Sorular ve açıklamaları
1Ülkemizde 112 acil telefon hattı, öncelikle hangi hizmet için kullanılmaktadır?
- A)İtfaiye
- B)Ambulans
- C)Polis imdat
- D)Jandarma imdat
Açıklama — 112 acil telefon hattı, ülkemizde öncelikle ambulans hizmeti için kullanılmaktadır. Bu hat, acil sağlık hizmetlerine hızlı erişim sağlamak amacıyla tahsis edilmiştir. Diğer seçenekler olan itfaiye, polis imdat ve jandarma imdat için farklı acil numaralar bulunmaktadır; örneğin, itfaiye için 110, polis imdat için 155 kullanılmaktadır. Trafik güvenliği açısından, acil durumlarda doğru numarayı aramak hızlı müdahale ve can güvenliği için kritiktir. Hatırlatma: 112, Avrupa genelinde de acil sağlık hizmetleri için kullanılan ortak bir numaradır.
2Aşağıdakilerden hangisi, kazazedenin değerlendirilmesinde ikinci adım olan "Tüm vücudun baştan sona yeniden değerlendirilmesi" basamağında yer alır?
- A)Kullandığı ilaçların belirlenmesi
- B)Adı ve soyadının öğrenilmesi
- C)Kişisel özgeçmişinin öğrenilmesi
- D)Solunum sayısının değerlendirilmesi
Açıklama — Doğru cevap, solunum sayısının değerlendirilmesidir. Birincil kontrolün ardından yapılan baştan sona değerlendirmede yaşam bulguları ve yaralanma belirtileri ayrıntılı olarak incelenir. Solunum sayısı, kazazedenin o andaki yaşamsal durumunu gösteren bir bulgu olduğu için bu basamakta yer alır. “Adı ve soyadının öğrenilmesi” yanlıştır, çünkü kimlik bilgisi edinmeye yöneliktir ve hikâye alma kapsamında yer alır. “Kullandığı ilaçların belirlenmesi” yanlıştır, çünkü sağlık durumuna ilişkin bilgi toplama, yani hikâye alma işlemidir. “Kişisel özgeçmişinin öğrenilmesi” yanlıştır, çünkü önceki hastalıklar ve sağlık geçmişi hikâye alma basamağında sorgulanır. İpucu: Seçenekleri “gözlem ve ölçümle bulunanlar” ile “kişiden bilgi alınarak öğrenilenler” diye ayır; ilki vücudun değerlendirilmesini, ikincisi kimlik ve sağlık geçmişiyle ilgiliyse hikâye almayı düşündürür.
3Aşağıdakilerden hangisi, kaza sonrası güvenli bir ortamın oluşturulması için yapılması gereken uygulamalardandır?
- A)Olay yerinin diğer araç sürücüleri tarafından görünmesinin engellenmesi
- B)Kazaya uğrayan aracın kontağının açık bırakılması
- C)Araç LPG’li ise bagajında bulunan tüpün vanasının kapatılmaması
- D)Yardımı güçleştirecek meraklı kişilerin olay yerinden uzaklaştırılması
Açıklama — Yardımı güçleştiren meraklı kişilerin olay yerinden uzaklaştırılması, ilk yardımcıların ve acil ekiplerin rahat çalışmasını sağlar. Olay yerinde öncelik, ilk yardımcının, yaralının ve çevredekilerin güvenliğini sağlamak ve yeni kazaları önlemektir. “Olay yerinin diğer araç sürücüleri tarafından görünmesinin engellenmesi” yanlıştır, çünkü sürücülerin tehlikeyi erken fark etmesi için olay yeri uyarı işaretleriyle belirgin hâle getirilmelidir. “Araç LPG’li ise bagajında bulunan tüpün vanasının kapatılmaması” yanlıştır, çünkü güvenle yapılabiliyorsa vana kapatılarak gaz akışı kesilmelidir. “Kazaya uğrayan aracın kontağının açık bırakılması” yanlıştır, çünkü motor çalışmıyor olsa bile elektrik kaynaklı yangın riskini azaltmak için kontak kapatılmalıdır. İpucu: Güvenli ortam sorularında “tehlikeyi azalt, sürücüleri uyar, yardım yolunu açık tut” kuralıyla seçenekleri ele.
4Resimde görülen manevra, hangi amaçla uygulanır?
- A)Kanamanın durdurulması için
- B)Kemik kırıklarının tespit edilmesi için
- C)Dolaşımın değerlendirilmesi için
- D)Yabancı cisim tıkanmalarında solunum yolunu açmak için
Açıklama — Resimde, kurtarıcının kişinin arkasından üst karın bölgesine bası uyguladığı Heimlich manevrası görülür. Bu manevra, bilinci açık kişinin yabancı cisim nedeniyle nefes alamadığı, konuşamadığı ve etkili öksüremediği hava yolu tıkanıklığında uygulanır. Bası, akciğerlerdeki havanın yabancı cismi dışarı atmasına ve solunum yolunun açılmasına yardımcı olur. “Kanamanın durdurulması için” yanlıştır, çünkü kanama kontrolünde karna değil, kanayan bölgeye doğrudan bası uygulanır. “Dolaşımın değerlendirilmesi için” yanlıştır, çünkü dolaşım nabız gibi bulgularla değerlendirilir, karna basıyla değil. “Kemik kırıklarının tespit edilmesi için” yanlıştır, çünkü kırık tespitinde yaralı bölge desteklenerek hareketsiz tutulur. İpucu: Görselde ellerin yerine ve hareketin yönüne bak; yaraya bası kanama kontrolünü, uzvu sabitleme kırık tespitini, karna içe ve yukarı bası hava yolunu açmayı düşündürür.
5Yetişkinlere ve bebeklere yapılan temel yaşam desteği uygulamasında, göğüs kemiği kaç cm aşağı inecek şekilde kalp basısı uygulanır?
- A)Yetişkin - 2 Bebek - 1
- B)Yetişkin - 5 Bebek - 4
- C)Yetişkin -7 Bebek - 6
- D)Yetişkin - 3 Bebek - 2
Açıklama — Yetişkinde 5 cm, bebekte 4 cm bası derinliği doğru eşleştirmedir. Bebekte bu ölçü, göğsün ön-arka çapının yaklaşık üçte birine karşılık gelir. Yeterli derinlikteki göğüs basıları, kalbin pompalama işlevini geçici olarak destekleyerek yaşamsal organlara kan ulaşmasını sağlar. “Yetişkin - 2 Bebek - 1” yanlıştır, çünkü bu derinlikler etkili kan dolaşımı sağlamak için yetersizdir. “Yetişkin - 3 Bebek - 2” yanlıştır, çünkü her iki yaş grubunda da gereken bası derinliğinin altında kalır. “Yetişkin - 7 Bebek - 6” yanlıştır, çünkü aşırı derin bası göğüs kafesinde ve iç organlarda yaralanma riskini artırır. İpucu: Bası derinliği sorularında önce yaş grubunu belirle; bebekte göğsün ön-arka çapının üçte birini ölçüt al, çok yüzeysel ve aşırı derin bası öneren eşleştirmeleri ele.
6İlk yardımcı olarak bulunduğunuz bir kaza yerinde, kazazedelerden birinin öksürme ile ağzından açık kırmızı renkte, köpüklü kan geldiğini gözlemlediniz. Bu durumda, aşağıdaki organlardan hangisinin yaralandığını düşünürsünüz?
- A)Böbrek
- B)Akciğer
- C)Bağırsak
- D)Karaciğer
Açıklama — Öksürükle ağızdan açık kırmızı, köpüklü kan gelmesi akciğer yaralanmasını düşündürür. Akciğerden solunum yollarına geçen kan, hava ve salgılarla karıştığı için köpüklü görünür. “Böbrek” yanlıştır, çünkü böbrek yaralanması idrarda kan görülmesine yol açabilir; öksürükle köpüklü kan gelmesini açıklamaz. “Bağırsak” yanlıştır, çünkü bağırsak kaynaklı kanama sindirim sistemiyle ilişkilidir ve öksürükle köpüklü kan gelmesini açıklamaz. “Karaciğer” yanlıştır, çünkü karaciğer yaralanması karın içine kanamaya yol açabilir; öksürükle köpüklü kan gelmesi bu yaralanmanın tipik bulgusu değildir. İpucu: Kanama sorularında yalnız renge değil, kanın nasıl geldiğine de bak: öksürükle kan gelmesi solunum yollarını, kanlı kusma sindirim sistemini, kanlı idrar ise idrar yollarını düşündürür.
