, aracınızı güvenli bir yere (emniyet şeridi, cep veya uygun bir park alanı) çekip derhal durdurmanız ve kontağı kapatmanız gerekir. Diğer seçeneklere bakıldığında, A seçeneğindeki sola dönük ok, sol sinyal lambasının çalıştığını gösteren bir bilgi ışığıdır; bir arıza belirtmez ve durmayı gerektirmez. C seçeneğindeki içinde dalgalı oklar olan dikdörtgen simge, arka cam rezistansının (buğu çözücünün) devrede olduğunu belirtir; bu bir konfor ve görüş donanımıdır, arıza değildir ve durmayı gerektirmez. D seçeneğindeki far ve ışık demeti simgesi ise kısa hüzmeli farların veya sis farlarının açık olduğunu gösteren bir başka bilgi ışığıdır ve yine bir tehlike veya arıza durumu bildirmez. Temel güvenlik ilkesi şudur: Araç hareket hâlindeyken yanan kırmızı renkli ikaz ışıkları (şarj, yağ basıncı, hararet gibi), aracın mekanik veya elektriksel sistemlerinde ciddi bir sorun olduğunu ve yola devam etmenin tehlikeli veya araca zarar verici olabileceğini bildirir. Bu yüzden derhal ve güvenli bir şekilde durulmalıdır. Akılda kalıcı bir ipucu olarak şunu düşünebilirsiniz: Gösterge panelindeki kırmızı ışıklar, trafikteki kırmızı ışık gibidir; dur ve sorunun ne olduğunu anla. Sarı/turuncu ışıklar ise sarı trafik ışığı gibidir; dikkatli ol ve en kısa zamanda servise git.

44Hava filtresi kirli ise motor nasıl bir karışımla çalışır?

• A)Fakir
• B)Zengin
• C)Az yakıtlı
• D)Normal

Açıklama — Doğru cevap “Zengin”dir. Hava filtresi kirlendiğinde hava geçişi zorlaşır ve silindirlere giren hava miktarı azalır. Yakıt miktarı aynı kaldığında yakıtın havaya oranı artar; bu durum zengin karışım olarak adlandırılır. “Fakir” yanlıştır, çünkü fakir karışımda havaya göre yakıt azdır; burada ise hava azalmaktadır. “Normal” yanlıştır, çünkü hava miktarındaki azalma, yakıt aynı kaldığında hava-yakıt oranını normalden uzaklaştırır. “Az yakıtlı” yanlıştır, çünkü hava filtresinin kirlenmesi yakıtı değil, hava geçişini kısıtlar. İpucu: “Zengin” ve “fakir” ifadelerini yakıta göre yorumla; önce hangi bileşenin azaldığını bul, sonra havaya göre yakıt fazlaysa zengin, azsa fakir karışım sonucuna ulaş.

45Sürücülerin trafik içindeki davranışlarının sonuçlarını düşünerek hareket etmesi hâli, trafikte hangi temel değere sahip olunduğunu gösterir?

• A)Kabalık
• B)Hırçınlık
• C)Bencillik
• D)Sorumluluk

Açıklama — Doğru cevap “Sorumluluk”tur. Sorumluluk, sürücünün davranışlarının olası sonuçlarını düşünerek hem kendisinin hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliğini gözetmesidir. Örneğin, öndeki aracın aniden durabileceğini hesaba katarak takip mesafesini korumak sorumlu bir davranıştır. “Kabalık” yanlıştır, çünkü başkalarına saygısız ve nezaketsiz davranmayı ifade eder. “Hırçınlık” yanlıştır, çünkü sakin ve kontrollü davranmak yerine öfkeli ve sert tepkiler vermeyi ifade eder. “Bencillik” yanlıştır, çünkü diğer yol kullanıcılarını önemsemeden yalnızca kendi çıkarını gözetmektir. İpucu: Trafik adabı sorularında davranışın özünü bul: Sonuçları gözetmek sorumluluğa, kendini başkasının yerine koymak empatiye, beklerken sakin kalmak sabra işaret eder.

46Hangi özelliğe sahip olmayan sürücünün sabırsız, öfkeli, yorgun, stresli ve iletişim becerileri eksik bir kişi olma ihtimali daha fazladır?

• A)Aşırı tepki gösteren
• B)Hoşgörülü
• C)Görgüsüzce davranan
• D)Bencil

Açıklama — Doğru cevap “Hoşgörülü”dür; çünkü hoşgörü, sabırlı davranmayı, öfkeyi kontrol etmeyi ve sağlıklı iletişim kurmayı destekler. Hoşgörünün eksikliği, özellikle stresli veya yorgun olunan durumlarda sabırsız ve öfkeli tepkilere zemin hazırlayabilir. Hoşgörü, kural ihlallerini onaylamak değil, karşılaşılan hatalara güvenliği koruyarak sakin yaklaşmaktır. “Bencil” yanlıştır, çünkü bencil olmamak başkalarının ihtiyaçlarını gözetmeyi kolaylaştıran olumlu bir özelliktir. “Aşırı tepki gösteren” yanlıştır, çünkü aşırı tepki göstermemek öfke ve çatışmayı artıran değil, azaltan bir tutumdur. “Görgüsüzce davranan” yanlıştır, çünkü görgüsüzce davranmamak saygılı davranışlarla ve sağlıklı iletişimle bağdaşır. İpucu: Önce soru kökündeki “olmayan” gibi olumsuz ifadeleri bul; ardından her özelliğin yokluğunu düşünerek bunun soruda anlatılan davranışlarla uyuşup uyuşmadığını kontrol et.