7Kalp-damar sisteminin yaşamsal organlara uygun oranda kanlanma yapamaması nedeniyle ortaya çıkan, tansiyon düşüklüğü ile seyreden ve ani gelişen dolaşım yetmezliğine - - - - denir. Bu ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A)Bayılma
- B)Şok
- C)Havale
- D)Epilepsi
Açıklama — Doğru cevap “Şok”tur. Şok, dolaşım sisteminin yaşamsal organlara yeterli kan ve oksijen ulaştıramamasıyla gelişen akut dolaşım yetmezliğidir. Sorudaki ani başlangıç, tansiyon düşüklüğü ve organların yetersiz kanlanması bu durumu tarif eder. “Bayılma” yanlıştır, çünkü beyne giden kanın geçici olarak azalmasına bağlı kısa süreli bilinç kaybını ifade eder. “Havale” yanlıştır, çünkü beyindeki anormal elektriksel etkinliğe bağlı istemsiz kasılmalarla ortaya çıkan nöbeti anlatır. “Epilepsi” yanlıştır, çünkü tekrarlayan nöbetlerle seyreden bir beyin hastalığıdır, akut dolaşım yetmezliği değildir. İpucu: Tanımdaki ana bozukluğu ara; organların yetersiz kanlanması dolaşım sorununu, kısa süreli bilinç kaybı bayılmayı, istemsiz kasılmalar ise nöbet tablosunu düşündürür.
8Baş yaralanması sebebiyle bayılan ve daha sonra kendine gelen yaralıya, aşağıdakilerden hangisi uygulanır?
- A)Başı sıcak su ile yıkanır.
- B)Bulantı önleyici ve ağrı kesici ilaç verilir.
- C)Normal faaliyetini sürdürmesine izin verilir.
- D)En az 12-24 saat süre ile hekim kontrolünde tutulur.
Açıklama — Bu soruda doğru uygulama, yaralının en az 12-24 saat hekim kontrolünde tutulmasıdır. Baş darbesinden sonra bilincin açılması tehlikenin geçtiğini göstermez; kafa içi kanama gibi ciddi sorunların belirtileri sonradan ortaya çıkabilir. Tıbbi değerlendirme geciktirilmez; uygulanacak izlem süresini hekim belirler. “Başı sıcak su ile yıkanır.” yanlıştır, çünkü başı yıkamak olası kafa içi hasarı gidermez ve yaralının gereksiz hareket ettirilmesinden kaçınılmalıdır. “Bulantı önleyici ve ağrı kesici ilaç verilir.” yanlıştır, çünkü hekim önerisi olmadan verilen ilaçlar belirtileri maskeleyebilir ve değerlendirmeyi güçleştirebilir. “Normal faaliyetini sürdürmesine izin verilir.” yanlıştır, çünkü kendini iyi hissetmesi ciddi yaralanmayı dışlamaz ve yaralının hareket etmesine izin verilmemelidir. İpucu: Travma sorularında “kendine geldi” ifadesini “tehlike geçti” diye yorumlama; geçici düzelmeye değil, bilinç kaybı gibi tehlike işaretlerine göre karar ver.
9Bilinç kaybının en ileri durumu, koma hâli olarak bilinir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi koma hâli belirtilerindendir?
- A)Öksürmek
- B)Yutkunmak
- C)İdrar kaçırmak
- D)Sesli dürtülere tepki vermek
Açıklama — Koma, kişinin uyandırılamadığı ve çevresindeki uyaranların farkında olmadığı derin bilinç kaybıdır. Bu durumda idrar tutmayı sağlayan denetim bozulabildiği için “İdrar kaçırmak” doğru cevaptır. Ancak bu bulgu tek başına koma tanısı koydurmaz. “Öksürmek” yanlıştır, çünkü öksürme koruyucu bir reflekstir ve komada zayıflayabilir veya kaybolabilir. “Yutkunmak” yanlıştır, çünkü komada yutma refleksi de bozulabilir; yutkunmak koma belirtisi değildir. “Sesli dürtülere tepki vermek” yanlıştır, çünkü komadaki kişi seslenmeyle uyandırılamaz ve anlamlı yanıt vermez. İpucu: Bilinç bozukluğu sorularında uyarılara anlamlı yanıt verilip verilmediğine odaklan; derin bilinç kaybında tepkilerin, koruyucu reflekslerin ve vücut denetiminin azalmasını düşün.
10Delici göğüs yaralanmalarında kazazedeye, aşağıdaki pozisyonlardan hangisi verilir?
- A)
- B)
- C)
- D)
Açıklama — Bu soru, delici göğüs yaralanması gibi hayati bir durumda kazazedeye verilmesi gereken doğru pozisyonu ölçmektedir. Doğru pozisyon, kazazedenin sırtı desteklenmiş bir şekilde yarı oturur pozisyona getirilmesidir. Ancak burada kritik bir ayrıntı, kazazedenin yaralı tarafının üzerine doğru eğilerek oturtulmasıdır. Bu pozisyon, sağlam olan akciğerin daha rahat çalışmasını ve solunum kapasitesini en üst düzeyde kullanmasını sağlar. Aynı zamanda diyaframın aşağı doğru hareketini kolaylaştırıp karın kaslarını gevşeterek, göğüs kafesi üzerindeki baskıyı azaltır ve kazazedenin daha rahat nefes almasına yardımcı olur. Ayrıca, bu tür yaralanmalarda eğer delici cisim hala yerindeyse kesinlikle çıkarılmamalı ve açık göğüs yarası, havayı geçirmeyen bir malzeme ile mümkünse üç tarafı kapalı kalacak şekilde örtülmelidir. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; sırtüstü düz yatış pozisyonu, karın organlarının diyaframa baskı yaparak zaten zor olan solunumu daha da güçleştireceği için yanlıştır. Bilinci kapalı ancak solunumu ve nabzı olan kazazedeler için kullanılan koma pozisyonu, solunum yolunu açık tutma amacı taşır ancak delici göğüs yaralanması olan bilinçli bir kazazedenin solunum sıkıntısına çözüm olmaz. Bacakların yaklaşık 30 cm yukarı kaldırıldığı şok pozisyonu ise kan basıncı düşüklüğünde uygulansa da, delici göğüs yaralanmasında kesinlikle uygulanmamalıdır; çünkü bacakların kaldırılması karın içi basıncı artırarak diyaframı yukarı iter ve solunumu daha da zorlaştırır. Bu durumda temel ilk yardım ilkesi, yaralının en acil ve hayati tehlikesi olan solunum yetmezliğine yönelik müdahalede bulunmaktır. Sürücülerin bu gibi durumlarda doğru ilk yardım pozisyonlarını bilmesi, yaralının hayatta kalma şansını artıran kritik bir beceridir.
11I. Damar ve sinir sıkışmasına II. Çıkığın sık sık tekrar etmesine III. Eklem bağlarının düzelmeyecek ölçüde tahrip olmasına Çıkmış kemiğin uzman olmayan kişilerce eklem boşluğuna konulmaya çalışılması, yukarıda verilenlerden hangilerine neden olabilir?
- A)I ve II
- B)II ve III
- C)I, II ve III
- D)Yalnız I
Açıklama — I, II ve III’ün tamamı doğrudur. Uzman olmayan bir kişinin çıkığı yerine oturtmaya çalışması damar ve sinirleri sıkıştırabilir, eklem bağlarında kalıcı hasara yol açabilir. Bağların hasar görmesi eklemin sağlamlığını azaltarak çıkığın tekrarlamasını kolaylaştırır. Bu nedenle eklem bulunduğu konumda sabit tutulmalı, yerine oturtulmaya çalışılmamalı ve 112 aranmalıdır. “II ve III” yanlıştır, çünkü damar ve sinir sıkışması riskini dışarıda bırakır. “Yalnız I” yanlıştır, çünkü çıkığın tekrarlaması ve eklem bağlarının kalıcı hasarı da olası sonuçlardır. “I ve II” yanlıştır, çünkü eklem bağlarının düzelmeyecek ölçüde zarar görmesi de mümkündür. İpucu: Eklem yaralanmalarında “yerine oturtma” değil, “bulduğun konumda sabitleme” ilkesini ara; ilk yardımın amacı düzeltmek değil, ek zararı önlemektir.
12Sürükleme yöntemleri, I. Çok kilolu ve iri yarı kişilerin taşınmasında, II. Kazazedelerin dar, basık ve geçiş güçlüğü olan bir yerden çıkarılmasında kullanılır. Verilenler için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Her ikisi de yanlış
- B)Yalnız I doğru
- C)Yalnız II doğru
- D)Her ikisi de doğru
Açıklama — Sürükleme yöntemi, çok kilolu ve iri yapılı kişilerin taşınmasında ve kazazedelerin dar, basık, geçişi güç yerlerden çıkarılmasında kullanılabilir. Kişiyi bütünüyle kaldırmayı gerektirmediği ve kısıtlı alanda uygulanabildiği için her iki ifade de doğrudur. Ancak yaralı, bulunduğu yerde kalması tehlikeliyse veya taşınması zorunluysa hareket ettirilmelidir. “Yalnız I doğru” yanlıştır, çünkü dar ve basık yerlerden çıkarmada da sürükleme yöntemi kullanılabilir. “Yalnız II doğru” yanlıştır, çünkü çok kilolu ve iri yapılı kişilerin taşınmasında da bu yöntem kullanılabilir. “Her ikisi de yanlış” yanlıştır, çünkü verilen iki durum da sürükleme yönteminin kullanım alanıdır. İpucu: Taşıma yöntemi sorularında kişinin ağırlığını, hareket yeteneğini ve ortamın genişliğini birlikte değerlendir; verilen her ifadeyi bu koşullara göre ayrı ayrı kontrol et.
13Şekildeki kara yoluna ne ad verilir?
- A)Bölünmüş yol
- B)Tali yol
- C)Geçiş yolu
- D)Bağlantı yolu
Açıklama — Doğru cevap “Bölünmüş yol”dur. Bölünmüş yolda, karşı yönlerdeki trafiğe ayrılan taşıt yolları bir ayırıcıyla birbirinden ayrılır. Şekilde ortadaki ayırıcı gösterimi ve iki yanındaki zıt yönlü trafik okları bu düzeni belirtir. “Tali yol” yanlıştır, çünkü bağlandığı yola göre trafik yoğunluğu bakımından daha az önemde olan yoldur. “Geçiş yolu” yanlıştır, çünkü bir mülke giriş çıkış için yapılan yolun kara yolu sınırları içinde kalan kısmıdır. “Bağlantı yolu” yanlıştır, çünkü kavşak yakınında taşıt yollarını birbirine bağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve tek yönlü trafiğe ayrılmış yol kesimidir. İpucu: Çok şeritli olmak tek başına bölünmüş yol olmak demek değildir; önce karşı yönleri ayıran düzenlemeye, sonra mülk girişi veya kavşak bağlantısı gibi yolun işlevine bak.
14Bu durumda hangisi doğrudur?
- A)Kırmızı arabanın geçmesine izin veririm.
- B)Yeşil arabanın önünden sola dönerim.
- C)Hiçbiri
- D)Yeşil arabanın geçmesine izin verdim.
Açıklama — Görselde sola dönüş yapacaksınız; yeşil araç sağınızdan, kırmızı araç solunuzdan geliyor. Eş değer yolların kesiştiği kontrolsüz kavşaklarda sağdan gelen motorlu araca yol verilir. Bu nedenle yeşil aracın geçmesini beklemelisiniz. “Kırmızı arabanın geçmesine izin veririm.” yanlıştır, çünkü kırmızı araç solunuzdan gelmektedir ve bu durumda size yol vermelidir. “Hiçbiri” yanlıştır, çünkü yeşil araca yol vermek kurala uygun davranıştır. “Yeşil arabanın önünden sola dönerim.” yanlıştır, çünkü bu hareket sağdan gelen yeşil aracın geçiş hakkını engeller. İpucu: Önce görevli, ışık ve levhaları kontrol et; eş değer yolların kontrolsüz kavşağında sağdan geleni bul ve dönüş oklarına bakarak araçların yollarının nerede kesiştiğini belirle.
15Trafik görevlisinin hangi hareketi geceleyin "dönüş" işaretidir?
- A)
- B)
- C)
- D)
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soru trafik görevlisinin geceleyin kullandığı özel işaretleri anlama becerinizi ölçmektedir. Doğru cevap olan seçenekteki görselde, trafik görevlisi bir kolunu dönüş yapılacak istikamete doğru sabit bir şekilde uzatırken, diğer elindeki ışıklı işaret çubuğu ile vücudunun önünden başlayıp dönüş yönünü gösterecek şekilde geniş ve yatay bir kavis çizmektedir. Bu hareket, sürücüye hem hangi yöne dönmesi gerektiğini net bir şekilde işaret eder hem de ışıklı çubuğun kavisli hareketiyle dönüş eyleminin kendisini canlandırır. Yani görevli, adeta aracın izlemesi gereken yolu havada çizerek tarif etmektedir. Bu nedenle bu işaret, geceleyin verilen kesin bir "dönüş" talimatıdır. Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım. Bir seçenekte görevli, ışıklı işaret çubuğunu yere paralel bir şekilde sağa ve sola sallamaktadır. Bu hareket, trafiği "yavaşlatma" anlamına gelir ve sürücülerin hızlarını düşürmeleri gerektiğini bildirir. Diğer bir seçenekte ise geceleyin kullanılan "geç" işareti görülmektedir. Bu işaret, görevlinin ışıklı işaret çubuğunu, trafiğin ilerlemesi istenen yöne doğru sallamasıyla verilir ve sürücülere yolun açık olduğunu, belirtilen istikamette ilerleyebileceklerini ifade eder. Bir başka yanlış seçenekte ise "dur" işareti söz konusudur. Geceleyin "dur" işareti, görevlinin ışıklı işaret çubuğunu sürücüye doğru dik tutması veya göğüs hizasında trafiğe karşı yatay olarak göstermesi şeklinde verilir. Bu işaret, tüm yönlerden gelen trafik için kesin bir "dur" emridir. Bu işaretlerin tümü, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde tanımlanmıştır ve sürücülerin bu işaretlere uyması zorunludur. Unutmayın ki trafik görevlisinin işaretleri, trafik ışıklarından ve levhalarından daha üstündür. Akılda kalıcı bir ipucu olarak şunu düşünebilirsiniz: Görevli, ışıklı çubuğuyla aracınızın gideceği virajı havada çiziyorsa, size "dön" diyordur.
16Işıklı trafik işaret cihazında kırmızı ile birlikte sarı ışığın yanması, beklemekte olan sürücüye neyi bildirir?
- A)Motoru durdurmasını
- B)Geri dönmesini
- C)Harekete hazırlanmasını
- D)Biraz sonra kırmızı ışığın yanacağını
Açıklama — Kırmızı ile birlikte sarı ışığın yanması, yeşil ışığın yanmak üzere olduğunu ve bekleyen sürücünün harekete hazırlanması gerektiğini bildirir. Kırmızı ışık hâlâ yandığı için bu aşamada hareket edilmez. Yeşil yandığında da ancak yol ve kavşak geçişe uygunsa hareket edilir. “Motoru durdurmasını” yanlıştır, çünkü bu ışık birleşimi motoru kapatma talimatı değil, kalkışa hazırlık uyarısı verir. “Geri dönmesini” yanlıştır, çünkü bu işaret dönüş yönü veya geri dönme izni bildirmez. “Biraz sonra kırmızı ışığın yanacağını” yanlıştır, çünkü kırmızı zaten yanmaktadır ve sıradaki aşama yeşildir. İpucu: Sarının hangi ışıkla yandığına bak; kırmızıyla birlikte yanması yeşile, yeşilden sonra tek başına yanması kırmızıya geçişi haber verir.
17İzlediğiniz videodaki trafik akışında, sürücünün hızını düşürerek fren yapmasını gerektiren temel neden aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Ön kısımda sağa dönüş manevrası yapan mavi tır/kamyon
- B)Karşı yönden gelen araçların şerit ihlali yapması
- C)Arkadan gelen aracın yakın takipte bulunması
- D)Yol kenarından aniden çıkabilecek yayalar
Açıklama — Bu tür videolu tehlike algısı sorularında, gözünüz ilk olarak sizin şeridinizde bulunan veya gidiş yönünüzü (rotanızı) doğrudan kesen unsurları aramalıdır. Videoda mavi tırın sağa dönüş yaptığı görülmektedir. Büyük hacimli araçlar (tır, kamyon, otobüs) dönüşlerini fiziksel olarak uzun sürede ve geniş bir açıyla tamamlarlar. Pratik İpucu: Videolu sınavlarda önünüzde dönüş manevrası yapan, şerit değiştiren veya kavşağa giren "büyük bir araç" görüyorsanız, doğru cevap her zaman takip mesafesini korumak, yavaşlamak veya fren yapmaktır. Görüntüde olmayan veya gidiş yolunuzu doğrudan etkilemeyen diğer detaylara (örneğin yolun çok uzağındaki araçlara) odaklanarak zaman kaybetmeyin. Odak noktanız her zaman kendi şeridiniz ve hemen önünüzdeki aracın hareketleridir.
18Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Kasisli yola girileceğini
- B)Yolda çalışma olduğunu
- C)Yolun trafiğe kapalı olduğunu
- D)Motorlu taşıtların giremeyeceğini
Açıklama — Bu levha, kasisli yola girileceğini bildirir. Kırmızı çerçeveli üçgenin içindeki iki tümsek biçimli siyah sembol, yol yüzeyindeki engebelere dikkat çeker. Sürücü, sarsıntı ve araç hâkimiyetini kaybetme riskini azaltmak için bu kesime girmeden hızını düşürmelidir. “Yolda çalışma olduğunu” yanlıştır, çünkü yol çalışması levhasında kazı yapan insan sembolü bulunur. “Yolun trafiğe kapalı olduğunu” yanlıştır, çünkü bu işaret geçişi yasaklamaz, yolun durumu hakkında uyarır. “Motorlu taşıtların giremeyeceğini” yanlıştır, çünkü bu yasak motorlu taşıt sembollü, daire biçimli bir levhayla bildirilir. İpucu: Önce şekli, sonra sembolü oku; ucu yukarı bakan kırmızı çerçeveli üçgen tehlikeyi haber verir, içindeki sembol tehlikenin türünü gösterir.
19Kara yolunun sağ ve soluna konan şekildeki trafik işaretleri, sürücülere aşağıdakilerden hangisine yaklaşıldığını bildirir?