47Aşağıdakilerden hangisi, trafik kazalarının ülke ekonomisine verdiği zararlardan biri değildir?

• A)Trafik işaretlerinin hasar görmesi
• B)Kara yollarının zamanından önce yıpranması
• C)Trafik suçlarına uygulanan cezaların artırılması
• D)Yol kenarındaki oto korkuluklarının tahrip olması

Açıklama — “Trafik suçlarına uygulanan cezaların artırılması” bu sorunun cevabıdır, çünkü soru kazaların ülke ekonomisine verdiği zararlardan olmayanı aramaktadır. Cezaların artırılması, kural ihlallerini caydırmaya yönelik bir düzenlemedir; kazanın yol açtığı maddi hasar veya kaynak kaybı değildir. “Kara yollarının zamanından önce yıpranması” cevap değildir, çünkü kaza sonucu yolun zarar görmesi bakım ve onarım giderlerini artırarak ekonomik kayba yol açar. “Trafik işaretlerinin hasar görmesi” cevap değildir, çünkü hasarlı işaretlerin onarılması veya yenilenmesi kaynak harcanmasını gerektirir. “Yol kenarındaki oto korkuluklarının tahrip olması” cevap değildir, çünkü korkulukların onarılması veya değiştirilmesi ekonomik maliyet oluşturur. İpucu: “Değildir” gibi olumsuz ifadeleri önce belirle; ardından seçeneklerin sorulan özelliği taşıyıp taşımadığını kontrol ederek bu özelliği taşımayanı seç.

48Geçme yapan araca, geçilmekte olan araç sürücüsünün yavaşlayıp kolaylık sağlaması durumu, trafikte hangi temel değerle ifade edilir?

• A)Bencillik
• B)İnatlaşmak
• C)Diğerkâmlık
• D)Sorumsuzluk

Açıklama — Diğerkâmlık, başkalarının iyiliğini ve yararını gözeterek onlara yardımcı olmaktır. Geçilen sürücünün yavaşlayıp diğer aracın güvenle geçmesini kolaylaştırması bu değeri yansıtır. Trafik kuralları da geçilen sürücünün hızını artırmamasını ve kurallara uygun geçişi engellememesini gerektirir. “Bencillik” yanlıştır, çünkü sürücü yalnız kendi çıkarını değil, diğer sürücünün güvenliğini de gözetmektedir. “İnatlaşmak” yanlıştır, çünkü burada geçişi zorlaştırmak yerine kolaylaştıran bir davranış vardır. “Sorumsuzluk” yanlıştır, çünkü güvenli geçişe yardımcı olmak, trafik güvenliğini gözeten sorumlu bir davranıştır. İpucu: Trafik adabı sorularında önce “Başkalarına yardımcı mı oluyor, onları zora mı sokuyor?” diye sor; sonra bu tutuma uymayan seçenekleri ele.

49I. Kural ihlallerine II. Tehlikeli davranışlara III. Güvenli sürücülük yeteneklerini olumlu yönde etkilemeye Trafikte yaşanan öfke duygusu, verilenlerden hangilerine yol açabilmektedir?

• A)I ve II
• B)I ve III
• C)II ve III
• D)I, II ve III

Açıklama — “I ve II” doğrudur; trafikte öfke, dikkat ve öz denetimi zayıflatarak kural ihlallerine ve tehlikeli davranışlara yol açabilir. Öfkelenen sürücünün hız sınırını aşması veya önündeki aracı sıkıştırması buna örnektir. Öfke, güvenli sürücülük yeteneklerini geliştirmez; aksine sağlıklı karar vermeyi zorlaştırabilir. “I ve III” yanlıştır, çünkü öfke güvenli sürüş yeteneklerini olumlu etkilemez ve tehlikeli davranışlara da yol açabilir. “II ve III” yanlıştır, çünkü olumlu etki ifadesi doğru değildir ve öfke kural ihlallerine de yol açabilir. “I, II ve III” yanlıştır, çünkü öfkenin güvenli sürücülük yeteneklerini olumlu etkilediğini belirten III doğru değildir. İpucu: Duyguların sürüşe etkisini soran sorularda duyguyu yaşamak ile onu yönetmeyi ayır; güvenliği destekleyen öfke değil, öfke kontrolüdür.

50Öndeki araç yol kenarına park etmeye çalışırken arkadan gelen diğer aracın onu beklemesi durumu, trafikte hangi temel değere sahip olunduğunu gösterir?

• A)Aşırı tepki
• B)Öfke
• C)Sabır
• D)İnatlaşma

Açıklama — Trafikte sabır, gecikme karşısında sakinliğini koruyarak diğer sürücüye manevrasını tamamlaması için zaman tanımaktır. Park etmeye çalışan aracı acele ettirmeden beklemek bu değeri gösterir. Böylece diğer sürücü üzerinde baskı oluşturulmaz ve trafik güvenliğine katkı sağlanır. “Aşırı tepki” yanlıştır, çünkü bekleyen sürücü duruma ölçüsüz bir karşılık vermemektedir. “Öfke” yanlıştır, çünkü davranışta kızgınlıkla tepki verme değil, sakin biçimde bekleme vardır. “İnatlaşma” yanlıştır, çünkü bekleyen sürücü karşı tarafla çekişmek yerine manevranın tamamlanmasına fırsat tanımaktadır. İpucu: Trafik adabı sorularında davranışı temel özelliğiyle eşleştirin: gecikmeyi sakince karşılamak sabır, kendini başkasının yerine koymak empati, hataya anlayışla yaklaşmak hoşgörüdür.