- A)Köprüye
- B)Kavşağa
- C)Tali yola
- D)Demir yoluna
Açıklama — Bu işaretler, sürücülere köprüye yaklaşıldığını bildirir. Görseldeki siyah-beyaz eğik şeritli köprü başı levhaları, köprü girişinin sağ ve sol kenarlarını belirginleştirerek güvenli geçişe yardımcı olur. Sürücü, hızını yol şartlarına uygun hâle getirip kendi şeridinde dikkatle ilerlemelidir. “Kavşağa” yanlıştır, çünkü bu levhalar yolların kesişmesini veya birleşmesini değil, köprü girişinin kenarlarını gösterir. “Tali yola” yanlıştır, çünkü tali yol bağlantısı, ana yola katılan yol kolunu gösteren kavşak levhasıyla bildirilir. “Demir yoluna” yanlıştır, çünkü demir yolu geçidi yaklaşım levhalarında beyaz zemin üzerinde kırmızı eğik şeritler bulunur. İpucu: Levhanın yolun iki yanında bulunmasıyla yetinme; şekil, renk ve sembolünü birlikte değerlendir, özellikle eğik şeritli levhalarda renk farkına dikkat et.
20Şekildeki trafik işareti aşağıdakilerden hangisini bildirir?
- A)Mopet yolunu
- B)Bisiklet yolunu
- C)Mopetin giremeyeceğini
- D)Motosikletin giremeyeceğini
Açıklama — Levha, motorlu bisikletlerin (mopetlerin) bu yola girmesinin yasak olduğunu bildirir. Kırmızı çerçeveli daire yasaklama anlamı taşır; beyaz zemindeki mopet simgesi, yasağın hangi araç türüne yönelik olduğunu gösterir. “Mopet yolunu” yanlıştır, çünkü levha mopetlere ayrılmış bir yolu değil, bu araçlar için giriş yasağını bildirir. “Bisiklet yolunu” yanlıştır, çünkü bisiklet yolu mavi daire içinde bisiklet simgesi bulunan levhayla gösterilir. “Motosikletin giremeyeceğini” yanlıştır, çünkü görseldeki simge motosikletin değil, motorlu bisikletin simgesidir. İpucu: Levhayı önce renk ve şekline, sonra içindeki simgeye göre oku; kırmızı çerçeveli daire yasaklama veya kısıtlama, mavi daire ise mecburiyet bildirir.
21Aralıklı yanıp sönen sarı ışık aşağıdakilerden hangisiyle aynı anlamı taşır?
- A)
- B)
- C)
- D)
Açıklama — Değerli sürücü adayı, bu soru trafik ışıklarının ve levhalarının anlam eşdeğerliğini ölçen temel bir bilgiyi sorgulamaktadır. Aralıklı olarak yanıp sönen sarı ışık, sürücüye bir uyarıda bulunur ve kavşağa yaklaşırken dikkatli olması gerektiğini bildirir. Bu ışığın temel anlamı, hızını azalt, kavşağı dikkatle kontrol et ve geçiş hakkına sahip olan diğer araçlara yol ver demektir. Şimdi seçenekleri bu bilgi ışığında inceleyelim. Doğru cevap, kırmızı çerçeveli ters üçgen şeklindeki "Yol Ver" levhasıdır. Bu levha, sürücünün kavşakta veya katıldığı yoldaki araçlara ilk geçiş hakkını vermesi gerektiğini belirtir. Sürücü bu levhayı gördüğünde yavaşlamalı, yolu kontrol etmeli ve ancak yol müsait olduğunda kavşağa girmelidir. Görüldüğü gibi, aralıklı yanıp sönen sarı ışığın anlamı ile "Yol Ver" levhasının anlamı birbiriyle örtüşmektedir; her ikisi de "yavaşla, kontrol et ve yol ver" komutunu içerir. Bu nedenle bu seçenek doğrudur. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince; sekizgen şeklindeki kırmızı "DUR" levhası, sürücünün kavşağa gelmeden önce, trafik olsun ya da olmasın, mutlaka tam olarak durmasını emreder. Bu levha, aralıklı yanıp sönen kırmızı ışık ile aynı anlama gelir, sarı ışıkla değil. Sarı ışıkta durma zorunluluğu yoktur, yavaşlama ve yol verme esastır. Kırmızı daire içindeki beyaz yatay çizgili levha, "Girilmez" işaretidir. Bu işaret, genellikle tek yönlü yollara ters yönden girişi veya taşıt trafiğine kapalı bir alana girişi yasaklar. Kavşaktaki geçiş üstünlüğü ile bir ilgisi yoktur, bu bir yasaklama işaretidir. Kırmızı çemberli beyaz zeminli levha ise "Taşıt Trafiğine Kapalı Yol" anlamına gelir. Bu yola motorlu veya motorsuz hiçbir taşıtın giremeyeceğini belirtir. Bu da bir yasaklama levhasıdır ve sorudaki geçiş hakkı durumuyla ilgisi yoktur. İlgili trafik kuralı sözel olarak şöyledir: Işıklı işaret cihazı bulunan yerlerde, aralıklı olarak yanıp sönen sarı ışık, "Yol Ver" işaret levhası ile aynı anlamdadır ve sürücüler bu yeri yavaş ve dikkatli geçmek zorundadır. Akılda kalıcı bir ipucu olarak şunu düşünebilirsiniz: Sarı renk trafikte her zaman "hazırlan" ve "dikkat et" anlamına gelir. Yanıp sönen sarı ışık da size "Kavşağa dikkatle hazırlan, yavaşla ve yol ver" demektedir.
22Aşağıdakilerden hangisinin tek yönlü yollarda yapılması yasaktır?
- A)Yol eğimliyse çıkışta kullanılan vitesle inilmesi
- B)Ters yönden yola girilmesi
- C)Park manevrası yaparken geri gidilmesi
- D)Hız azaltmak için frene basılması
Açıklama — “Ters yönden yola girilmesi” bu sorunun cevabıdır, çünkü tek yönlü yollarda trafik yalnızca belirlenen yönde akar. Ters yönden giriş, trafik düzenini bozduğu ve çarpışma tehlikesi yarattığı için yasaktır. “Yol eğimliyse çıkışta kullanılan vitesle inilmesi” cevap değildir, çünkü bu uygulama inişte motor freninden yararlanmayı sağlar ve kurala uygundur. “Park manevrası yaparken geri gidilmesi” cevap değildir, çünkü tek yönlü yolda park manevrası için diğer yol kullanıcılarına tehlike veya engel yaratmadan geri gidilebilir. “Hız azaltmak için frene basılması” cevap değildir, çünkü yol ve trafik şartlarına uygun biçimde fren yaparak yavaşlamak yasak değildir. İpucu: Önce “yasaktır” gibi olumsuz ifadeleri fark et; izin verilen davranışları elerken istisnalara dikkat et ve kuralı ihlal eden seçeneği bul.
23Kısa mesafelerde motorlu taşıt yerine yürümeyi veya bisiklete binmeyi tercih etmek hangisini sağlar?
- A)Aracın motor ömrünün kısalmasını
- B)Bireysel ulaşım maliyetlerinin artmasını
- C)Trafik kazalarının artmasını
- D)Hava kirliliğinin ve trafik yükünün azalmasını
Açıklama — Kısa mesafelerde yürümek veya bisiklete binmek, hava kirliliğinin ve trafik yükünün azalmasını sağlar. Bu ulaşım biçimleri egzoz gazı üretmez; motorlu taşıtla yapılan yolculukların azalması da yakıt tüketimini ve trafikteki motorlu taşıt yoğunluğunu azaltır. “Bireysel ulaşım maliyetlerinin artmasını” yanlıştır, çünkü motorlu taşıt yerine yürümek veya bisiklete binmek yakıt giderini azaltır. “Trafik kazalarının artmasını” yanlıştır, çünkü bu tercih motorlu taşıt yoğunluğunu azaltır ve kazaların artacağı anlamına gelmez. “Aracın motor ömrünün kısalmasını” yanlıştır, çünkü kısa mesafeli yolculuklarda aracı kullanmamak motor ömrünü kısaltan bir etken değildir. İpucu: Çevreye duyarlı ulaşım sorularında davranışın yakıt tüketimini, egzoz salımını ve yol kullanımını nasıl değiştirdiğini düşünerek seçenekleri değerlendir.
24Görüş yetersizliği olan tepe üstü ve dönemeçlerde, aşağıdakilerden hangisinin yapılması yasaktır?
- A)Takip mesafesi kuralına uyulması
- B)Bulunduğu şeridin sağına yaklaşılması
- C)Öndeki aracın geçilmesi
- D)Hızın azaltılması
Açıklama — “Öndeki aracın geçilmesi” bu sorunun cevabıdır, çünkü görüş yetersizliği olan tepe üstü ve dönemeçlerde sollama yasaktır. Güvenli geçme için kullanılacak şeridin yeterince ilerisi görüşe açık ve boş olmalıdır. Bu yerlerde karşıdan gelen araçlar görülemeyebileceği için geçmek çarpışma tehlikesi yaratır. “Hızın azaltılması” cevap değildir, çünkü tepe üstlerine yaklaşırken ve dönemeçlere girerken hızı azaltmak zorunludur. “Takip mesafesi kuralına uyulması” cevap değildir, çünkü öndeki araçla güvenli mesafe bırakmak, yavaşlama veya durma gerektiğinde tepki vermeye imkân sağlar. “Bulunduğu şeridin sağına yaklaşılması” cevap değildir, çünkü şerit sınırları içinde güvenli biçimde sağa yaklaşmak, karşı yönden gelen araçlarla aradaki açıklığı artırmaya yardımcı olur. İpucu: Önce “yasaktır”, “yanlıştır” gibi olumsuz ifadeyi belirle; kurala uygun davranışları eleyip kuralı ihlal eden davranışı ara.
25Şekildeki 1 numaralı aracın saatteki hızı 70 kilometredir. Takip mesafesi, saatteki hızın en az yarısı kadar metre olduğuna göre, 1 numaralı araç ile önündeki araç arasında en az kaç metre olmalıdır?
- A)50
- B)35
- C)70
- D)140
Açıklama — Takip mesafesi, takip eden aracın km/saat cinsinden hızının en az yarısı kadar metre olmalıdır. Görselde 1 numaralı aracın önü ile öndeki aracın arkası arasındaki boşluğa bakın. 70 ÷ 2 = 35 olduğundan en az 35 metre bırakılmalıdır. Bu mesafe, öndeki araç yavaşladığında tepki vermek ve gerektiğinde fren yapmak için güvenlik payı sağlar. “50” yanlıştır, çünkü 35 metrelik alt sınırdan büyüktür; soru en az mesafeyi istemektedir. “70” yanlıştır, çünkü verilen kurala göre hızın tamamı değil, yarısı metre olarak alınmalıdır. “140” yanlıştır, çünkü hızı ikiyle çarpmak yerine ikiye bölmek gerekir. İpucu: Hızın yarısına göre takip mesafesi sorulduğunda takip eden aracın hızını ikiye böl ve sonucu metre olarak al; daha büyük mesafeler bırakılabilse de “en az” sorusunda alt sınırı seç.
26Şekildeki gibi sola dönüş yapacak olan sürücü, aşağıdakilerden hangilerini yapmalıdır? I. Sola dönüş lambasını yakmalı II. Hızını azaltmalı III. Dar bir kavisle dönmeli
- A)I, II ve III
- B)I ve II
- C)II ve III
- D)Yalnız I
Açıklama — “I ve II” doğrudur; sola dönecek sürücü sol sinyalini yakmalı ve hızını azaltmalıdır. Sinyal, dönüş niyetini diğer yol kullanıcılarına bildirir; yavaşlamak, aracın kontrollü dönmesini sağlar. Görseldeki kesik çizgili dönüş izine dikkat edin: sola dönüş, arkadan gelip sola dönecek diğer araçları engellememek için geniş kavisle yapılır. “I, II ve III” yanlıştır, çünkü sola dönüş dar değil, geniş kavisle yapılmalıdır. “Yalnız I” yanlıştır, çünkü sinyal vermenin yanında hızın da azaltılması gerekir. “II ve III” yanlıştır, çünkü gerekli olan sol sinyali dışarıda bırakır ve dar kavisle dönüşü doğru kabul eder. İpucu: Dönüş sorularında önce yönü belirle; sinyal ve yavaşlama her iki dönüşte de gerekir, kavis için “sağa dar, sola geniş” kuralını uygula.
27Şekildeki kontrolsüz kavşakta ilk geçiş hakkını hangi araç kullanmalıdır?
- A)Otomobil
- B)Kamyonet
- C)Motosiklet
- D)At arabası
Açıklama — İlk geçiş hakkı otomobilindir. Eş değer yollardaki kontrolsüz kavşaklarda motorsuz araçlar motorlu araçlara, soldaki motorlu araç sağdan gelene, dönüş yapan araç ise düz ilerleyene yol verir. Şekilde otomobil düz ilerlemektedir; sağından gelen at arabası da motorsuz olduğu için otomobile yol vermelidir. “Kamyonet” yanlıştır, çünkü sağından gelen otomobile yol vermelidir. “Motosiklet” yanlıştır, çünkü sola dönerken karşıdan düz gelen otomobile yol vermelidir. “At arabası” yanlıştır, çünkü motorsuz araç olduğu için motorlu araçlara yol vermelidir. İpucu: Önce işaretleri ve yol durumunu, sonra yön oklarını incele; motorlu–motorsuz ayrımını yap, sağı sayfaya değil sürücünün bakışına göre belirle ve dönüş yapanın düz gidene yol vereceğini hatırla.
28"Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme" trafik kazalarında - - - sayılan hâllerdendir. Verilen ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A)tali kusur
- B)asli kusur
- C)yol kusuru
- D)kusuru paylaştırma
Açıklama — Doğru cevap “asli kusur”dur. Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesi, kırmızı ışıkta veya yetkili memurun dur işaretine rağmen geçmeyi açıkça asli kusur sayar; bu davranış durma zorunluluğunu ihlal ederek geçiş güvenliğini tehlikeye atar. Asli kusur, kazadaki bütün kusurun mutlaka tek sürücüye ait olduğu anlamına gelmez. “tali kusur” yanlıştır, çünkü tali kusur ikincil kusuru ifade ederken bu davranış açıkça asli kusur olarak sayılmıştır. “yol kusuru” yanlıştır, çünkü burada yolun fiziki durumundan değil, sürücünün kural ihlalinden söz edilmektedir. “kusuru paylaştırma” yanlıştır, çünkü bu bir kusur türü değil, kazaya karışanların kusur oranlarını belirleme işlemidir. İpucu: Asli kusurları somut davranışlarla öğren: kırmızıda geçme, arkadan çarpma ve kavşakta geçiş önceliğine uymama; sorudaki davranışı bu örneklerle eşleştir, kusurun türü ile kusurun paylaştırılmasını birbirine karıştırma.
29Kara yollarında seyreden araçların yüklenmesine ilişkin usullere göre, aşağıdakilerden hangisinin yapılması yasaktır?
- A)Taşınan yük üzerine veya araç dışına yolcu bindirilmesi
- B)Araç dengesinin korunması
- C)Trafik güvenliğinin dikkate alınması
- D)Taşıma sınırına ve dingil ağırlığına uyulması
Açıklama — “Taşınan yük üzerine veya araç dışına yolcu bindirilmesi” bu sorunun cevabıdır, çünkü bu davranış Karayolları Trafik Kanunu’nun 65. maddesiyle yasaklanmıştır. Ani fren ve dönüşlerde yolcular düşebilir veya kayan yükün altında kalabilir. “Taşıma sınırına ve dingil ağırlığına uyulması” cevap değildir, çünkü taşıma kapasitesine ve dingiller için belirlenen ağırlık sınırlarına uymak zorunludur. “Araç dengesinin korunması” cevap değildir, çünkü yükün dengeli yerleştirilmesi aracın kontrolünü korumaya ve devrilme riskini azaltmaya yardımcı olur. “Trafik güvenliğinin dikkate alınması” cevap değildir, çünkü yükleme, yolu kullananların güvenliğini tehlikeye düşürmeyecek şekilde yapılmalıdır. İpucu: Soru kökündeki “yasaktır”, “yanlıştır” veya “uygun değildir” ifadelerine dikkat et; kurala uygun davranışları eleyip kuralı ihlal eden seçeneği bul.
30Hangi tür araçlarda emniyet kemeri bulundurulması ve kullanılması zorunlu değildir?
- A)Otomobillerde
- B)Minibüslerde
- C)Lastik tekerlekli traktörlerde
- D)M1G ve N1G sınıfı arazi taşıtlarında
Açıklama — “Lastik tekerlekli traktörlerde” bu sorunun cevabıdır, çünkü bu araçlar Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150. maddesinde emniyet kemeri bulundurma ve kullanma zorunluluğu getirilen araç türleri arasında sayılmaz. Traktörler, kemer zorunluluğu bulunan M1G ve N1G sınıfı arazi taşıtlarıyla aynı araç sınıfında değildir. “Minibüslerde” cevap değildir, çünkü minibüsler genel olarak kemer zorunluluğu kapsamındadır; mevzuattaki özel istisnalar bütün minibüsleri kapsam dışına çıkarmaz. “M1G ve N1G sınıfı arazi taşıtlarında” cevap değildir, çünkü bu araçlarda emniyet kemeri bulundurulması ve kullanılması zorunludur. “Otomobillerde” cevap değildir, çünkü otomobiller emniyet kemeri bulundurma ve kullanma zorunluluğu kapsamındadır. İpucu: “Zorunlu değildir” ifadesini görünce genel kurala uyanları ele; araç türüne ilişkin istisnayla belirli bir kullanım hâline ilişkin istisnayı ayır.
31Araç sahiplerinin aşağıdakilerden hangisini yaptırması zorunludur?
- A)Kasko sigortası
- B)Zorunlu mali sorumluluk sigortası
- C)Zorunlu deprem sigortası
- D)Hırsızlık sigortası
Açıklama — Zorunlu mali sorumluluk sigortası, bilinen adıyla trafik sigortası, Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesine göre araç işletenleri için zorunludur. Aracın işletilmesiyle üçüncü kişilere verilen zararlardan doğan sorumluluğu teminat limitleri içinde karşılayarak zarar görenleri güvence altına alır. Geçerli trafik sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. “Kasko sigortası” yanlıştır, çünkü kendi aracındaki hasarları poliçe kapsamına göre güvenceye alan, isteğe bağlı bir sigortadır. “Zorunlu deprem sigortası” yanlıştır, çünkü araçlara değil, kapsamına giren binalara yönelik bir sigortadır. “Hırsızlık sigortası” yanlıştır, çünkü çalınma riskine karşı isteğe bağlı güvence sağlar. İpucu: Sigorta sorularında önce sigortanın neyi koruduğunu, sonra yasal zorunluluk taşıyıp taşımadığını ayır; adında “zorunlu” geçmesi, onun araç sahipleri için zorunlu olduğu anlamına gelmez.
32Bir araç çevreyi rahatsız edecek şekilde duman ve gürültü çıkarıyorsa aşağıdakilerden hangisi uygulanır?
- A)Araç sahibine sadece para cezası verilir.
- B)Sürücüsü trafikten ömür boyu men edilir.
- C)Sürücüsüne hapis cezası verilir.
- D)İhtar edilir, tekrarı hâlinde araç trafikten men edilir.
Açıklama — Çevreyi rahatsız edecek duman ve gürültü çıkaran araçta, uygunsuzluk trafik güvenliğini tehlikeye düşürmüyorsa önce giderilmesi için ihtar yapılır. Verilen sürede uygunsuzluk giderilmezse araç trafikten men edilir. Trafikten men, sürücünün ehliyetinin iptali değil, aracın uygun duruma getirilinceye kadar trafiğe çıkarılmamasıdır. “Sürücüsü trafikten ömür boyu men edilir.” yanlıştır, çünkü bu ihlal için sürücüye ömür boyu araç kullanma yasağı uygulanmaz. “Sürücüsüne hapis cezası verilir.” yanlıştır, çünkü bu ihlal için hapis cezası öngörülmez. “Araç sahibine sadece para cezası verilir.” yanlıştır, çünkü para cezası sürücüye uygulanır ve şartları oluştuğunda araç da trafikten men edilir. İpucu: Yaptırım sorularında sürücüye uygulanan işlemle araca uygulanan işlemi ayır; “sadece” gibi yaptırımın kapsamını daraltan kelimelere dikkat et.
33I. Sürülen taşıtın cinsine uygun olması II. Yetkililerin istemesi hâlinde gösterilmesi III. Taşıt sürerken sürücünün yanında bulundurması Motorlu taşıt sürücü belgesiyle ilgili olarak yukarıda verilenlerden hangileri zorunludur?
- A)I, II ve III
- B)I ve II
- C)Yalnız I
- D)II ve III
Açıklama — I, II ve III’ün tamamı zorunludur. Sürücü belgesi kullanılan taşıtın cinsine uygun olmalı, araç sürerken sürücünün yanında bulunmalı ve yetkililer istediğinde gösterilmelidir. Uygun sınıftaki belge, o aracı sürme yetkisini gösterir; belgenin yanında bulundurulması ve gösterilmesi ise bu yetkinin denetlenmesini sağlar. “Yalnız I” yanlıştır, çünkü belgenin uygun sınıfta olması, yanında bulundurma ve yetkililere gösterme zorunluluklarını ortadan kaldırmaz. “I ve II” yanlıştır, çünkü sürücü belgesini araç kullanırken yanında bulundurmak da zorunludur. “II ve III” yanlıştır, çünkü belgeyi taşımak ve göstermek yetmez, belgenin kullanılan taşıtın cinsine de uygun olması gerekir. İpucu: Belge sorularında “yetki, taşıma, ibraz” ayrımını yap; her önermeyi ayrı değerlendir ve bir yükümlülüğün diğerinin yerine geçtiğini varsayma.
34Seyir hâlindeyken yolun sağında "Düşük Banket" uyarı levhasını gördünüz ve aynı anda yağmur nedeniyle yol kayganlaştı. Bu durumda yapacağınız hangi davranış zincirleme kaza riskini en çok artırır?
- A)Takip mesafesini iki katına çıkarmak.
- B)Bankete düşmemek için aniden sol şeride, dikiz aynasını kontrol etmeden kırmak.
- C)Hızınızı kademeli olarak düşürmek.
- D)Direksiyonu ani hareketlerden kaçınarak yumuşak tutmak.
Açıklama — Düşük banket levhası, banketin taşıt yolundan alçakta olduğunu bildirir. Yağmurda yol tutuşu azalır; aynaya bakmadan aniden sola kırmak savrulmaya veya yan şeritteki aracın önünü kesmeye neden olabilir. Bu davranış, diğer sürücüleri ani fren ve kaçış manevrasına zorlayarak zincirleme kaza riskini artırır. Şerit değiştirmeden önce ayna ve kör nokta kontrolü yapılmalı, güvenli boşluk beklenmeli ve sinyal verilmelidir. “Takip mesafesini iki katına çıkarmak.” yanlıştır, çünkü tepki ve durma için daha fazla alan sağlayarak riski azaltır. “Hızınızı kademeli olarak düşürmek.” yanlıştır, çünkü araç kontrolünü korumaya ve arkadaki sürücülerin hız değişimine uyum sağlamasına yardımcı olur. “Direksiyonu ani hareketlerden kaçınarak yumuşak tutmak.” yanlıştır, çünkü kaygan yolda savrulma riskini azaltır. İpucu: Önce sorunun riski artıran mı azaltan mı davranışı istediğini belirleyin; ani ve kontrolsüz hareketleri, yumuşak ve kontrollü hareketlerden ayırın.
35Haritalarda gösterilen şekildeki işaret, aşağıdakilerden hangisine verilen yol numarasıdır?
- A)Otoyol
- B)Uluslararası yol
- C)Demir yolu
- D)Devlet yolu
Açıklama — Görseldeki “D100” işareti, devlet yoluna verilen yol numarasını gösterir. Numaradan önceki “D” harfine bakılmalıdır; bu harf yolun devlet yolu ağında bulunduğunu belirtir. Bu kod hız sınırını değil, güzergâhın kimliğini bildirir. “Otoyol” yanlıştır, çünkü otoyol numaralarında “D” yerine “O” harfi kullanılır. “Demir yolu” yanlıştır, çünkü görseldeki kod raylı ulaşım hattını değil, karayolu güzergâhını belirtir. “Uluslararası yol” yanlıştır, çünkü Avrupa uluslararası yol ağındaki güzergâh numaraları “E” harfiyle gösterilir. İpucu: Yol numarası sorularında önce harfi, sonra rakamı değerlendir; “D–devlet, O–otoyol, E–Avrupa” eşleştirmesi yol ağını, rakamlar ise belirli güzergâhı tanımana yardım eder.
36Aşağıdakilerden hangisi, motordaki basınçlı yanmış gazların çıkarken oluşturacağı sesi azaltır?
- A)Egzoz susturucusu
- B)Egzoz supabı
- C)Emme manifoldu
- D)Emme susturucusu
Açıklama — Doğru cevap egzoz susturucusudur. Yanma sonucu oluşan basınçlı gazlar, egzoz sisteminden dışarı atılırken gürültü oluşturur. Egzoz susturucusu, iç yapısıyla bu gazların oluşturduğu ses dalgalarını zayıflatarak gürültüyü azaltır. “Egzoz supabı” yanlıştır, çünkü yanmış gazların silindirden egzoz sistemine geçmesini sağlar; görevi sesi azaltmak değildir. “Emme susturucusu” yanlıştır, çünkü yanmış gazların çıkış sesini değil, motora alınan havanın emiş sesini azaltır. “Emme manifoldu” yanlıştır, çünkü havayı veya hava-yakıt karışımını silindirlere dağıtır. İpucu: Önce akış yönünü belirle: Motora giriş emme, yanmış gazların çıkışı egzozdur; sonra parçanın görevini eşleştir: Supap geçişi kontrol eder, manifold dağıtır veya toplar, susturucu sesi azaltır.
37Motoru çalıştırmak için uzun süre ve sıkça marş yapılması aşağıdakilerden hangisinin ömrünü kısaltır?
- A)Marş motorunun
- B)Fren pedalının
- C)Far ampulünün
- D)Silecek motorunun
Açıklama — Uzun süre ve sık sık marş yapmak, marş motorunun ömrünü kısaltır. Marş motoru, aküden aldığı elektrikle motora ilk hareketini verir ve kısa süreli çalışmak üzere tasarlanmıştır. Uzun süre çalıştırılması veya dinlenmeden art arda devreye sokulması aşırı ısınmaya ve parçalarının daha hızlı yıpranmasına yol açar. “Fren pedalının” yanlıştır, çünkü fren pedalı frenlemeyi kumanda eder ve marş yapılırken motoru döndürme görevini üstlenmez. “Far ampulünün” yanlıştır, çünkü far ampulü aydınlatma sağlar ve motorun ilk hareketini sağlayan parça değildir. “Silecek motorunun” yanlıştır, çünkü silecek motoru cam sileceklerini hareket ettirir ve marş işlemini gerçekleştirmez. İpucu: Parça ömrü sorularında önce yapılan işlemi hangi parçanın gerçekleştirdiğini bul; uzun veya tekrarlı kullanımın doğrudan zorladığı parçaya odaklan.
38Aracın gösterge panelinde şekildeki uyarı lambasının yanıyor olması neyi bildirir?
- A)Arka cam rezistansının çalışmakta olduğunu
- B)Motor kaputunun tam kapanmadığını
- C)Soğutma sıvısı sıcaklığının çok yükseldiğini
- D)Elektrik devresinde aşırı şarj veya düşük şarj olduğunu
Açıklama — Bu lamba, arka cam rezistansının çalıştığını bildirir. Görseldeki dikdörtgen cam çerçevesi ile yukarı yönelen dalgalı oklar, camın ısıtılmasını simgeler. Rezistans, camdaki buğuyu ve buzlanmayı gidererek arka görüşü iyileştirir; lambanın yanması arıza değil, çalışma bildirimidir. “Elektrik devresinde aşırı şarj veya düşük şarj olduğunu” yanlıştır, çünkü şarj sistemi uyarısı akü sembolüyle gösterilir. “Soğutma sıvısı sıcaklığının çok yükseldiğini” yanlıştır, çünkü hararet uyarısında termometre ve dalga işaretleri kullanılır. “Motor kaputunun tam kapanmadığını” yanlıştır, çünkü kaput açıklığı uyarısında açık kaputlu araç simgesi kullanılır. İpucu: Cam sembollerini ayırırken dış çerçeveye bak: dikdörtgen arka camı, üstü kavisli şekil ön camı temsil eder; dalgalı oklar ise buğu giderme işlevini anlatır.
39Motorda çalışan parçaların temizliğini hangi sistem sağlar?
- A)Şarj sistemi
- B)Ateşleme sistemi
- C)Yağlama sistemi
- D)Soğutma sistemi
Açıklama — Doğru cevap yağlama sistemidir. Motor yağı, hareketli parçalar arasında dolaşarak kirleri ve aşınma sonucu oluşan parçacıkları yüzeylerden uzaklaştırır; yağ filtresi de yağın taşıdığı parçacıkları tutar. Böylece yağlama sistemi, sürtünmeyi ve aşınmayı azaltmanın yanında motorun iç parçalarının temizliğini de sağlar. “Şarj sistemi” yanlıştır, çünkü elektrikli donanımları besler ve aküyü şarj eder. “Ateşleme sistemi” yanlıştır, çünkü benzinli motorlarda hava-yakıt karışımını tutuşturacak kıvılcımı oluşturur. “Soğutma sistemi” yanlıştır, çünkü motoru normal çalışma sıcaklığında tutar; parçaların temizlenmesini sağlamaz. İpucu: Sistem sorularında anahtar görevi bul ve eşleştir: elektrik üretimi şarjı, kıvılcım ateşlemeyi, sıcaklık kontrolü soğutmayı, sürtünmenin azaltılması ve iç temizlik yağlamayı gösterir.
40Radyatör hortumlarında çatlaklar varsa ne yapılır?
- A)İple sarılır.
- B)Yapıştırılır.
- C)Bantlanır.
- D)Değiştirilir.
Açıklama — Çatlamış radyatör hortumları, henüz sızıntı görülmese de değiştirilir. Bu hortumlar, motor ile radyatör arasında soğutma sıvısını taşır ve yüksek sıcaklık ile basınca dayanmak zorundadır. Çatlaklar sıvı kaçağına yol açarak soğutma sisteminin verimini düşürür. Bunun sonucunda motor aşırı ısınabilir ve motor parçaları zarar görebilir. “İple sarılır.” yanlıştır, çünkü ip çatlağı kapatmaz ve sıvı kaçağını önlemez. “Bantlanır.” yanlıştır, çünkü bant sıcaklık ve basınç altında güvenilir bir sızdırmazlık sağlamaz. “Yapıştırılır.” yanlıştır, çünkü yapıştırıcı hortumun kaybettiği dayanıklılığı geri kazandırmaz. İpucu: Sıvı taşıyan hortumlarda çatlak veya yırtık soruluyorsa sızdırmazlık ve basınca dayanıklılığı düşün; hasarı yalnızca örten değil, güvenliği kalıcı olarak sağlayan işlemi seç.
41Araçta elektrik devresini yüksek akıma karşı koruyan devre elemanı hangisidir?
- A)Soket
- B)Sigorta
- C)Buji
- D)Ampul
Açıklama — Sigorta, araçtaki elektrik devresini yüksek akıma karşı koruyan elemandır. Devreden aşırı akım geçtiğinde sigortanın içindeki iletken eriyerek devreyi açar, yani akım geçişini keser. Böylece kabloların aşırı ısınması, tesisatın zarar görmesi ve yangın oluşması riski azalır. “Buji” yanlıştır, çünkü benzinli motorda hava-yakıt karışımını ateşleyen kıvılcımı oluşturur. “Soket” yanlıştır, çünkü kablolar ve elektrikli parçalar arasında bağlantı sağlar. “Ampul” yanlıştır, çünkü elektrik enerjisini ışığa dönüştürerek aydınlatma sağlar. İpucu: Elektrik elemanı sorularında önce istenen görevi belirle: kıvılcım üretmek ateşleme, ışık vermek aydınlatma, iletkenleri birleştirmek bağlantı, aşırı akımda devreyi kesmek koruma görevidir.
42Motor soğutma suyuna kışın donmaması için aşağıdakilerden hangisi yeterli miktarda karıştırılır?
- A)Fren hidroliği
- B)Motor yağı
- C)Antifriz
- D)Saf su
Açıklama — Motor soğutma suyuna antifriz karıştırılır, çünkü antifriz suyun donma noktasını düşürür. Su donarken genleştiği için motor blokunu, silindir kapağını ve radyatörü çatlatabilir. Antifriz, araç üreticisinin önerilerine ve iklim koşullarına uygun oranda kullanılmalıdır. “Saf su” yanlıştır, çünkü soğutma sıvısında kullanılabilse de donmayı önleyen katkı değildir. “Motor yağı” yanlıştır, çünkü motorun hareketli parçalarını yağlamak için kullanılır ve soğutma suyuna katılmaz. “Fren hidroliği” yanlıştır, çünkü fren sisteminde kuvvet iletimini sağlar ve soğutma suyuna katılmaz. İpucu: Araç sıvılarıyla ilgili sorularda önce sistemi, sonra istenen görevi belirle; donmaya karşı koruma, yağlama ve fren kuvvetini iletme görevlerini birbirinden ayır.
43Aracın gösterge panelinde bulunan şekildeki ikaz ışığı, aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Hava yastığı ikaz ışığı
- B)ABS fren sistemi ikaz ışığı
- C)Arka sis lambası ikaz ışığı
- D)Akü şarj ikaz ışığı
Açıklama — Görseldeki akü biçimi ile artı (+) ve eksi (−) işaretleri, bunun akü şarj ikaz ışığı olduğunu gösterir. Motor çalışırken alternatör aküyü şarj eder; bu lamba akünün doluluk düzeyini değil, şarj sisteminin durumunu bildirir. Kontak açıkken motor çalışmıyorsa yanması normaldir; motor çalışınca sönmelidir. Motor çalışırken yanık kalması veya yeniden yanması, şarj sisteminde sorun olduğunu gösterir. “Arka sis lambası ikaz ışığı” yanlıştır, çünkü simgesinde sağa uzanan ışık çizgileri ve bunları kesen dalgalı çizgi bulunur. “Hava yastığı ikaz ışığı” yanlıştır, çünkü simgesinde oturan kişi ve önünde hava yastığını temsil eden bir daire bulunur. “ABS fren sistemi ikaz ışığı” yanlıştır, çünkü bu sistemin simgesinde ABS yazısı bulunur. İpucu: Önce simgenin biçimini, harflerini ve işaretlerini inceleyerek ilgili sistemi belirle; yalnızca renge bakarak karar verme.
44Aşağıdakilerden hangisinin yapılması araçta yakıt tasarrufu sağlar?
- A)Araç üstü tavan bagajı kullanılması
- B)Tam gazdan ve ani hızlanmalardan kaçınılması
- C)Araçta yapılması gerekli bakım ve ayarların ihmal edilmesi
- D)Tavsiye edilmeyen tip ve ebatlarda araç lastiği kullanılması
Açıklama — Tam gazdan ve ani hızlanmalardan kaçınmak yakıt tasarrufu sağlar. Gaz pedalına sert basmak motordan istenen gücü ve yakıt tüketimini artırır; trafik akışına uygun, yumuşak hızlanmak gereksiz tüketimi azaltır. “Araç üstü tavan bagajı kullanılması” yanlıştır, çünkü tavan bagajı hava direncini ve ağırlığı artırarak yakıt tüketimini yükseltir. “Araçta yapılması gerekli bakım ve ayarların ihmal edilmesi” yanlıştır, çünkü bakım ve ayar eksiklikleri aracın verimini düşürerek yakıt tüketimini artırabilir. “Tavsiye edilmeyen tip ve ebatlarda araç lastiği kullanılması” yanlıştır, çünkü uygun olmayan lastikler yuvarlanma direncini ve yakıt tüketimini artırabilir. İpucu: Tasarruf sorularında yumuşak sürüş, düzenli bakım ve üretici önerilerine uygunluğu ara; gereksiz yük, direnç ve sert hızlanma oluşturan uygulamaları ele.
45Denetim ve ceza korkusu olmadan yazılı kurallara uymanın yanı sıra yazılı olmayan, trafik içerisinde karşılıklı anlayış ve empati gerektiren davranışları oluşturma ve bu davranışları alışkanlık hâline getirmedir. Bu cümlede tanımı yapılan kavram, aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Mizaç
- B)Beden dili
- C)Trafik adabı
- D)Konuşma üslubu
Açıklama — Doğru cevap trafik adabıdır. Trafik adabı, yazılı kurallara sorumluluk bilinciyle uymayı ve yazılı olmayan, saygı ve empatiye dayalı davranışları benimsemeyi kapsar. Belirleyici nokta, başkalarının haklarını ve güvenliğini gözeten bu davranışların denetim ve ceza korkusundan bağımsız olarak alışkanlığa dönüşmesidir. “Mizaç” yanlıştır, çünkü kişinin genel duygusal ve davranışsal eğilimlerini ifade eder. “Beden dili” yanlıştır, çünkü jest, mimik ve duruşla kurulan sözsüz iletişimi ifade eder. “Konuşma üslubu” yanlıştır, çünkü kişinin sözlü iletişimde kullandığı anlatım biçimini belirtir. İpucu: Tanımda empati, ceza korkusu olmadan uyum ve alışkanlık birlikte vurgulanıyorsa tek bir iletişim biçimini değil, davranışların bütününü kapsayan kavramı ara.
46Sürücünün trafik ortamında yaptığı hangi davranış, diğer sürücülerin dikkatinin dağılmasına ya da paniğe kapılmalarına sebep olabilir?
- A)Davranışlarının sonuçlarını düşünerek hareket etmesi
- B)Aracını kullanırken trafik kurallarının bilin- cinde olması
- C)Sürekli şerit değiştirerek (slalom yaparak) araç kullanması
- D)Başkalarının canına ya da malına zarar verme sorumluluğunu üstlenerek araç kullanması
Açıklama — Sürekli şerit değiştirmek (slalom yapmak), diğer sürücülerin aracın hareketlerini öngörmesini zorlaştırır. Bu durum dikkatlerini dağıtabilir, paniğe ve ani fren ya da kaçınma manevralarına yol açabilir. Şerit değişikliği yalnızca gerektiğinde, sinyal verilerek ve güvenli koşullarda yapılmalıdır. “Başkalarının canına ya da malına zarar verme sorumluluğunu üstlenerek araç kullanması” yanlıştır, çünkü burada kastedilen zarar vermek değil, davranışlarının sonuçlarına karşı sorumluluk taşımaktır. “Davranışlarının sonuçlarını düşünerek hareket etmesi” yanlıştır, çünkü sonuçları düşünmek tehlikeli davranışları önlemeye yardımcı olur. “Aracını kullanırken trafik kurallarının bilincinde olması” yanlıştır, çünkü kural bilinci güvenli ve öngörülebilir sürüşü destekler. İpucu: Olumsuz bir etki sorulduğunda, sorumluluk ve kurallara uyum bildirenleri eleyip ani, kontrolsüz ve öngörülemez davranışı ara.
47Kentlerimizin en büyük sorunlarından biri olan trafik sıkışıklığında trafiği açmayacağını bile bile sürekli korna çalarak çevrede bulunanların gürültü kirliliğine maruz bırakılması hâli, trafikte hangi temel değere sahip olunmadığını gösterir?
- A)Aşırı tepki
- B)Öfke
- C)Sabır
- D)İnatlaşma
Açıklama — Doğru cevap sabırdır; trafikte sabır, sıkışıklık gibi hemen giderilemeyen durumlarda sakin kalıp bekleyebilmektir. Trafiği açmayacağını bile bile sürekli korna çalmak, beklemeye tahammül edilemediğini gösterir ve gürültü kirliliğine yol açar. Korna, sabırsızlığı dışa vurmak için değil, gerekli uyarıyı yapmak için kullanılmalıdır. “Aşırı tepki” yanlıştır, çünkü davranışın niteliğini anlatır, eksik olan olumlu değeri değil. “Öfke” yanlıştır, çünkü sürücünün yaşayabileceği bir duygudur; soru ise sahip olunmayan temel değeri sorar. “İnatlaşma” yanlıştır, çünkü karşılıklı diretme davranışını ifade eder; burada vurgulanan, beklemeye tahammül edememektir. İpucu: Önce sorunun davranışı mı, eksik değeri mi sorduğunu belirle; “Hangi değer eksik?” deniyorsa olumsuz davranışı değil, onu önleyecek olumlu tutumu ara.
48Sürücünün aracını hareket ettirmesiyle birlikte trafikteki diğer yol kullanıcıları ile iletişimi başlar ve aracını park edinceye kadar da bu iletişim sürer. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi trafikte olumlu yönde iletişim kurma becerisine örnektir?
- A)Sigara külü ve izmaritlerini veya başka şey- leri yola atıp dökmek
- B)Korkutmak veya şaşırtmak
- C)Su, çamur ve benzerlerini sıçratmak
- D)Sola ya da sağa dönüş yapmadan önce sinyal vermek
Açıklama — Sola ya da sağa dönüş yapmadan önce sinyal vermek, dönüş niyetini önceden bildirerek diğer yol kullanıcılarının buna göre güvenli davranmasını sağlar. Sinyal uygun zamanda ve mesafede verilmeli, manevra boyunca açık tutulmalı ve manevra bitince kapatılmalıdır. Sinyal vermek geçiş hakkı kazandırmaz; dönüş ancak trafik kontrol edilerek ve geçiş hakkı kurallarına uyularak yapılır. “Korkutmak veya şaşırtmak” yanlıştır, çünkü diğer yol kullanıcılarının dikkatini dağıtıp güvenliği tehlikeye sokar. “Su, çamur ve benzerlerini sıçratmak” yanlıştır, çünkü başkalarına zarar verebilen, saygısız ve yasak bir davranıştır. “Sigara külü ve izmaritlerini veya başka şeyleri yola atıp dökmek” yanlıştır, çünkü yolu kirleten ve başkalarını tehlikeye atabilen yasak bir davranıştır. İpucu: Olumlu iletişim sorularında yalnızca dikkat çekeni değil, niyeti açıkça bildiren ve başkalarının güvenliğini gözeten davranışı seç.
49I. Dikkatin dağılması II. Kural ihlallerinin artması III. Sabırsızlık ve tahammülsüzlüğün azalması Verilenlerden hangilerinin trafikte öfke duygusuna kapılan sürücülerde görülme olasılığı diğer sürücülere göre daha fazladır?
- A)Yalnız I
- B)I, II ve III
- C)I ve II
- D)II ve III
Açıklama — Öfke, sürücünün dikkatini yoldan öfkelendiği olaya kaydırabilir ve sağlıklı karar vermesini zorlaştırabilir. Bu nedenle dikkatin dağılması ve kural ihlallerinin artması daha olasıdır; doğru cevap “I ve II”dir. Öfke sırasında sabırsızlık ve tahammülsüzlüğün azalması değil, artması beklenir. “Yalnız I” yanlıştır, çünkü öfke kural ihlali olasılığını da artırır. “II ve III” yanlıştır, çünkü dikkat dağılmasını dışarıda bırakır ve sabırsızlık ile tahammülsüzlüğün azalacağını öne sürer. “I, II ve III” yanlıştır, çünkü III’te belirtilenin aksine öfke, sürücünün sabrını ve tahammülünü azaltır. İpucu: Duyguların sürüşe etkisi sorularında önce davranışın olumlu mu olumsuz mu olduğunu belirle, sonra “artma” ve “azalma” sözcüklerini kontrol et; olumsuz bir davranışın azalması iyileşme demektir.
50• Kaza sonrası meydana gelen maddi hasar miktarı • İş gücü kaybının yanı sıra yaralıların tedavi süreçleri ve maliyeti Trafik kazalarıyla ilgili olarak verilenler, aşağıdakilerden hangisini olumsuz yönde etkiler?
- A)Ülke ekonomisini
- B)Kasko sigortasının önemini
- C)Taşıt güvenlik donanımlarının gelişimini
- D)Bireylerde trafik bilincinin oluşmasını
Açıklama — Maddi hasar, iş gücü kaybı ve tedavi giderleri ülke ekonomisini olumsuz etkiler. Onarım ve sağlık harcamaları kaynak tüketirken çalışılamayan süreler üretimi azaltır. Bu nedenle kazaların ekonomik zararı kazaya karışan kişilerle sınırlı kalmaz. “Kasko sigortasının önemini” yanlıştır, çünkü maddi kayıplar kaskonun önemini azaltmaz, aksine ortaya koyar. “Bireylerde trafik bilincinin oluşmasını” yanlıştır, çünkü verilenler bilinç oluşumunun zarar gördüğünü değil, kazaların mali yükünü anlatır. “Taşıt güvenlik donanımlarının gelişimini” yanlıştır, çünkü kazaların zararları bu gelişimi engellemekten çok güvenlik donanımlarının geliştirilmesi gereğini ortaya koyar. İpucu: Önce olumlu mu olumsuz mu etki sorulduğuna bak; hasar, gider ve iş gücü kaybını ekonomik sonuçlarla, farkındalık ve önlem geliştirmeyi güvenlik bilinciyle eşleştir.